Tadeusz Różewicz powiedział: „Jesteś Sokratesem Cezarem Szekspirem ułożyłeś sonet rozbiłeś atom zbudowałeś krematoria wzniosłeś katedrę Notre Dame”. Słowa te odnoszą się do wielkości i małości człowieka – jak ten problem przedstawiała literatura?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.08.2024 o 21:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.08.2024 o 20:28

Słowa Tadeusza Różewicza z jego wiersza są niezwykle wyrazistym odzwierciedleniem dualizmu ludzkiej natury. Przypominają one nam, że człowiek jest zdolny do największych odkryć i osiągnięć, takich jak tworzenie literatury i nauki, ale także do wielkich zbrodni i barbarzyństwa. Ten dualizm staje się punktem wyjścia do refleksji nad wielkością i małością człowieka, którą literatura od wieków starała się przedstawiać.

Ludzie od zawsze dążyli do wielkości, starając się pozostawić po sobie trwały ślad. Te dążenia nie zawsze były pozbawione altruistycznych motywów; wielkość wiązała się z takimi cechami jak szlachetność, prawość, uczciwość, współczucie i chęć niesienia pomocy. Stąd też pamiętamy o wielkich postaciach historycznych, takich jak Sokrates, Cezar, czy Szekspir, którzy swoimi działaniami i myślami zmienili bieg historii i kultury. Literatura, będąc lustrem naszych dążeń, ukazuje zarówno bohaterów wielkich, pełnych cnoty i talentu, jak i tych, którzy upadają w wyniku własnych ambicji i słabości.

Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie jest klasycznym przykładem literackiego przedstawienia wielkości człowieka. Samarytanin, mimo że w ówczesnych czasach był kimś pogardzanym, pokazuje najpiękniejsze cechy ludzkiej natury, niosąc pomoc rannemu mimo wszelkich przeciwności. Dobroć i współczucie, które ukazują się w jego czynach, są esencją ludzkiej wielkości, pokazując, że każdy, niezależnie od statusu społecznego, może się liczyć z drugim człowiekiem i pomagać mu w potrzebie.

W literaturze polskiej, Tomasz Judym, bohater powieści Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni”, jest kolejnym przykładem człowieka dążącego do wielkości. Judym, jako lekarz, poświęca osobiste szczęście i wygodę dla swojej misji – pomocy ubogim. Jest gotowy do konfrontacji z przełożonymi i społeczeństwem, aby tylko realizować swoje ideały. Jednak jego dążenia, choć szlachetne, często są niemożliwe do spełnienia, co rodzi pytanie o cenę za tak intensywnie przeżyty idealizm.

Szekspirowski Makbet jest natomiast przykładem, jak dążenie do wielkości może przekształcić się w tragiczny upadek. Makbet, początkowo szlachetny rycerz, staje się ofiarą własnej ambicji po przepowiedniach wiedźm. W dążeniu do władzy posuwa się do zbrodni, co prowadzi go do moralnego i psychicznego upadku. Ta metamorfoza pokazuje, jak nieetyczne środki przybierają tragiczne konsekwencje, ukazując dwuznaczność pragnienia władzy.

Lord Jim z powieści Josepha Conrada należy do złożonych postaci balansujących między wielkością a małością. Jim, początkowo kierujący się szlachetnymi ideałami i marzeniami, przeżywa upadek w momencie, kiedy zawodzi w próbie bohaterstwa. Wyrzuty sumienia i proces zmiany prowadzą go do ostatecznej próby odkupienia win, co czyni go postacią pełną dylematów moralnych. Jego droga pokazuje, jak odwaga i gotowość stawienia czoła własnym błędom mogą przywrócić wielkość człowieka.

Wreszcie, „Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego ukazuje wielkość ludzkiego ducha w najtrudniejszych warunkach – obozach pracy w ZSRR. Warunki te stanowią ogromne wyzwanie dla ludzkiej godności. Literatura ta pokazuje zarówno przypadki odczłowieczenia i moralnego upadku, jak i zachowania godności mimo brutalności systemu. Przykład ten podkreśla, że nawet w najtrudniejszych warunkach człowiek może zachować swoje humanistyczne wartości.

Podsumowując, słowa Tadeusza Różewicza doskonale oddają dualizm ludzkiej natury. Literatura wielokrotnie ukazywała bohaterów, którzy dążyli do wielkości, zarówno we wzniosłych, jak i upadłych formach. Wielkość człowieka, jak wynika z wielu literackich przykładów, przejawia się w dobroci, współczuciu, odpowiedzialności i moralności. Prawdziwa wielkość nie polega na realizacji ambicji kosztem innych, ale na niesieniu pomocy, wspieraniu i zachowaniu ludzkiej godności nawet w obliczu największych wyzwań.

Dobro, miłość i altruizm to niewątpliwie klucze do prawdziwej wielkości. Każdy z nas może na co dzień inspirować się postaciami wielkich literackich bohaterów i dążyć do osiągnięcia prawdziwej wielkości poprzez codzienne, małe akty dobroci i odwagi. Przypadki wielkich i małych literackich postaci pokazują, że ludzkie serce i sumienie zawsze prowadzą ku prawdziwej wielkości, niezależnie od sytuacji.

Ostatecznie, cytat Tadeusza Różewicza niesie uniwersalne przesłanie: każdy człowiek ma potencjał do bycia wielkim, ale to od nas zależy, jak wykorzystamy swoje możliwości – czy wybierzemy drogę szlachetności i dobroci, czy też podążymy w kierunku zła i destrukcji. Literatura pozostaje nieocenionym źródłem refleksji i inspiracji, pomagając nam zrozumieć i wybrać drogę do prawdziwej wielkości.