Propozycja interpretacji metaforycznych epizodów z „Procesu” Franza Kafki

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.07.2024 o 6:55

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.07.2024 o 6:09

Franz Kafka, jeden z najbardziej wpływowych pisarzy literatury nowoczesnej, urodził się w Pradze w 1883 roku i tworzył głównie w języku niemieckim. Mimo ograniczonego ilościowo dorobku literackiego, jego dzieła są klasycznymi i kanonicznymi przykładami literatury XX wieku. "Proces" jest uznawany za najbardziej znaną powieść Kafki, w której pełne niejasności, absurdalności i metaforyczne wątki prowadzą czytelnika przez mroczne zakątki ludzkiej egzystencji. Ta powieść, będąca modelowym przykładem paraboli, niesie głębokie sensy dydaktyczne i umoralniające. W niniejszym wypracowaniu poddamy szczegółowej analizie metaforyczne znaczenie epizodu spotkania z księdzem i przypowieści o odźwiernym.

Epizod rozpoczyna się, gdy Józef K., główny bohater "Procesu", otrzymuje zlecenie od banku, w którym pracuje, by zaopiekować się włoskim klientem. Spotkanie ma się odbyć pod katedrą. Józef K. pojawia się na umówionym miejscu, jednak nikogo nie spotyka. Czeka na próżno, co wprowadza go w stan niepokoju i dezorientacji. Plac przed katedrą, jak i jej wnętrze są puste i ciche, a jedynym źródłem światła jest rozświetlony ołtarz wewnątrz. Opis ten jest pełen symboliki – pustka i ciemność katedry mogą być odczytane jako symbol braku obecności Boga. W kontrastującym świetle ołtarza możemy dostrzec symbol duszy Józefa K., nadziei i wiary w sprawiedliwość, choć ta sprawiedliwość wydaje się być nieuchwytna i nierealna.

Katedra, jako miejsce sakralne, symbolizuje duchowość i transcendencję. Jednak w tym przypadku, jest to miejsce pełne mrocznej atmosfery i samotności. Pusty plac i ciemne wnętrze katedry mogą być odczytane jako obraz alienacji i zagubienia Józefa K. w świecie, który wydaje się być pozbawiony sensu i moralności. Blask ołtarza, kontrastujący z otaczającą ciemnością, wskazuje na wewnętrzną walkę bohatera, jego nadzieję na ostateczne zrozumienie i sprawiedliwość, które są jednak nieosiągalne.

Kiedy Józef K. wchodzi do katedry, spogląda na obraz przedstawiający złożenie ciała Chrystusa do grobu. Skupia swoją uwagę na rycerzu widniejącym na obrazie, co może symbolizować jego odwrócenie uwagi od tego, co najważniejsze – od Boga. Rycerz, będący symbolem siły i odwagi, w tym kontekście może być interpretowany jako fałszywa nadzieja lub iluzoryczne dążenie do znalezienia odpowiedzi na dręczące go pytania.

Ambony w katedrze również mają istotne znaczenie symboliczne. Józef K. zauważa dwie ambony, z których jedna wzbudza w nim lęk. Ambona, z której przemawia ksiądz, jest prosta i skromna – może być interpretowana jako symbol boskości, prawdy i nadziei na wyjście z mroku. Z kolei druga, bardziej zdobiona ambona, symbolizuje fałszywe wartości i złożoność ludzkich interpretacji prawa i moralności.

Zakrystianin, który pojawia się w katedrze, pełni rolę przewodnika duchowego, analogicznego do Wergiliusza z "Boskiej komedii" Dantego. Zakrystianin wskazuje drogę Józefowi K., ale pozostaje poza jego zasięgiem, co symbolizuje nieuchwytność prawdziwego przewodnictwa duchowego. Jego postać może być odczytana jako metafora ludzi, którzy próbują odnaleźć sens i przewodnictwo w świecie pełnym chaosu, lecz nie mogą go ostatecznie uchwycić.

Ksiądz, który pojawia się później, przemawia do Józefa K. z prostej, skromnej ambony. Rozpoznaje bohatera bez wstępów, co symbolizuje boską wszechwiedzę. Jego postawa jest symbolem przewagi praw boskich nad ludzkimi racjami, a samo przemówienie księdza ukazuje złożoność i nieprzenikliwość boskiego i ludzkiego prawa. Ksiądz staje się medium, przez które Kafka przekazuje głębokie treści metaforyczne dotyczące sprawiedliwości i ludzkiej egzystencji.

Kluczowym elementem tego epizodu jest przypowieść o odźwiernym, którą opowiada ksiądz. Przypowieść ta przedstawia wieśniaka, który przez całe życie stara się dostać za bramę prawa, ale nigdy nie otrzymuje zgody od odźwiernego. Dopiero pod koniec życia dowiaduje się, że brama była przeznaczona tylko dla niego, lecz teraz jest już zamknięta. Symbolika tej przypowieści jest wieloznaczna i sugestywna. Odźwierny reprezentuje nieporuszność i surowość prawa, które wydaje się być nieprzystępne i niezrozumiałe dla zwykłego człowieka. Z kolei zamek za bramą może być interpretowany jako najwyższa władza, ostateczny sens egzystencji lub boska mądrość.

Morał przypowieści odwołuje się do chińskiej maksymy o tajemnicach życia i śmierci, podkreślając, że poszukiwanie prawdy i sprawiedliwości może być daremne i pełne frustracji, a niektóre odpowiedzi mogą pozostawać nieosiągalne przez całe życie.

Reakcja Józefa K. na przypowieść jest pełna wstrząsu i zamyślenia. Wspólnie z księdzem, bohater oddala się w ciemność, jednak ksiądz wkrótce odchodzi, pozostawiając Józefa K. samemu sobie. To symboliczne opuszczenie przez Boga wskazuje na ostateczną samotność i beznadziejność, z którą musi się zmierzyć bohater.

Na koniec, kapelan więzienny, który pojawia się w opowieści, może być interpretowany jako fałszywy prorok. Jego postać wprowadza dodatkową warstwę metaforycznej analizy, podkreślając, że Józef K. pozostaje w labiryncie zagadek, bez nadziei na jakiekolwiek boskie wsparcie. Bohater stoi w obliczu niekończących się pytań i niepewności, a jego podróż przez labirynt prawa i egzystencji kończy się ostatecznie w ciemności i osamotnieniu.

Podsumowując, analizowany epizod z katedry w "Procesie" Kafki jest bogaty w wielowarstwową symbolikę. Pustka i ciemność katedry, rozmowa z księdzem, przypowieść o odźwiernym – wszystkie te elementy składają się na głęboką, metaforyczną opowieść o ludzkiej egzystencji, dążeniu do sprawiedliwości i nieuchwytności boskich praw. Kafka w swojej powieści krytykuje egzystencjalny lęk, niepewność oraz mechanizmy prawa i władzy, zachęcając czytelników do osobistych refleksji i interpretacji. "Proces" to nie tylko opowieść o jednostkowej walce z niesprawiedliwością, ale także głębokie studium ludzkiej natury i dążeń, które często okazują się daremne i pełne frustracji.