Wyobcowani społecznie bohaterowie romantyczni – charakterystyka postawy

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 11:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.06.2024 o 16:32

Romantyzm to epoka literacka, która powstała na przełomie XVIII i XIX wieku, znajdująca swoje korzenie w Europie, szczególnie w Niemczech, Anglii i Francji. Była reakcją na racjonalizm oświecenia, a jej założenia koncentrowały się na emocjonalności, indywidualizmie, irracjonalizmie oraz poczuciu jedności z naturą. Dominującym nurtem była fascynacja duchowością i nieuchwytnymi aspektami ludzkiego doświadczenia. Jednostka, jako wybitna, często tragiczna postać, odgrywała kluczową rolę w literaturze tego okresu. Genialny, indywidualny bohater, który wyrażał sprzeciw wobec norm społecznych, stawał się symbolem romantyzmu.

Indywidualizm jest jednym z głównych rysów epoki romantyzmu. Romantycy wierzyli, że jednostka może zmienić historię i przewyższa społeczeństwo pod względem wartości duchowych i intelektualnych. Bohater romantyczny jest klasycznym przykładem jednostki wybitnej i wyalienowanej. Jego wybitność i nieszczęście są zagmatwane w nieustannym konflikcie z otaczającym światem, co z jednej strony daje mu status ikony, z drugiej prowadzi do wyobcowania.

Bohater romantyczny to postać wyróżniająca się swoją wewnętrzną głębią, duchowym ekstatyzmem oraz silnym poczuciem wartości. Często czuje ekstatyczne połączenie z bóstwem lub naturą, co przekłada się na wysokie poczucie własnej wartości i wyjątkowości. Taki bohater jest jednocześnie świadom swojej odrębności oraz niezwykłości swojej misji, często odrzucając konwenanse społeczne i uważając się za postać wybitniejszą, przeznaczoną do wyższych celów.

Wybitność bohatera romantycznego nierzadko prowadzi do cierpienia i wyobcowania. Niespełniona miłość, symbolizująca szerzej nieosiągalne ideały, staje się głównym motywem jego cierpienia. Bohater romantyczny jest samotny, gdyż nie znajduje wokół siebie zrozumienia i akceptacji dla swoich emocji i przekonań. To wyobcowanie staje się zarówno źródłem jego tragedii, jak i elementem jego heroicznego statusu.

Johann Wolfgang von Goethe, w swoim dziele "Cierpienia młodego Wertera", daje literacki archetyp bohatera romantycznego. Tytułowe cierpienia Wertera są zapowiedzią głębokiego nieszczęścia i bólu. Werter to postać nad wyraz wrażliwa, zakochana w poezji oraz idealizująca naturę. Ta wyjątkowość wrażliwości prowadzi go do wyalienowania, ponieważ świat, w którym żyje, nie jest przygotowany na jego duchowe i emocjonalne przeżycia. Werter widzi świat przez pryzmat swojej wyjątkowej wrażliwości, co skazuje go na ciągłe nieporozumienia z otoczeniem. Jego miłość do Lotty, zaręczonej z Albertem, staje się niewyczerpanym źródłem bólu i frustracji. Werter pogrąża się w cierpieniu, które prowadzi go do ostatecznej destrukcji.

Dodatkowym elementem wyobcowania Wertera jest jego pochodzenie społeczne. Odrzucenie przez hrabiego ze względu na niższą warstwę społeczną dopełnia obrazu jego wyobcowania. Kazimierz Boy-Żeleński zwraca uwagę na konflikt klasowy jako jedną z przyczyn tragicznego losu Wertera, zaznaczając, że jego społeczne wykluczenie mogło znacznie wpłynąć na decyzję o samobójstwie.

W literaturze polskiej, Adam Mickiewicz w balladzie "Romantyczność" przedstawia postać Karusi jako wyobcowaną jednostkę. Karusia cierpi po stracie ukochanego Jasieńka, który pojawia się jej w formie ducha. Jej publiczne pokazywanie bólu wywołuje różne reakcje w otoczeniu. Starzec, symbolizujący racjonalizm, odnosi się do niej z pogardą i uznaniem za szaloną, podczas gdy lud, reprezentujący romantyczne myślenie, uznaje jej wizje za prawdziwe i w pełni ją akceptuje. To starcie dwóch światopoglądów - romantycznego i racjonalistycznego - ukazuje odmienność i wyobcowanie Karusi.

Innym przykładem wyobcowania w romantyzmie jest "Hymn (Smutno mi, Boże)" Juliusza Słowackiego, gdzie emigracja staje się główną przyczyną wyalienowania. Emigracja była doświadczeniem wielu polskich poetów i działaczy, którzy po upadku powstań narodowych zmuszeni byli opuścić ojczyznę. Podmiot liryczny w hymnie Słowackiego wyraża głęboki ból z powodu utraty ojczyzny, tęsknoty za krajem, językiem i ludźmi. Samotność na obczyźnie jest dla poety nie do zniesienia, a szuka on ukojenia jedynie w Bogu. Wizja śmierci w obcym kraju staje się kulminacją jego wyobcowania, symbolizującą ostateczne oddzielenie od ojczyzny i bliskich.

W "Konradzie Wallenrodzie" Adama Mickiewicza, wyobcowanie bohatera ma charakter dwojakiego rodzaju. Historia tytułowego bohatera, porwanego i wychowanego przez Krzyżaków, a później odzyskującego świadomość narodową, stanowi złożoną sieć konfliktów wewnętrznych i zewnętrznych. Zdrada narodu, który uważał za swój, oraz brak pełnej przynależności do ojczyzny, którą poznaje jako dorosły człowiek, tworzą dla Konrada nieustanne napięcie. Jego działalność patriotyczna polega na zdobyciu władzy w Zakonie Krzyżackim, co wiąże się z koniecznością porzucenia ukochanej. Ta ofiara na rzecz dobra ojczyzny przynosi mu dodatkowy ból i samotność, uwydatniając jego wyobcowanie.

Angielski romantyzm również obfitował w wyobcowane postaci, z których jednym z najbardziej znanych bohaterów jest Giaur z poematu Lorda Byrona. Giaur, zakochany w żonie Hassana, traci ją i mści się na Hassanie. Jego miłość i zemsta stają się głównymi wątkami tej tragicznej historii. Giaur, jako obcokrajowiec, ma trudności z adaptacją i zrozumieniem miejscowej kultury, co dodatkowo go izoluje. Jego wygląd, ubiór i zachowanie różnią się od miejscowych norm, co skazuje go na społeczne wyobcowanie. Mimo przynależności do zakonu, jego samotność i wewnętrzne konflikty moralne prześladują go przez całe życie, czyniąc go ikoną romantycznego outsidera.

Podsumowując, cechy bohaterów romantycznych, takie jak wyjątkowość, wrażliwość, nieszczęśliwa miłość, samotność i brak zrozumienia, łączą się w jedną tragicznie wyalienowaną postać. Tragizm losu romantycznych bohaterów jest nieunikniony, ponieważ ich wybitność i odmienność nie pozwalają na pełną akceptację przez społeczeństwo. Bohater romantyczny staje się symbolem samospełniającej się wizji tragedii i wyobcowania, która jest kluczowym elementem romantycznej estetyki.

Bohater romantyczny nie tylko symbolizuje osobiste cierpienie, ale również społeczne wyobcowanie. Jego losy mogą być odczytywane jako uniwersalna metafora problemów wyobcowania, które są aktualne do dziś. Problemy jednostki, która nie może znaleźć swojego miejsca w społeczeństwie, pozostają niezmienione przez kolejne epoki, co czyni romantycznych bohaterów trwałym i aktualnym symbolem ludzkiej kondycji.