Porównaj wizje świata w podanych fragmentach Kandyda Woltera i Nowego wspaniałego świata Aldousa Huxleya

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.07.2024 o 21:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.07.2024 o 20:45

1. Wprowadzenie do tematu W literaturze utopijne i antyutopijne wizje świata odgrywają istotną rolę w krytyce rzeczywistości oraz przedstawiają różne koncepcje "idealnego" społeczeństwa. Utopia, pojęcie wprowadzone przez Sir Thomasa More'a w XVI wieku, to wyobrażenie idealnego świata charakteryzującego się harmonią, równością i doskonałością, które są jednak niemożliwe do zrealizowania w praktyce. Antyutopia, przeciwnie, pokazuje wizje społeczeństw dystopijnych, gdzie utopijne założenia doprowadziły do katastrofalnych skutków, wywołując opresję i dehumanizację.

„Kandyd” Woltera, napisany w XVIII wieku, na tle Oświecenia, jest satyriczną powiastką filozoficzną, które krytykuje optymizm Leibniza, przedstawiając Eldorado jako idealną krainę, która choć doskonała, nie jest miejscem dla człowieka poszukującego prawdziwego sensu życia. Z kolei „Nowy wspaniały świat” Aldousa Huxleya, powstały w XX wieku, w erze postępu technologicznego i narastających totalitaryzmów, to powieść antyutopijna, której celem jest demaskacja zagrożeń związanych z kontrolą społeczną i manipulacją.

2. Teza wypracowania Oba utwory pokazują odmienne wizje idealnych światów, które ostatecznie okazują się nierealistyczne i wadliwe w praktyce.

Rozwinięcie

W "Kandydzie" Woltera, Eldorado przedstawia utopijną wizję społeczeństwa opartego na dobroci, równości i wzajemnym szacunku. Jest to swoista anarchia, gdzie brak jest aparatu władzy, sądów, więzień, policji czy wojska. Wolter rysuje obraz świata, w którym nie ma przestępstw ani konfliktów, a wszyscy ludzie żyją w zgodzie i obfitości. Władza w Eldorado jest zdecentralizowana, oparta na szacunku i wspólnym dobru, co pozwala na istnienie społeczeństwa bez przymusu i opresji.

W przeciwieństwie do tego, "Nowy wspaniały świat" Huxleya prezentuje społeczeństwo o ściśle hierarchicznej strukturze, gdzie jednostki są podzielone na kasty od Alfy do Epsilonu. Państwo kontroluje każdy aspekt życia swoich obywateli, od urodzenia do śmierci, wykorzystując zaawansowane technologie i metody psychologiczne do inwigilacji i manipulacji. W świecie Huxleya brak jest wolności osobistej, a życie społeczne podlega rygorystycznym przepisom, które mają na celu niedopuszczenie do jakichkolwiek zakłóceń.

2. Organizacja życia codziennego i relacje międzyludzkie

W Eldorado mieszkańcy cieszą się pełną egalitarnością i prostotą życia. Ich relacje są oparte na wzajemnej pomocy i przyjaźni, bez podziałów społecznych czy ekonomicznych. Religia nie jest instytucjonalna; duchowość jest osobistą sprawą każdego człowieka, co sprzyja harmonii we wspólnocie. Życie obywateli Eldorado jest wolne od złożoności materialnego świata i podporządkowane naturalnym rytmom.

Inaczej jest w świecie Huxleya, gdzie indywidualność zostaje całkowicie odrzucona, a każda jednostka jest elementem większej, mechanicznej całości. Relacje międzyludzkie są instrumentalne i kontrolowane przez państwo, a uczucia, które mogłyby powodować napięcia, są eliminowane za pomocą środków farmakologicznych, takich jak soma. Wszystkie aspekty życia są planowane i monitorowane, co prowadzi do sztucznej harmonii, ale również do kompletnie bezdusznego społeczeństwa.

3. Rola emocji i duchowości w przedstawionych światach

W Eldorado, mieszkańcy przejawiają naturalną radość życia i doceniają dobro, które ich spotyka. Duchowość jest integralną częścią ich bytowania, mimo braku zorganizowanej religii. Mieszkańcy żyją w zgodzie z własną naturą i w harmonii z otoczeniem, co jest źródłem ich wewnętrznego spokoju i satysfakcji.

Z kolei w "Nowym wspaniałym świecie", eliminacja emocji jest kluczowa dla utrzymania stabilności społecznej. Ludzie żyją w świecie, gdzie osobisty rozwój duchowy jest niemożliwy, a materializm oraz bezduszność dominują. Brak emocji i duchowości robi z obywateli bierne narzędzia w rękach rządzących, które funkcjonują jedynie dzięki zapobiegawczej kontroli i izolacji od wszelkich głębszych przeżyć.

4. Mechanizmy kontroli i stabilizacji społecznej

W Eldorado nie ma formalnych mechanizmów kontroli, ponieważ społeczeństwo jest samowystarczalne i harmonijne dzięki naturalnej równowadze i odosobnieniu od zewnętrznego świata. Mieszkańcy żyją w doskonałej harmonii bez potrzeby politycznego przymusu czy administracyjnej kontroli.

Natomiast w świecie Huxleya kontrola społeczna jest totalna i wszechobecna. Każdy element życia obywateli, od biologii po psychikę, jest nadzorowany i z góry zaplanowany. Państwo eliminuje problemy przez ekstremalną kontrolę nad jednostkami, odbierając im wolność i indywidualność w zamian za sztuczną stabilność.

Zakończenie

2. Ocena i refleksja Obie wizje, jakkolwiek różne, ukazują pewne niebezpieczeństwa związane z próbami stworzenia idealnego społeczeństwa. Wizja Eldorado jest nierealistyczna w praktyce, ponieważ opiera się na doskonałości, która jest nieosiągalna w rzeczywistości. Z drugiej strony, antyutopia Huxleya ukazuje, jak dążenie do stabilności kosztem indywidualności i emocji prowadzi do stworzenia społeczeństwa bezdusznym i opresyjnym.

3. Sugestie do dalszych przemyśleń Oba dzieła zostawiają nas z pytaniem: czy jesteśmy w stanie znaleźć złoty środek między wolnością a stabilnością w dzisiejszym świecie? Jak daleko możemy posunąć się w zarządzaniu społeczeństwem, nie odbierając ludziom ich indywidualności? Wizje Woltera i Huxleya skłaniają do refleksji nad tym, w jakim kierunku zmierzają współczesne społeczeństwa i jakie lekcje powinniśmy wynieść z ich literackich przestrog.