Estetyka romantycznej literatury – przedstaw na wybranych przykładach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.07.2024 o 16:30

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.07.2024 o 15:38

Romantyzm, jako epoka literacka, zrewolucjonizował sposób postrzegania sztuki i literatury. W Europie jego początek sięga końca XVIII wieku, jednak w Polsce uznaje się, że epoka ta rozpoczęła się w 1822 roku, wraz z publikacją „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza. Romantyzm był odpowiedzią na racjonalizm Oświecenia, oferując kontrast w postaci nacisku na emocje, indywidualizm i duchowość. Literatura romantyczna miała funkcje polityczne, miłosne, społeczne, a przede wszystkim zwracała się ku uczuciom i emocjom, często przyjmując formę swoistego manifestu przeciwko zastanym porządkom.

Romantycy w literaturze stworzyli nowe spojrzenie na sztukę, kładąc nacisk na tajemniczość i magiczność świata. Literaturę tego okresu charakteryzują przedstawienia duchów, zjaw, elementów fantastycznych oraz liczne odwołania do ludowych korzeni kultury. Te cechy można zauważyć w wielu utworach, które stały się kanonami narodowych literatur.

Jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów literatury romantycznej jest ballada „Romantyczność” Adama Mickiewicza, która stanowi swoisty manifest poezji romantycznej. Fabuła utworu skupia się na postaci Karusi, która widzi ducha swojego zmarłego kochanka Jasieńka. Scena ta wywołuje różne reakcje: przerażenie i współczucie wśród ludu, sceptycyzm i racjonalne podejście starca oraz empatyczne zrozumienie narratora. Kluczowym motywem utworu jest cudowne postrzeganie zjawisk nadprzyrodzonych przez Karusię, które staje w opozycji do racjonalistycznego podejścia starca. Tę dualność poglądów podkreśla słynny cytat „Miej serce i patrzaj w serce”, który stanowi kwintesencję romantycznego podejścia do życia i sztuki. Estetyka ballady opiera się na emocjonalnym zaangażowaniu narratora, które jest alter ego poety. Emocje są tu głównym środkiem wyrazu, a użycie różnorodnych środków stylistycznych i retorycznych, takich jak kontrast, symbolika i metafory, potęguje oddziaływanie na czytelnika.

Kolejnym przykładem estetyki romantycznej jest ballada „Świteź” Adama Mickiewicza. Utwór opowiada historię miasta, które w wyniku boskiej interwencji zostaje zamienione w jezioro, co jest karą za wojenne zbrodnie. Kluczowym motywem ballady są odwołania do ludowej moralności oraz temat zemsty i sprawiedliwości. Estetyka „Świtezi” podkreśla echo ludowości, ukazując narrację koncentrującą się na uczuciach i moralnych przesłaniach. Utwór staje się metaforą sprawiedliwości boskiej, która wyrównuje krzywdy zadające ludowi.

Innym niezwykle ważnym utworem Mickiewicza jest „Oda do młodości”, która znajduje się na pograniczu klasycyzmu i romantyzmu. „Oda do młodości” przedstawia dwa światy: stary, nieciekawy świat klasycyzmu oraz nowy, lepszy świat młodości, będący przyszłością pełną nadziei i możliwości zmian. Autor nawołuje do walki o nową rzeczywistość, wyrażając apoteozę młodości jako motor napędowy dla przemian społecznych i politycznych. Motyw buntu przeciwko starym porządkom jest tu wyrażony poprzez emocjonalny apel do czytelników. Estetyka „Ody do młodości” łączy klasyczną formę ody z pełnym pasji i wykrzyknień apelem, używając mistrzowskich epitetów i metafor, aby podkreślić nadzieję i żarliwość młodego pokolenia.

„Fortepian Szopena” Cypriana Kamila Norwida jest przykładem poezji romantycznej z wyraźnym zabarwieniem patriotycznym. Utwór reflektuje nad pięknem muzyki Fryderyka Chopina, który stał się symbolem polskości w trudnym okresie zaborów. Norwid opisuje symboliczne zniszczenie fortepianu przez rosyjskie wojska, co stanowi alegorię destrukcji polskiej kultury przez okupantów. Kluczowymi motywami są tu piękno muzyki jako modlitwa i wyraz polskich korzeni oraz symbolika fortepianu, który uosabia Polskę i jej niezłomną duchowość. Estetyka utworu łączy refleksyjność i melancholię z patriotyzmem, tworząc wzruszający i głęboki obraz narodowej tragedii oraz niezłomności ducha.

Podsumowując, estetyka romantyzmu literackiego charakteryzuje się przede wszystkim emocjonalnością i uczuciowością, które dominują nad racjonalnym podejściem. Ważnym elementem jest zakorzenienie w ludowości i tradycji, a także wyrazistość moralnych przesłań. Narracja angażowana emocjonalnie i symboliczna forma wyrazu są nieodłącznymi cechami estetyki romantycznej. Romantyzm, mimo historycznych zmian, pozostaje istotnym punktem odniesienia, wpływając na świadomość narodową i patriotyzm oraz będąc inspiracją dla kolejnych epok literackich.

Estetyka romantyzmu, widoczna w dziełach Mickiewicza i Norwida, ilustruje, jak literatura tego okresu przekształciła sposób, w jaki postrzegamy sztukę, ducha i narodową tożsamość. Przez połączenie indywidualnych przeżyć, emocjonalności i głęboko zakorzenionych tradycji, romantyczna literatura nie tylko przemawia do serc czytelników, ale także inspiruje do głębszego zrozumienia własnej kultury i historii.

Bibliografia