Idee pozytywistyczne w twórczości wybranych pisarzy polskich tej epoki
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.06.2024 o 17:55
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 23.06.2024 o 17:37
Streszczenie:
Epoka pozytywizmu w Polsce to czas zmian społecznych i literackich, gdzie nowele stały się narzędziem propagowania idei pozytywistycznych, ukazując problemy społeczne i dążąc do poprawy warunków życia najuboższych warstw społecznych.? #pozytywizm #literatura
Epoka pozytywizmu w Polsce rozpoczęła się po klęsce Powstania Styczniowego (1863-1864). Był to czas, kiedy społeczeństwo polskie, zniechęcone nieudanymi zrywami narodowymi, zwróciło się ku nowym sposobom walki z zaborcami - poprzez pracę organiczną i pracę u podstaw. Praca organiczna postulowała wzmacnianie struktur społecznych i gospodarczych jako jedyny skuteczny sposób budowania siły narodu. Natomiast praca u podstaw miała na celu podniesienie poziomu wykształcenia i świadomości najniższych warstw społecznych.
W literaturze dominującym gatunkiem epickim stały się nowele i powieści, które pełniły funkcje edukacyjne, popularyzując ideały pozytywistyczne i kształtując postawy pro-społeczne. Pozytywistyczni pisarze, tacy jak Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka, Bolesław Prus i Eliza Orzeszkowa, poprzez swoje dzieła starali się ukazać problemy społeczne, propagować idee emancypacyjne i zwalczać przesądy.
Nowela jako narzędzie pozytywistów w literaturze
Nowele były szczególnie skutecznym narzędziem rozpowszechniania idei pozytywistycznych ze względu na swoją zwartość i przystępność. Ich krótka forma, zwięzła akcja oraz prostota fabuły sprawiały, że były one łatwe do czytania i zrozumienia dla szerokiego kręgu odbiorców. Eliminacja zbędnych opisów i epizodów, a także wyraźnie zarysowana akcja umożliwiały szybkie dotarcie do czytelnika z konkretnym przesłaniem. Zakończenia nowel często miały formę pointy, która wyostrzała przesłanie utworu, często moralne lub dydaktyczne.Na początku swojego rozwoju, nowelistyka pozytywistyczna była wyraźnie tendencyjna i związana z publicystyką. Pisarze starali się bezpośrednio wpływać na czytelnika, ukazując mu konkretne problemy społeczne i proponując rozwiązania. Z czasem jednak nowele zaczęły poruszać bardziej skomplikowane problemy dnia codziennego, stając się bardziej pesymistyczne i realistyczne w swoim wydźwięku.
Idee pozytywistyczne w twórczości wybranych pisarzy
Henryk Sienkiewicz jest autorem wielu nowel, które w różnorodny sposób prezentują ideały pozytywistyczne. W noweli "Szkice węglem" autor ukazuje trudne życie chłopa pod zaborami, oskarża skorumpowanych urzędników i ukazuje skutki niewiedzy i ubóstwa. "Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela" porusza problem germanizacji i cierpienia młodego Michasia z powodu miłości do ojczyzny. W "Janko Muzykant" Sienkiewicz ukazuje losy utalentowanego dziecka, które zginęło przez niesprawiedliwe relacje społeczne, krytykując jednocześnie dwór. "Jamioł" to dramat życia sierot, apelujący do ludzkich sumień. "Sachem" jest nowelą, w której prześladowania Indian są alegorią germanizacji Polaków. "Latarnik" natomiast ukazuje emigrację i tęsknotę za ojczyzną, odrodzenie wartości romantycznych w duszy bohatera.Maria Konopnicka w "Miłosierdzie gminy" krytykuje fałszywą filantropię poprzez ukazanie licytacji starych ludzi. "Mendel Gdański" walczy z antysemityzmem i ukazuje nietolerancję społeczną. W "Nasza szkapa" Konopnicka przedstawia nędzę plebejskiej rodziny i utratę najbliższych. "Obrazki więzienne" natomiast ukazują życie w więzieniu, zmiany w psychice więźniów i dramat Cygana.
Bolesław Prus jest autorem noweli "Kamizelka", która jest symbolem poświęcenia i miłości, a jej pozytywna pointa mówi o miłości i nadziei. "Antek" to tragiczne losy utalentowanego chłopca, który staje się ofiarą ciemnoty ludu i braku edukacji.
Eliza Orzeszkowa w noweli "A...B...C..." przedstawia walkę o polską edukację i program pracy u podstaw poprzez postać Joanny Lipskiej. "Tadeusz" z kolei opowiada historię dwuletniego chłopca i krytykuje prawa wiejskie.
Motywy i problemy społeczne w pozytywistycznych nowelach
Rzeczywistość chłopska była jednym z głównych tematów pozytywistycznych nowel. Pisarze ukazywali krzywdy jednostek wynikające z niewiedzy i ubóstwa, przez co próbowali tłoczyć do świadomości czytelników konieczność edukacji i poprawy warunków życia najniższych warstw społecznych.Przemiany cywilizacyjne i problemy miejskie były kolejnym ważnym tematem. Pisarze ukazywali problemy środowisk robotniczych i urzędniczych, dramaty ludzkie rozgrywające się w miejskiej scenerii, pokazując jednocześnie potrzebę solidarności i pomocy społecznej.
Postacie dzieci były często ukazywane jako najbardziej bezbronne jednostki, które padały ofiarą niesprawiedliwości społecznej. Przykładem są Janko Muzykant, Michaś z "Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela" oraz Tadeusz z noweli Elizy Orzeszkowej.
Również postacie dorosłych, często wywodzące się z ludu, były ukazywane jako borykające się z wielkimi problemami. Przykładem może być Bartek zwycięzca czy bohaterowie "Szkiców węglem".
Problematyka patriotyczna była istotnym elementem pozytywistycznej literatury. Pisarze walczyli z cenzurą i propagowali idee narodowe, używając symboliki patriotycznej. Przykładem są "Latarnik" czy "A...B...C..." Orzeszkowej.
Problematyka społeczna, taka jak asymilacja Żydów czy emancypacja kobiet, była również obecna w pozytywistycznych nowelach. Przykładem jest "Mendel Gdański" Konopnickiej czy "Obrazki więzienne".
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.06.2024 o 17:55
O nauczycielu: Nauczyciel - Agata K.
Od 9 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym i wspieram uczniów w budowaniu pewności w pisaniu. Wspieram w przygotowaniu do ważnych egzaminów, rozwijając myślenie krytyczne oraz umiejętność jasnego formułowania tez. Na lekcjach dbam o życzliwą atmosferę i konkretne wskazówki, dzięki którym praca z tekstem staje się praktycznym narzędziem, a nie tylko zbiorem reguł. Moi uczniowie doceniają spokojne tempo pracy, uporządkowane notatki i strategie, które przekładają się na lepsze wyniki.
Wypracowanie jest bardzo szczegółowe i dobrze napisane, prezentuje obszerną wiedzę na temat idei pozytywistycznych w twórczości pisarzy polskich epoki XIX wieku.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się