Jak wyglĄdajĄ stosunki inteligencji i chŁopÓw w „weselu” wyspiaŃskiego?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.06.2024 o 14:24

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 14.06.2024 o 13:47

"Jak wyglądają stosunki inteligencji i chłopów w „Weselu” Wyspiańskiego?"

Dramat "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego, wystawiony po raz pierwszy w 1901 roku, jest jednym z najważniejszych dzieł literatury polskiej. Stanowi on dramat symboliczno-fantastyczny, łączący w sobie realizm z alegorią i elementami nadprzyrodzonymi. "Wesele" jest również dramatem społeczno-narodowym, który ukazuje problemy i napięcia społeczne w Polskiej rzeczywistości końca XIX wieku. Utwór ten ma nie tylko znaczenie artystyczne, ale również historyczne, gdyż nawiązuje do konkretnej sytuacji politycznej i społecznej Polski w czasach, gdy była ona pod zaborami.

W XIX-wiecznym polskim społeczeństwie dominowało przekonanie o przewodniej roli szlachty. Wierzono, że to właśnie szlachta, ze względu na swoje rzekome sarmackie pochodzenie, jest najbardziej uprawniona do reprezentowania narodu. Szlachta uważana była za obrońców ojczyzny i opokę społeczeństwa. Jednocześnie istniało przekonanie o wspólnych przodkach szlachty i chłopów, co miało symbolizować więź między obiema grupami społecznymi. Jednakże rzeczywiste relacje między szlachtą (reprezentowaną w "Weselu" przez inteligencję) a chłopami były o wiele bardziej skomplikowane.

Rozwinięcie

Inteligencja Młodej Polski, reprezentowana w dramacie przez takich bohaterów jak Pan Młody (Lucjan Rydel), artysta malarz (Włodzimierz Tetmajer) czy poeta (sam Wyspiański), ucieka od miejskiego dekadentyzmu w świeżość i prostotę wsi. Ta powierzchowna fascynacja jest jednak przykryta hipokryzją i krótkotrwałym zauroczeniem. Na przykład, czasopismo "Głos" przedstawiane jest jako medium, które z jednej strony popiera interesy chłopów, ale z drugiej strony nie dąży do realnych zmian, które poprawiłyby ich sytuację.

Osobiste zaangażowanie przedstawicieli inteligencji w życie wiejskie możemy zobaczyć na przykładzie mieszanych małżeństw, jak to między Lucjanem Rydlem a chłopką Jadwigą Mikołajczykówną, które stanowiło pierwowzór dla sytuacji w dramacie. Jako wyraz miłości do wsi i próby złączenia różnych warstw społecznych, te małżeństwa jednak nie zawsze przynoszą oczekiwane rezultaty. Często są jedynie romantycznym symbolem oderwanym od codziennych realiów i problemów społecznych.

Na weselu w Bronowicach odbywa się pełen symboliki dramat narodowy. Obraz ten jest raczej pesymistyczny – widzimy, że inteligencja i chłopi żyją w zupełnie odmiennych światach, a ich relacje są obciążone wzajemnym niezrozumieniem i lekceważeniem. W postaciach, które biorą udział w weselu, można dostrzec aluzje do historycznych wydarzeń, takich jak powstanie kościuszkowskie czy rzeź galicyjska. Te odniesienia historyczne ukazują długotrwałe napięcia między różnymi warstwami społecznymi.

Znaczącym symbolem w "Weselu" jest Upiór, który przypomina o waśniach między panami a chłopami, nienawiści i pamięci o rebelii Jakuba Szeli. Inteligencja dostrzega zagrożenie w angażowaniu się chłopów w politykę, obawiając się, że mogą oni wykorzystać swoją frustrację do wybuchu społecznego.

Rozmowy między przedstawicielami inteligencji a chłopami w dramacie często pełne są nieufności i braku szczerości. Postać Pana Młodego jest świetnym przykładem krytyki pozornej ludomanii – jego zachwyt nad "wiejskością" i chłopskością jest płytki i naiwny.

Marzenia o zjednoczeniu klas społecznych symbolizuje postać Wernyhory, proroka, który wyraża nadzieję Gospodarza (wzorowanego na Tetmajerze) na narodowe porozumienie i wspólnotę celów. Jednak to jedynie marzenie – rzeczywistość ujawnia brak realnej chęci do podjęcia współpracy. Inteligencja, zajęta swoimi problemami, nie jest gotowa ani zdolna do poprowadzenia zrywu narodowowyzwoleńczego.

Chłopi, pod postaciami takich bohaterów jak Czepiec, wykazują chęć do działania i walki, ale brakuje im świadomości narodowej i politycznego przywództwa. To powoduje, że ich energia nie może zostać skutecznie ukierunkowana. Na przykład, w rozmowie Czepca z Dziennikarzem widzimy próby chłopa wyrażenia swojej gotowości do walki, które jednak spotykają się z obojętnością i poczuciem wyższości ze strony inteligencji.

Napięcia między chłopami a inteligencją widać także w ich wzajemnej zazdrości. Chłopi zazdroszczą lepszego życia i możliwości nauki gościom z miasta, podczas gdy ci ostatni często traktują chłopów protekcjonalnie.

Najbardziej wymownym symbolem stanu społeczeństwa w "Weselu" jest chocholi taniec. Taniec ten symbolizuje społeczne odrętwienie, brak jedności i chęci do wspólnego działania. Wszyscy uczestnicy wesela wpadają w trans, co symbolizuje bezczynność i niemoc całego społeczeństwa.

Wnioski

W "Chłopach" Władysława Stanisława Reymonta z kolei ukazana jest struktura społeczeństwa wiejskiego, gdzie obok bogatych gospodarzy są biedni, co również ukazuje trudności i napięcia wewnątrz jednej grupy społecznej.

Podsumowując, "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego daje pesymistyczny obraz stosunków inteligencji i chłopów, ukazując ich wzajemne nieporozumienia, brak jedności i wspólnych celów. Jest to refleksja nad stanem społeczeństwa XIX-wiecznej Polski, gdzie różnice majątkowe i społeczne były ogromne, a polityczna impotencja i brak przywództwa utrudniały jakiekolwiek zmiany na lepsze. Ta sytuacja znajdowała odbicie zarówno w literaturze, jak i rzeczywistości, podkreślając narastające problemy społeczne i potrzebę narodowego porozumienia.