„Pieśń V” Jana Kochanowskiego- pieśń patriotyczna

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 13.06.2024 o 9:11

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.06.2024 o 9:02

„Pieśń V” z Księgi II Jana Kochanowskiego, znana również jako „Pieśń o spustoszeniu Podola przez Tatarów”, jest jednym z najważniejszych utworów literackich polskiego Renesansu, w którym poeta wyraził swój głęboki patriotyzm i troskę o losy ojczyzny. Utwór powstał w 1575 roku, w bezpośredniej reakcji na tragiczne wydarzenia związane z atakiem Tatarów na Podole. Klęska ta była rezultatem wewnętrznych problemów Rzeczypospolitej, takich jak brak przywództwa po ucieczce króla Henryka Walezego do Francji, oraz słabości w organizacji militarnej i politycznej państwa. Przywołanie tych wydarzeń miało na celu wzbudzenie w odbiorcach poczucia odpowiedzialności za los ojczyzny oraz zjednoczenie ich wobec wspólnego zagrożenia.

Budowa „Pieśni V” składa się z dwóch części, w których Kochanowski łączy styl klasyczny z osobistą refleksją. Początkowe strofy opisują dramatyczne wydarzenia na Podolu, gdzie setki tysięcy ludzi zostały wzięte do niewoli, a ziemie zniszczone przez Tatarów. Poeta przywołuje obrazy spustoszenia i cierpienia, aby uwypuklić skalę tragedii i wzbudzić w odbiorcach głębokie emocje. Następnie poeta przechodzi do refleksji, w której ujawnia swoje uczucia narodowe oraz kieruje apel do szlachty. W tekście pojawiają się liczne środki stylistyczne, takie jak wykrzyknienia, pytania retoryczne oraz zwroty bezpośrednie, które mają na celu dynamiczne oddziaływanie na odbiorcę i podkreślenie dramatyzmu sytuacji.

Środki stylizacyjne, użyte przez Kochanowskiego, w tym zwroty bezpośrednie do czytelnika ("Polaku", "Lachu") oraz użycie czasowników w formie pierwszej osoby liczby mnogiej ("dajmy", "gotujmy"), mają na celu zbudowanie poczucia wspólnoty i odpowiedzialności. Realistyczne opisy zniszczeń wojennych, okrucieństwa wroga oraz wykorzystanie terminów łowieckich do opisu wojny sprawiają, że czytelnik czuje się bezpośrednio zaangażowany w wydarzenia i musi zmierzyć się z realiami konfliktu.

W utworze znajdują się także elementy retoryczne, takie jak wykrzyknienia ("cny Lachu!", "dajmy!", "a naprzod dajmy!"), a także pytania retoryczne ("Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?"), które mają na celu zmuszenie odbiorcy do autorefleksji i podjęcia konkretnej akcji. Przerzutnie, które łączą dwa wersy w jedną całość znaczeniową, wzmacniają rytm i dynamikę utworu, nadając mu charakter przemowy oddziałującej na emocje.

W centralnej części "Pieśni V" Kochanowski formułuje bezpośredni apel do szlachty, zarzucając jej brak odpowiedzialności i zaniechanie obowiązków. Poeta zwraca uwagę, że zamiast bronić ojczyzny przed najeźdźcami, szlachta zajmuje się sprawami prywatnymi i nie interesuje się losem kraju. Jego słowa są pełne złośliwości i wzniosłości, które mają na celu wstrząsnąć odbiorcami i skłonić ich do zmiany postawy. W szczególnie mocnych wersach poeta nazywa ich „nierządną” klasą, co podkreśla jego frustrację i gniew z powodu bierności współobywateli. Użycie terminologii łowieckiej oraz obrazów walki, takie jak „zetrzyj”, „czuj”, dodatkowo wzmacnia poczucie niebezpieczeństwa i konieczność działania.

Główne przesłanie „Pieśni V” to wyrażenie strachu i troski o przyszłość Polski, a także próba wzmocnienia patriotyzmu w szlachcie, która powinna stanowić oparcie dla państwa w trudnych chwilach. Kochanowski, stylizując swoją wypowiedź na wzór antycznych przemówień, wykorzystuje każdy możliwy środek retoryczny, aby wpłynąć na odbiorców i zmusić ich do refleksji i działania. Jego opis następstw wojny jest dosadny i emocjonalny, co ma na celu uzmysłowienie współczesnym odbiorcom realiów zagrożeń, z jakimi musieli się mierzyć Polacy w XVI wieku.

W zakończeniu „Pieśni V” Jan Kochanowski jako patriota wyraża swoją ostateczną refleksję i nadzieję, że jego słowa skłonią współczesnych do przemyśleń i działania na rzecz ojczyzny. Utwór ten, mimo upływu wieków, wciąż pozostaje aktualny w kontekście patriotyzmu i przypomina o konieczności dbałości o dobro wspólne oraz odpowiedzialności za losy kraju, zwłaszcza w obliczu zagrożeń zewnętrznych.