Dzieje boryny – opracowanie na podstawie tomu „jesieŃ”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.08.2024 o 13:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.08.2024 o 12:34

I. Wstęp

Akcja powieści „Chłopi” Władysława Reymonta toczy się na przełomie XIX i XX wieku, co jest niezwykle istotne dla zrozumienia kontekstu społeczno-kulturowego opisywanych wydarzeń. Polska była wówczas pod zaborami, a sytuacja na wsi odzwierciedlała z jednej strony dawne tradycje i obyczaje, a z drugiej, powolne zmiany związane z modernizacją i przemianami społecznymi. Reymont, znakomity obserwator, oddaje nie tylko realia życia codziennego chłopów, ale również ich psychikę, mentalność i relacje społeczne.

Twórczość Reymonta jest ważnym elementem literatury Młodej Polski, charakteryzującym się realizmem oraz dążeniem do ukazania prawdy o życiu ludzkim w jej najróżniejszych odcieniach. „Chłopi” to monumentalne dzieło, za które autor otrzymał Nagrodę Nobla w 1924 roku. Powieść składa się z czterech tomów, z których każdy odpowiada jednej porze roku. Tom „Jesień” koncentruje się na wydarzeniach rozgrywających się w okresie jesieni, co nadaje mu specyficzny klimat przepełniony zarówno urodzajem, jak i przygotowaniami do zimy.

2. Cel pracy:

Celem niniejszej pracy jest szczegółowe przedstawienie postaci Macieja Boryny na podstawie wydarzeń zawartych w tomie „Jesień”. Boryna, jako jeden z głównych bohaterów, jest postacią niezwykle złożoną, której losy i działania mają kluczowe znaczenie dla całej fabuły.

II. Maciej Boryna – bohater główny

Maciej Boryna to postać, która na pierwszy rzut oka może wydawać się typowym przedstawicielem chłopskiej społeczności tamtych czasów. Ma 58 lat, jest człowiekiem w sile wieku, choć już nie młodym. Jego wygląd fizyczny jest opisany w sposób podkreślający jego siłę i życiową twardość, cechy niezbędne do zarządzania tak dużym gospodarstwem jak jego. Boryna jest dwukrotnie wdowcem, co od razu nasuwa pewne refleksje na temat jego osobistej historii i doświadczeń życiowych.

2. Analiza cytatów:

Znaczące cytaty z tekstu pomagają zdefiniować charakter Boryny. Na przykład, stwierdzenie „Już dwie żony pochował” (s. 15) nie tylko informuje o jego stanie cywilnym, ale również wprowadza element jego przeszłości pełnej straty i trudnych chwil.

Inny cytat, „-Kpicie czy co?... A dyć na Zielną skończyłem pięćdziesiąt i osiem roków.” (s.28), podkreśla nie tylko jego wiek, ale również pewną hardość i niechęć do bycia lekceważonym, co jest istotnym elementem jego charakteru.

III. Relacje rodzinne i problemy wewnętrzne

Śmierć drugiej żony, Marysi, wywarła ogromny wpływ na Borynę. Jej odejście na wiosnę jest opłakiwane przez niego w sposób, który ukazuje głębię jego uczuć, mimo że na co dzień może wydawać się surowym człowiekiem. Cytat: „Boryna szedł coraz wolniej (...), a potem przypomnienie nieboszczki, co ją na zwiesnę był pochował, ułapiło go za grdykę.” (s. 24) pokazuje, jak silne było jego przywiązanie do zmarłej żony.

2. Wpływ Marysi na gospodarstwo:

Marysia była dla Boryny nie tylko żoną, ale także wsparciem w zarządzaniu gospodarstwem. Jej troska o męża była widoczna w codziennych gestach: „Przyszedł z roboty, spracowany - to i jeść tłusto dała, i często gęsto kiełbasy podtykała kryjomo przeddzieciskami...” (s. 25). Strata takiej partnerki to nie tylko emocjonalne, ale także praktyczne wyzwanie dla Boryny.

3. Problemy rodzinne:

Relacje z dziećmi, Magdą i Antkiem, są kolejnym źródłem konfliktów. Antagonizmy dotyczą zarówno spraw majątkowych, jak i osobistych. Dodatkowo oskarżenia Jewki o ojcostwo komplikują sytuację, wprowadzając niepokój i stres: „-To Jewka was podobno zaskarżyła -zaczął wójt, podjadłszy nieco.” (s. 27).

IV. Problemy gospodarcze i zarządzanie majątkiem

Jednym z pierwszych wyzwań, z jakimi Boryna musi się zmierzyć, jest strata krowy. To wydarzenie nie tylko obnaża jego problemy gospodarcze, ale również pokazuje jego reakcję na sytuacje kryzysowe. Gdy ginie krowa, gromadzący się na podwórzu ludzie i ich reakcje oddają klimat wsi tamtych czasów: „Na borynowym podwórcu (...), już się zebrało dość narodu...” (s. 17). Boryna, wybierając karanie Witka, demonstruje swoje bezsilne i wściekłe reakcje na strata: „A Boryna łoił go rzetelnie, wybijał mu na skórze swoją stratę...” (s. 36).

2. Sugestie mieszkańców dotyczące nowej żony dla Boryny:

W obliczu tych problemów społeczność wsi sugeruje Borynie, by znalazł sobie nową żonę, która mogłaby wprowadzić nowy ład w gospodarstwie. Postać Jagny staje się tu centralnym elementem: „Weź sobie, Jaguś, to la ciebie - dodał widząc, że Jagna zdumionymi oczami wodziła po chustce.” (s. 92). Jagna, młoda i atrakcyjna kobieta, jest postrzegana jako potencjalne rozwiązanie wielu problemów Boryny.

V. Nowe małżeństwo Boryny - związki i konflikty

Jagna, wybierana na nową żonę dla Boryny, doświadcza wewnętrznych rozterek i niepewności. Matka Dominikowa odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu jej decyzji: „(...) jak matka każą, to pójdzie za Borynę...” (s.106-107). Mimo zewnętrznego przymusu, w Jagnie zaczynają kłębić się emocje i obawy odnośnie do przyszłego życia z Boryną.

2. Swaty i zaręczyny:

Proces swatania, w którym kluczowe role pełnią wójt i Ambroży, jest ukazany w sposób barwny i pełen detali: „- Przysłałby tu jeszcze ktoś z wódką, ino się boją ździebko...” (s.105). Po trudnych negocjacjach i ustaleniach, zaręczyny stają się faktem, co wywołuje poruszenie w całej wsi: „Nazajutrz gruchnęła po Lipcach wieść o Borynowych z Jagną zmówinach.” (s.126).

VI. Konflikty rodzinne i społeczne napięcia

Decyzja Boryny o zapisaniu ziemi Jagnie wywołuje gwałtowne reakcje w jego rodzinie, szczególnie ze strony syna Antka. Konflikty narastają, a dialogi pełne są napięcia: „Powtórzę raz jeszcze, staremu się w niczym nie przeciw, przychwalaj...” (s.156). Dochodzi do kłótni i bójek, które są symbolem narastających frustracji: „(...) stary, rozwścieklony już teraz do ostatka, trzasnął go tak w pysk...” (s.165).

2. Społeczne reakcje na zaręczyny i sprawa lasu:

Zaręczyny Boryny z Jagną nie pozostają bez echa w społeczności, ale większe kontrowersje wywołuje sprzedaż lasu przez dziedzica, co prowadzi do społecznego niepokoju: „- A to nie ma godziny, jak dziedzic sprzedał porębę na Wilczych Dołach (...) -Sprzedał, ino że wziąć nie damy...” (s.138). Reakcje chłopów ujawniają głębokie resentymenty i lęki przed przyszłością.

VII. Kulminacja i zakończenie tomu „Jesień”

Ślub Boryny z Jagną jest kulminacyjnym momentem powieści. Opis ceremonii i wesela jest pełen detali, oddających atmosferę tego wydarzenia: „Wywarli drzwi na oścież, wywarli okna, a dom buchał wrzawą...” (s.169). Mimo zewnętrznego blichtru, w modlitwach i obrzędach ujawniają się skrywane emocje i obawy.

2. Śmierć Kuby:

Symboliczna scena śmierci Kuby, która kończy tom „Jesień”, jest momentem głębokiej refleksji nad losem bohaterów: „Lipa zaszeleściła, niebo się zamgliło, zachwiał się Kuba i upadł u nóg Boryny.” (s.180). Śmierć Kuby staje się memento, podkreślającym przemijalność ludzkiego życia i nieuchronność losu.

VIII. Podsumowanie

Maciej Boryna, mimo swoich wad i konfliktów, pozostaje postacią silną i zdecydowaną. Jego zdolność do zarządzania gospodarstwem, determinacja i głęboka lojalność wobec tradycji są godne uwagi. Jego relacje z rodziną ujawniają skomplikowaną naturę ludzkich emocji, dążeń i zwyczajnych ludzkich słabości.

2. Znaczenie tomu „Jesień” w kontekście całej powieści:

Tom „Jesień” odgrywa kluczową rolę w nadaniu rytmu i struktury całemu dziełu. Wydarzenia jesienne, pełne napięć i kryzysów, stanowią fundament dla dalszych losów bohaterów i kształtują przyszłość gospodarstwa Boryny.

3. Lekcje moralne ukazane przez Reymonta:

Władysław Reymont przedstawia w tomie „Jesień” wartości takie jak praca, lojalność, tradycja i rodzina, ale także ukazuje nieuniknione konflikty i dylematy moralne. Przez pryzmat losów Macieja Boryny autor ukazuje złożoność ludzkiej natury oraz różnorodność postaw i wartości we wsiach końca XIX wieku.

Bibliografia: