Życie i twórczość Mikołaja Reja z Nagłowic.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.06.2024 o 12:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.06.2024 o 11:39

Mikołaj Rej z Nagłowic należy do grona wybitniejszych twórców polskiego Odrodzenia, którego praca literacka miała daleko idące znaczenie dla kształtowania się polskiego języka literackiego i kultury. Jego twórczość łączy w sobie elementy poprzednich epok z nowatorstwem, co sprawia, że jest postacią niezwykle ważną w historii polskiej literatury. Rej jest autorem licznych dzieł, które nie tylko bawiły, ale i uczyły, moralizowały i poddawały refleksji rzeczywistość społeczną i polityczną swoich czasów.

Mikołaj Rej urodził się w Żórawnie pod Haliczem na Rusi Czerwonej, w bogatej i szlacheckiej rodzinie. Pochodzenie miało duży wpływ na jego późniejsze życie i karierę literacką. Matka Reja, Barbara z Herburtów, pochodziła z wpływowej rodziny, co zapewniło młodemu Mikołajowi dostatek i możliwość odebrania solidnego wykształcenia. Początkowo uczęszczał do szkoły w Skalmierzu pod Krakowem, gdzie zdobywał elementarną wiedzę, co pozwoliło mu kontynuować edukację we Lwowie oraz na Akademii Krakowskiej. Z Akademii szybko zrezygnował, gdyż długie godziny spędzone nad książkami nie były dla Reja atrakcyjne. Zamiast tego wolał zdobywać wiedzę poprzez doświadczenie i obcowanie z ludźmi.

W 1525 roku Mikołaj Rej przeniósł się na dwór Andrzeja Tęczyńskiego, co okazało się przełomowym momentem w jego życiu. Pobyt na dworze umożliwił mu rozwój towarzyskiej ogłady, naukę ortografii, stylistyki oraz literackich zasad. To właśnie w tym okresie zaczął tworzyć swoje pierwsze utwory literackie, rozwijając swój artystyczny smak i szlifując zdolności pisarskie. Kolejnym ważnym etapem w życiu Reja była jego fascynacja ruchem reformacyjnym. Po powrocie na Ruś pod opiekę Mikołaja Sieniawskiego, Rej zapoznał się z poglądami Marcina Lutra i wkrótce przeszedł na kalwinizm. Zdecydowane zaangażowanie w reformację wpłynęło na styl i tematykę jego późniejszych utworów.

Rej w 1531 roku poślubił Zofię Roznówną, co przyniosło mu stabilizację rodzinną. Łączył życie rodzinne z towarzyskimi spotkaniami, aktywnością polityczną i sejmową. Jego liczne kontakty z przedstawicielami elit politycznych i intelektualnych Polski nie tylko poszerzały horyzonty, ale także dostarczały inspiracji dla jego literackich przedsięwzięć. Kontakty te przyczyniły się również do uzyskania przez Reja uznania, co przyniosło mu nagrodę od dworu królewskiego w postaci wsi w dożywocie. Był to gest uznania dla jego wkładu w rozwijanie literatury polskiej i doskonalenie polszczyzny.

Twórczość literacka Mikołaja Reja jest niezwykle bogata i różnorodna. Jego pierwszym zauważalnym utworem była "Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem i Plebanem" z 1543 roku. Dzieło to poruszało tematy religijne, polityczne i obyczajowe, będąc jednocześnie ostrą krytyką społecznych ułomności, zwłaszcza nadużyć duchowieństwa. Rej wykazywał w nim duże zrozumienie problemów swojej epoki oraz plastyczność języka, co pozwoliło mu na precyzyjne oddanie charakterystyki postaci i ich uwikłań.

Innym ważnym utworem jest dramat "Kupiec" z 1549 roku, inspirowany łacińskim dramatem Thomasa Naogeorgusa. Poruszane w nim tematy sądu Boskiego i koncepcje Lutra wpisywały się w nurt reformacyjny, któremu Rej był oddany. W swoim "Żywocie Józefa" Mikołaj Rej czerpał inspiracje z Biblii, przedstawiając burzliwe losy biblijnego Józefa w sposób plastyczny i moralizatorski. Utwór ten pokazuje, jak Rej potrafił łączyć literacką zręczność z głębokim przesłaniem moralnym.

W 1557 roku Rej opublikował "Postyllę", będącą zbiorem kazań, w którym wyraził swoje poparcie dla reformacji i krytykę kościelnych odpustów. Dwa lata później powstał "Wizerunk własny żywota człowieka poczciwego", utwór oparty na dziele włoskiego humanisty Palingeniusa. W "Wizerunku" Rej poszukiwał sensu życia i przedstawiał bohatera, który prowadzi rozmowy z filozofami i myślicielami, próbując zgłębić tajniki ludzkiej egzystencji.

"Źwierzyniec" z 1562 roku stanowi zbiór epigramatów i anegdot, w którym Rej opisuje różne modele zachowań i urzędów. Z kolei "Źwierciadło" z 1568 roku jest swoistym podsumowaniem jego poglądów na świat i człowieka. Składa się z kilku części, w tym "Żywota człowieka poczciwego", "Apoftegmata" i "Żegnanie ze światem". Każdy z tych utworów odzwierciedla przemyślenia Reja na temat ludzkiego losu, etyki oraz zasad moralnych, które powinny kierować życiem człowieka.

Twórczość Mikołaja Reja to nie tylko doskonała literatura, ale także dokumentacja rzeczywistości epoki, w której żył. Jego opisy otaczającego świata ludzi, zwierząt i przedmiotów są pełne detali i realizmu, co sprawia, że są one wartościowe nie tylko literacko, ale i historycznie. Rej zasłynął również jako moralizator i dydaktyk, używając swojej twórczości do przedstawiania wzorców postępowania oraz krytyki społecznych przywar.

Rej był świadomym twórcą, który pisał w języku polskim, reflektując nad jego formą i bogactwem. Dzięki niemu polska literatura zyskała na różnorodności i plastyczności, a jego nowatorska rola przyczyniła się do rozwoju polskiego renesansu literackiego. Jego słynne zdanie "Niechaj to narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają" stało się manifestem językowej tożsamości Polaków.

Reję można porównać do niderlandzkiego malarza Bruegela, ze względu na plastyczność i zróżnicowanie jego opisów oraz fascynację różnorodnością świata. Jego twórczość jest bogata w detale, pełna barwnych postaci i tętniących życiem scen, co czyni ją nie tylko literacko wartościową, ale i fascynującą dla współczesnego czytelnika.

Podsumowując życie i twórczość Mikołaja Reja, można stwierdzić, że był twórcą, który zbudował pomost między średniowiecznym dydaktyzmem a renesansowym humanizmem. Jego wkład w rozwój polskiego języka literackiego i kultury jest nieoceniony, a jego dorobek literacki stanowi inspirację dla kolejnych pokoleń pisarzy. Rej udowodnił, że literatura może być narzędziem społecznej zmiany i refleksji, a jego utwory nadal zachowują swoją aktualność i wartość, będąc cennym dziedzictwem polskiej kultury literackiej.