Czy człowiek zawsze musi wybierać między dobrem a złem? Odpowiedz na podstawie znanych utworów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.07.2024 o 20:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.07.2024 o 19:46

W dzisiejszych czasach, zdominowanych przez nowoczesne media, problematyka dobra i zła jest szczególnie aktualna. Ludzie pochłaniają informacje z telewizyjnych relacji z wojen, śledzą doniesienia o przestępczości, a dziennikarze nie szczędzą sił, aby skupić się na negatywnych aspektach rzeczywistości. Ilość i jakość przestępstw zmieniły się na przestrzeni wieków, co można zauważyć, obserwując ewolucję mediów. W przeszłości informacje o czynach przestępczych były rzadziej przekazywane, dzisiaj królują w nagłówkach gazet. Uwydatniając tylko ciemną stronę świata, media mogą dawać poczucie, że ludzkość jest skazana na niekończący się konflikt między dobrem a złem.

Pojawia się pytanie, czy takie przedstawienie rzeczywistości jest wiarygodne, czy może media przyczyniają się do utrwalenia pesymistycznego obrazu świata. Dziennikarze często koncentrują się na negatywnych wydarzeniach, mając nadzieję na wzbudzenie większego zainteresowania odbiorców. W rezultacie ludzie są bombardowani informacjami o zbrodniach, wojnach i katastrofach, co może prowadzić do przekonania, że zło jest wszechobecne.

Jak stwierdził Mahatma Gandhi: „Dobro i zło muszą istnieć obok siebie, a człowiek musi dokonywać wyboru”. To nieustanne balansowanie między dwoma przeciwstawnymi biegunami jest częścią ludzkiej natury i historii, a literatura różnych epok doskonale oddaje tę dynamikę.

Rozwinięcie

A. Tematyka dobra i zła w literaturze różnych epok

"Odprawa posłów greckich" to renesansowy dramat, w którym Jan Kochanowski przedstawia moralne dylematy swoich czasów. Głównymi bohaterami są Antenor i Aleksander (Parys). Antenor stoi po stronie moralności i patriotyzmu, traktując sprawę Troi jako najwyższe dobro. Z kolei Parys, kierujący się chciwością i osobistymi pragnieniami, sprowadza na swój kraj nieszczęścia. Wybór między dobrem a złem przez tych bohaterów kończy się tragicznie: Antenor, chociaż działał szlachetnie, jest bezsilny wobec egoizmu Parysa. Dramat pokazuje, że wybory moralne jednostki mają ogromny wpływ na losy całego społeczeństwa, a dobro i zło często idą w parze z egoizmem i patriotyzmem.

2. Oświecenie: "Powrót posła" Juliana Ursyna Niemcewicza

"Powrót posła" to komedia polityczna oświecenia, w której Julian Ursyn Niemcewicz ukazuje kontrast między postaciami pozytywnymi i negatywnymi. Podkomorzy jest symbolem mądrości i patriotyzmu, a Starosta Gadulski uosabia egoizm i zacofanie. Niemcewicz wyraźnie stawia granicę między dobrem a złem, przypisując dobro reformatorom dążącym do poprawy sytuacji kraju, a zło konserwatystom hamującym wszelkie zmiany. W ten sposób autor przedstawia, że wybór między dobrem a złem w kontekście reform politycznych jest nieunikniony i ma realny wpływ na losy państwa.

3. Pozytywizm: "Doktor Piotr" Stefana Żeromskiego

W noweli Stefana Żeromskiego "Doktor Piotr" z pozytywizm jest wyraźnie zarysowany konflikt moralny. Dominik Cedzyna to postać, która poprzez defraudację i wyzysk ludzi buduje swoje imperium. W powieści dominują pytania o etykę i moralność w kontekście działań bohaterów. Piotr, syn Dominika, to przykład młodego idealisty, który stawia czoła etycznym dylematom. Kontrast między ojcem a synem ukazuje, jak różne wybory moralne wpływają na życie jednostek i społeczności. Żeromski zwraca uwagę, że etyka i moralność to kluczowe elementy, decydujące o tym, czy człowiek podąży drogą dobra, czy zła.

4. Egzystencjalizm: "Dżuma" Alberta Camusa

"Dżuma" Alberta Camusa to klasyczny przykład literatury egzystencjalistycznej, w której bohaterowie stają w obliczu zła – epidemii dżumy, symbolizującej ludzką tragedię. Doktor Rieux i Jean Tarrou to postaci, które w niesprzyjających warunkach wybierają walkę ze złem. Camus ukazuje, że dobro i zło są nieodłączną częścią ludzkiej natury, a ludzie mają możliwość wyboru, nawet w najtrudniejszych sytuacjach. Walka bohaterów z epidemią staje się metaforą ludzkiego dążenia do pokonania zła i poszukiwania sensu życia. Autor zwraca uwagę na istotę ludzkiego wyboru i odpowiedzialności za działania.

5. Tragizm: "Makbet" Williama Szekspira

"Makbet" to tragedia Williama Szekspira, która ukazuje moralny upadek tytułowego bohatera. Makbet, będący początkowo dzielnym wojownikiem, pod wpływem przepowiedni wiedźm oraz ambicji Lady Makbet decyduje się na popełnienie morderstwa, które staje się zaczątkiem jego moralnego upadku. Wybory Makbeta prowadzą go do coraz głębszego zła, usprawiedliwianego przez jego pragnienie władzy. Szekspir pokazuje, jak siły losu i ludzkie namiętności mogą skłonić jednostkę do popełnienia zła. Tragiczny koniec Makbeta i jego żony to przestroga przed przekroczeniem granic moralnych.

6. Romantyzm: "Balladyna" Juliusza Słowackiego

"Balladyna" Słowackiego to utwór romantyczny, w którym tytułowa bohaterka dokonuje serii złych wyborów, prowadzących do jej klęski. Balladyna, pragnąca władzy i bogactwa, nie waha się złamać wszelkich zasad moralnych, by osiągnąć swoje cele. Popełniając kolejne zbrodnie, jest nieuchronnie skazana na tragiczny finał. Słowacki przedstawia, że dążenie do zła, nawet jeśli przynosi chwilowe korzyści, kończy się destrukcją. Wybory moralne bohaterów w "Balladynie" są ilustracją romantycznego postrzegania życia jako walki między dobrem a złem.

B. Wybór między dobrem a złem w kontekście historycznym

Okres II wojny światowej dostarczył wielu literackich świadectw, które ukazują moralne dylematy jednostek w obliczu ekstremalnych sytuacji. Literatura obozowa dokumentuje przerażające realia czasów wojennych, gdzie ludzie musieli dokonywać dramatycznych wyborów między dobrem a złem. Te utwory często ukazują, jak trudne mogą być te wybory, oraz jak dehumanizacja i brutalność mogą wpłynąć na moralność.

2. "Rozmowy z katem" Kazimierza Moczarskiego

"Rozmowy z katem" Kazimierza Moczarskiego to wywiad-rzeka z Jurgenem Stropem, zbrodniarzem nazistowskim odpowiedzialnym za likwidację warszawskiego getta. Postać Stropa ukazuje, jak ślepa lojalność i ideologia mogą prowadzić do popełnienia największych okrucieństw. Zło wynikające z dehumanizacji innych ludzi i ślepej wiary w system jest przestrogą przed uleganiem złu w imię wyższych celów. Moczarski przedstawia, że wybór między dobrem a złem jest nieodłącznym elementem życia, nawet w skrajnie zdegenerowanych warunkach.

3. "Początek" Andrzeja Szczypiorskiego

"Początek" Andrzeja Szczypiorskiego to powieść ukazująca różne postawy ludzi wobec dobra i zła w czasach okupacji. Bohaterowie reprezentują różne wybory moralne – od czynów egoistycznych po bezinteresowną pomoc innym. Postać Pięknego Lolo to ucieleśnienie zła, natomiast siostra Weronika jest symbolem bohaterstwa i altruizmu. Szczypiorski pokazuje, że wybór między dobrem a złem nie jest łatwy, ale ma ogromne znaczenie dla jednostek i społeczeństw.

Zakończenie

Z literatury wynika, że zawsze od człowieka zależy, którą ścieżką podąży, niezależnie od kontekstu historycznego czy etycznego. Wybory moralne są częścią ludzkiej natury, a ich złożoność sprawia, że nie można ocenić ich jednoznacznie. Zło jako element ludzkiej natury stanowi wyzwanie dla etyki, a doświadczenie zła często pozwala bardziej docenić dobro.

Ostatecznie, rozsądek i moralność są kluczowymi elementami w dokonywaniu moralnych wyborów. Ludzie muszą pamiętać o wadze swoich decyzji, ponieważ mają one realny wpływ na ich życie i przyszłość innych. Literatura jest doskonałym źródłem refleksji nad tym, jak skomplikowane mogą być wybory między dobrem a złem i jak ważne jest, by podejmować je z pełną odpowiedzialnością.