„Romantyk musi walczyć o wolność ojczyzny” – charakterystyka postawy patriotycznej na podstawie utworów Adama Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.07.2024 o 10:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 8.07.2024 o 10:23

Patriotyzm był fundamentalnym elementem literatury romantycznej. Romantyzm, jako część wielkiego ruchu literackiego i kulturowego, stawiał na piedestale uczucia, ideały, a przede wszystkim miłość do ojczyzny. W Polsce romantyzm zyskał szczególne znaczenie z uwagi na ówczesne warunki historyczne - kraj był podzielony między trzy mocarstwa zaborcze: Rosję, Prusy i Austrię. W obliczu takiej sytuacji politycznej wielu poetów i pisarzy, zarówno tych w kraju, jak i na emigracji, poświęcało swoje dzieła tematyce narodowej i patriotycznej. Wśród nich najwybitniejszą postacią był Adam Mickiewicz, którego twórczość stanowi kwintesencję romantycznego patriotyzmu.

Mickiewicz swoje najważniejsze utwory napisał w okresie, kiedy Polska była pod zaborami. Jego twórczość wskazuje na głębokie poczucie narodowej przynależności oraz na niezłomność ducha, której sercem była walka o wolność ojczyzny. Mickiewicz nie tylko przedstawiał ideały patriotyczne w swoich utworach, ale także wpływał na kolejne pokolenia Polaków, motywując ich do walki o niepodległość oraz do pielęgnowania narodowej tożsamości.

Rozwinięcie

Poemat "Grażyna"

Książę Litwor jest przedstawiony jako postać egoistyczna, dbająca wyłącznie o swoje interesy, co stawia dobro własne ponad dobro ojczyzny. Jego postawa kontrastuje z Grażyną, żoną Litwora, która z poświęceniem osobistego szczęścia decyduje się działać w imię wyższego dobra. Grażyna, mimo że jest niewiastą, wykazuje się odwagą, której brakuje jej mężowi, i staje na czele obrony kraju, ukazując cechy bohatera narodowego. To właśnie Grażyna podsumowuje Mickiewiczowską koncepcję patriotyzmu, wyrażając ją w prostych słowach: "niewiasta z wdzięków, a bohater z ducha".

Utwór ten ma charakter dydaktyczny, ukazując konieczność jedności narodowej oraz ostrzegając przed niebezpieczeństwami, które niesie ze sobą wewnętrzna niezgoda. Mickiewicz podkreśla, że tylko zjednoczony naród jest w stanie stawić czoła wrogom zewnętrznym.

Powieść poetycka "Konrad Wallenrod"

Jednym z kluczowych motywów powieści jest rola poezji Halbana, litewskiego bajarza, który budzi w Konradzie uśpioną świadomość narodową. Halbano przypomina: "Jeden sposób, Aldono, jeden pozostał Litwinom..." - ten cytat ukazuje konieczność podjęcia walki, nawet jeśli będzie ona niekonwencjonalna i podstępna. Postać Wallenroda, który decyduje się na walkę sprawiedliwą, lecz nieetyczną, stanowi trudny moralnie i patriotycznie dylemat.

Mickiewicz na przykładzie Konrada Wallenroda ukazuje, że w obliczu przemożnej siły wroga, naród musi być przygotowany do wykorzystania wszystkich dostępnych środków, by walczyć o wolność. Niektóre z tych metod mogą budzić moralne wątpliwości, ale patriotyzm wymaga poświęcenia osobistych szczęść na rzecz wyższego dobra - wolności ojczyzny.

Utwory po upadku Powstania Listopadowego

"Reduta Ordona" to jeden z najbardziej znanych utworów, w którym Mickiewicz przedstawił dramatyczną decyzję kapitana Ordona o wysadzeniu własnej placówki, by nie dopuścić do jej zdobycia przez wroga. Julian Ordon staje się symbolem bohaterstwa narodowego, a jego decyzja o poświęceniu życia dla ojczyzny jest mityzowana jako akt najwyższego patriotyzmu.

Podobnie patriotyzm i poświęcenie są głównymi tematami w "Śmierci pułkownika", gdzie Mickiewicz wynosi na piedestał postać Emilii Plater, młodej bohaterki, która walczyła i zginęła za Polskę. Mickiewicz tworzy z niej ikonę narodowej walki, ukazując, że również kobiety mogą być równie odważnymi i poświęconymi patriotkami jak mężczyźni.

"Dziady" cz. III – kwintesencja patriotyzmu

Scena więzienna w "Dziadach" cz. III pokazuje, jak wielu Polaków cierpiało z powodu represji ze strony zaborców. Mickiewicz przedstawia różnorodne postacie: Jana, Janczewskiego i dziesięcioletniego chłopca, które ukazują heroiczne postawy w obliczu niewoli.

Wielka Improwizacja to kluczowy moment poematu, gdzie Konrad, symbol narodowej męczarni, staje przed Bogiem. Konrad przedstawia swoje zarzuty wobec Boga, wyrażając ból i frustrację narodu polskiego. Jego dialog z Bogiem jest wyrazem najwyższego buntu, ale także miłości do ojczyzny - jest to dialog narodu z jego najwyższym Wrogiem. Konrad gotów jest poświęcić osobiste życie dla dobra ojczyzny, ale także nie waha się kwestionować boskiej sprawiedliwości, domagając się pomocy dla swojego narodu.

W widzeniu księdza Piotra Mickiewicz symbolicznie przepowiada losy Polski oraz jej wybawiciela. Ksiądz Piotr jest postacią, która najbardziej ukazuje mesjanistyczne tendencje Mickiewicza, gdzie Polska, choć zniszczona i upokorzona, ma w przyszłości odzyskać wolność.

Salon warszawski to miejsce, w którym Mickiewicz ukazuje kontrast pomiędzy elitą, która ignoruje cierpienia narodu, a prawdziwymi patriotami, którzy cierpią w obronie kraju. Postać Cichowskiego, aresztowanego i torturowanego patrioty, jest przykładem heroizmu i poświęcenia dla ojczyzny.

Znaczenie Patriotyzmu w Twórczości Mickiewicza

Mickiewicz, jako literacki herold patriotyzmu, stał się wzorem dla kolejnych pokoleń Polaków. Jego dzieła, pełne martyrologii i heroizmu, były inspiracją dla wielu walczących o niepodległość kraju. Literatura romantyczna, a zwłaszcza dzieła Mickiewicza, odgrywały kluczową rolę w budowaniu ducha patriotycznego i narodowej tożsamości, podtrzymując nadzieję na wolność.

Zakończenie