Wspólne cechy trzech obrazów rewolucji „Nie-Boska komedia”, „Przedwiośnie”, „Szewcy”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.06.2024 o 9:13

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.06.2024 o 8:39

Rewolucja, według "Nowego słownika języka polskiego PWN", to radykalna zmiana struktury społecznej, systemu politycznego, ustroju państwowego czy ekonomicznego, często połączona z przemocą i walką zbrojną. W szerszym ujęciu, rewolucja oznacza gwałtowne przekształcenie istniejącego stanu rzeczy, zarówno w sferze społecznej, politycznej, jak i ekonomicznej. Nierzadko bywa również klasowym buntem przeciw dominującym elitom, czego przykładem może być Wielka Rewolucja Francuska. W niniejszym wypracowaniu przedstawię wspólne cechy rewolucji w trzech utworach literackich: „Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego, „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego oraz „Szewcy” S.I. Witkiewicza.

Rozwinięcie

Część I: "Nie-Boska komedia"

W dramacie Krasińskiego, rewolucja przedstawiona jest jako chaotyczny i destrukcyjny ruch. Obóz rewolucyjny składa się z ludzi tępych, pełnych nienawiści i żądzy zemsty. Krasiński przez usta jednego z bohaterów mówi: "Obuch i nóż to broń nasza - szlachtuz to życie nasze", co doskonale ilustruje prymitywizm i brutalność rewolucjonistów. Rewolucjoniści są przepełnieni nienawiścią do szlachty, co symbolizuje krwawą i bezmyślną chęć zemsty.

Kolejne postaci dramatu to Hrabia Henryk i Pankracy. Hrabia Henryk, symbolizujący honor i poświęcenie, jednoznacznie negatywnie ocenia rewolucję. Pankracy, jako lider rewolucjonistów, jest przedstawiony jako osoba demagogiczna, która manipuluje tłumem w celu zaspokojenia swoich ambicji. Pankracy wierzy, że rewolucja jest konieczna do osądzenia zdrajców ojczyzny. Jego słowa: "Ów, starosta, baby strzelał po drzewach i Żydów piekł żywcem", ukazują brutalność i przemoc towarzyszącą rewolucji.

Rewolucja w „Nie-Boskiej komedii” jest obrazem chaosu, demagogii i bezmyślności, który prowadzi jedynie do zmiany rządzących, ale nie przekształca fundamentalnie systemu społecznego i politycznego. Pankracy, mimo swoich idealistycznych marzeń o sprawiedliwości, jest świadomy, że rewolucja zmienia jedynie osoby władające, a nie sam system, co przekłada się na pesymistyczną wizję przyszłości.

Część II: "Przedwiośnie"

Główny bohater powieści, Cezary Baryka, dokonuje bolesnej konfrontacji z rewolucją, widząc jej okropieństwa na własne oczy. Cytat: "Za coście mię zamordowali, podli mężczyźni?" ukazuje dramat jednostki, która pada ofiarą rewolucyjnej przemocy. Dla Cezarego rewolucja staje się osobistą tragedią, gdyż doświadcza jej destrukcyjnego działania na bliskich mu osobach i własnym majątku.

Rewolucja przynosi bezprawie, przemoc i wszechobecne zbrodnie. Mieszkanie Seweryna Baryki zostaje zarekwirowane, co jest symbolicznym aktem bezdusznego zabierania własności. Żeromski kontrastuje różne postawy wobec rewolucji: pozytywista Gajowiec wierzy w zmiany metodą "małych kroków", podczas gdy Lulek widzi w rewolucji jedyną drogę do osiągnięcia społecznej sprawiedliwości.

Żeromski ukazuje rewolucję jako brutalną konieczność, przynoszącą społeczną destabilizację oraz cierpienie jednostkom, które są niewystarczająco szybkie, aby dostosować się do nowych warunków. Jego wizja rewolucji jest pesymistyczna, skupiająca się na jej negatywnych aspektach oraz destrukcyjnym wpływie na społeczeństwo.

Część III: "Szewcy"

W „Szewcach” pierwsza rewolucja jest rewolucją faszystowską, w której główne postaci, Szewcy, oraz Księżna, reprezentują despotyczne rządy, pełne niesprawiedliwości i przemocy. Szewcy, przetrzymywani w więzieniu, są zaskakiwani kolejnymi formami prześladowań bez przyczyny, co podkreśla absurd i nihilizm rewolucji.

Kolejny etap to rewolucja proletariacka, przewodzona przez Sajetana Tempe. Tempe eliminuje swoich przeciwników w imię rewolucyjnych idei, ale jego rządy szybko stają się równie zdemoralizowane i brutalne, co poprzednie. Szewcy przechodzą transformację, stając się równie zwyrodniali jak ich poprzednicy, co ukazuje cykliczność przemocy i zła w rewolucji.

Ostatni etap to rewolucja techniczna, w której dominują technokraci i manipulatorzy, tacy jak Hiperrobociarz. Manipulacja i dehumanizacja przez technologię prowadzi do upadku moralnych i etycznych wartości. Cytat: "Materializm biologiczny, jako szczyt dialektycznego poglądu na świat, nie znosi mitów i tajemnic" podkreśla destrukcyjną moc technokratów, którzy redukują człowieka do biologicznych funkcji, pozbawiając go duchowej głębi.

Wnioski

Rewolucje, zarówno w literaturze, jak i w rzeczywistości, prowadzą do zmiany rządów, ale sytuacja społeczna pozostaje niezmieniona. „Nie-Boska komedia” z 1835 roku, „Przedwiośnie” z 1924 roku oraz „Szewcy” z 1934 roku przedstawiają różne aspekty rewolucji, ale ich refleksje są zbieżne – dążenie do władzy jako przyczyna radykalnych zmian w państwie pozostaje niezmienne.

Współczesne rewolucje i zamieszki, takie jak wydarzenia na placu Tiananmen, rozpad Jugosławii czy zamieszki w państwach post-sowieckich, odzwierciedlają tę samą brutalną rzeczywistość, którą opisują Krasiński, Żeromski i Witkiewicz.

Rewolucja, choć postrzegana jako nieuchronna konsekwencja pragnienia władzy, pozostaje w literaturze i historii jako przestroga przed destrukcyjnym jej potencjałem. Literatura pełni funkcję pamięci, dokumentując historyczne rewolucje i ich konsekwencje dla potomnych.