„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego czyli o polskim chochole
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.07.2024 o 17:53
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 9.07.2024 o 17:05
Streszczenie:
"Wesele" Wyspiańskiego to dramat narodowy, który krytycznie analizuje polską rzeczywistość przełomu XIX i XX wieku. Przepełnione symbolami, ukazuje marazm i potrzebę sprostowania stanu narodu ??.
„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego czyli o polskim chochole
I. Wstęp
Stanisław Wyspiański to postać o niebywałym znaczeniu w polskiej literaturze i kulturze, dramatopisarz, malarz i poeta, który w swojej twórczości łączył elementy różnych dziedzin sztuki, dając wyraz głębokiej refleksji nad stanem narodowym i kondycją społeczeństwa polskiego. "Wesele" to jedno z jego najważniejszych dzieł, które powstało w konkretnym kontekście historycznym i społecznym. Okres zaborów, klęski powstania listopadowego (1830-1831) i styczniowego (1863-1864), dominacja konserwatywnych poglądów oraz specyficzny klimat społeczno-polityczny końca XIX wieku wpływały na nastroje Polaków. Polska nie miała wtedy suwerenności, a kolejne nieudane zrywy powstańcze pozostawiały głęboki ślad w świadomości narodowej, podsycając jednocześnie marzenia o niepodległości.Inspiracją do napisania "Wesela" stały się prawdziwe wydarzenia: wesele Lucjana Rydla, poety i dramatopisarza, z Jadwigą Mikołajczykówną, chłopką z Bronowic. Wydarzenie to miało miejsce 20 listopada 1900 roku w Krakowie. Lucjan Rydel, przyjaciel Wyspiańskiego, wprowadzał tym samym duże ożywienie w życie towarzyskie inteligencji krakowskiej, a wesele stało się barwnym wydarzeniem społecznym, w którym wzięło udział wiele ważnych osobistości ze środowiska artystycznego i literackiego. Obecność Wyspiańskiego na tym weselu okazała się kluczowa, gdyż to właśnie wtedy zaczął zbierać inspiracje do swojej sztuki.
II. Realizm i dramatyczność w "Weselu"
"Wesele" Stanisława Wyspiańskiego to nie tylko sztuka teatralna, ale także realistyczny obraz polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX wieku. Wyspiański, poprzez prawdziwe postaci i wydarzenia, uchwycił esencję polskiej rzeczywistości tamtej epoki. Główne postaci dramatu są oparte na autentycznych osobach, które brały udział w weselu Rydla: Włodzimierz Tetmajer, artysta malarz żonaty z chłopką Anną Mikołajczykówną; Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poeta dekadent, Rudolf Starzewski, dziennikarz, oraz Antonina Domańska, pisarka i ciotka Wyspiańskiego. Początkowo Wyspiański zamierzał używać rzeczywistych nazwisk, jednak zrezygnował z tego pomysłu, aby nadać postaciom bardziej uniwersalny wymiar.Realistyczne portrety postaci w "Weselu" są jednocześnie narzędziem krytyki społecznej. Wyspiański ocenia stan duchowy narodu, wskazując na jego słabości, lenistwo, brak jedności i konformizm. Cytat Wyspiańskiego: "Trzeba by coś zrobić, tylko że to takie trudne" odnosi się do postawy krakowskiego mieszczaństwa, jego bierności i brak chęci do działania. Wyspiański wykorzystuje zdarzenia historyczne i społeczne, aby skłonić widza do refleksji nad wpływem przeszłości na teraźniejszość i przyszłość.
III. Symbole w "Weselu"
Jednym z najbardziej znanych i istotnych symboli w "Weselu" jest Chochoł. Symbol ten pojawia się na samym końcu sztuki i ma na celu ukazanie stanu duchowego narodu polskiego. Chochoł, czyli słomiana figura otulająca krzew róży, symbolizuje zimowy sen, marazm i uśpienie, które panują nad Polakami. Deszczowy listopad na wsi potęguje uczucie zimowego letargu. Ten obraz staje się metaforą dla narodu, który jest gotowy do przebudzenia, ale wciąż tkwi w pewnej niemocy, osłonie, która uniemożliwia mu pełne rozkwitnięcie i działanie.Kolejnym ważnym aspektem jest, jak Dziennikarz w sztuce opisuje poezję jako narzędzie usypiania społeczeństwa. Jego słowa interpretowane mogą być jako krytyka artysty i intelektualisty, który zamiast mobilizować naród, zwraca go ku iluzji i marzeniom, które nie prowadzą do realnych działań. W kontekście Chochoła ta metafora jest szczególnie wymowna – poezja, która powinna być źródłem inspiracji i mobilizacji, w rękach nieodpowiednich ludzi zmienia się w kolejne zasłonięcie rzeczywistości.
Mit narodowy przeciwstawiany jest rzeczywistości w "Weselu". Motywy historyczne i legendy narodowe przenikają się ze współczesnymi Wyspiańskiemu problemami, tworząc bogatą sieć symboli. Dialogi Poety i Racheli wprowadzają elementy bajkowego świata, które stają się preludium do dramatycznych wydarzeń w utworze. Te rozmowy wskazują na irracjonalne marzenia o przyszłości, która nie może się spełnić bez rzeczywistego działania.
IV. Wizyta gości z zaświatów
W "Weselu" ważną rolę odgrywają wizyty gości z zaświatów, które stanowią przemyślaną analizę historycznych postaci i ich wpływu na współczesność. Stańczyk, słynny błazen Jagiellonów, zjawia się przed Dziennikarzem, by ostrzec go przed lojalizmem i konformizmem. Laska błazeńska, którą mu wręcza, staje się metaforą przewodzenia społeczeństwu, ale jednocześnie brzemię, które wymaga mądrości i odwagi.Rycerz, który odwiedza Poetę, przypomina o heroicznych ideałach i utopijnej wizji bohaterstwa. Jest to refleksja nad dawną chwałą rycerską, która wydaje się nieosiągalna w realiach współczesnych Poecie i jego czasom. To zderzenie romantycznych ideałów z twardą rzeczywistością podkreśla tragiczny rozdźwięk między marzeniami a życiem.
Hetman Branicki, Upiór Jakub Szela i Wernyhora, to kolejne postacie z przeszłości, które nawiedzają uczestników wesela. Wernyhora, legendarny wieszcz, nawołuje do czynu zbrojnego, podkreślając potrzebę działania i jedności narodowej. Jego słowa są przestrogą i zapowiedzią, ale Jaśko, który otrzymuje złoty róg, gubi go, symbolizując stracone szanse. Czapka z pawich piór, którą podnosi zamiast rogu, symbolizuje próżność i brak świadomości własnych priorytetów.
V. Dramat narodowy – podsumowanie
Stan ducha narodowego, przedstawiony w "Weselu", jest obrazem paraliżu, który ciążą na Polsce. Symboliczny, oniryczny taniec uczestników wesela jest metaforą nieruchomego kręgu, z którego nie mogą się wydostać. Chochoł, który powraca na scenę, mówi do Jaśka, krytykując jego brak odpowiedzialności i prowadząc go w niekończącą się iluzję, nie pozwalając na rzeczywiste przebudzenie."Wesele" jest krytyką ówczesnych realiów, lecz także refleksją na temat potencjału do zmian. Wyspiański zadaje pytania o możliwości rewolucji, zwracając uwagę na potrzebę świadomego i zdeterminowanego działania. Patriotyczne zrywy Józefa Piłsudskiego, które miały miejsce niedługo po napisaniu dramatu, mogą być postrzegane jako odpowiedź na tę potrzebę, choć sam Wyspiański miałby zapewne krytyczny stosunek do sytuacji politycznej i społecznej swoich czasów.
VI. Zakończenie
"Wesele" Stanisława Wyspiańskiego jest kluczowym dziełem literatury polskiej, które nie traci na aktualności. Symbolika, którą zawiera, wciąż rezonuje z narodową świadomością, a krytyczne spojrzenie na przeszłość i teraźniejszość sprawia, że jest tekstem uniwersalnym. Chochoł, złoty róg, pawie pióra – to wszystko obrazy, które stali się częścią polskiego kanonu literackiego i kulturowego.Refleksje na temat polskiej tożsamości w "Weselu" dotykają głęboko zakorzenionych kompleksów i mitów. Wyspiański prowokuje do zastanowienia się nad własną odpowiedzialnością i rolą w społeczeństwie. Choć obraz narodu jest pełen krytycznego realizmu, to jednak zawiera również nutę optymizmu – nadzieję na odrodzenie ducha narodowego poprzez świadome działanie i refleksję.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.07.2024 o 17:53
O nauczycielu: Nauczyciel - Rafał B.
Od 12 lat pracuję w szkole średniej i wspieram uczniów w przygotowaniach do matury i egzaminu ósmoklasisty. Uczę, jak budować tezę, układać argumenty i wybierać przykłady, które realnie pracują na wynik. Na lekcjach dużo ćwiczymy i mało „teoretyzujemy”, co pomaga utrzymać skupienie. Uczniowie doceniają konkret i przejrzysty sposób tłumaczenia.
Doskonale napisane wypracowanie! Bardzo głęboka analiza tragedii Wyspiańskiego, która uwzględnia zarówno kontekst historyczny, jak i symbolikę utworu.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się