Stabat Mater, czyli cierpienia Matki Bożej stojącej pod krzyżem Boga-Syna w wierszu „Posłuchajcie, bracia miła...”
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 6:43
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 9.08.2024 o 6:16
Streszczenie:
Wiersz „Posłuchajcie, bracia miła...” opisuje cierpienie Matki Boskiej pod krzyżem Jezusa, poruszając uniwersalny temat straty i żałoby, który inspirował wielu artystów.?
I. Wprowadzenie
Jednym z najbardziej wzruszających i bolesnych motywów w literaturze religijnej jest obraz Matki Boskiej stojącej pod krzyżem swojego ukrzyżowanego Syna, Jezusa Chrystusa. Termin "Stabat Mater" dosłownie znaczy "stała Matka" i odnosi się do tego tragicznego momentu, gdy Maryja, Matka Jezusa, staje pod krzyżem, patrząc na mękę i śmierć swojego Syna. Pojęcie to zostało rozsławione przez średniowieczny hymn "Stabat Mater Dolorosa", przypisywany Jacopone da Todi, ale także przez wiele innych tekstów literackich, w tym średniowieczne planktusy, czyli żałobne pieśni.Jednym z najważniejszych polskich przykładów tego typu literatury jest wiersz „Posłuchajcie, bracia miła...”, który choć autorstwo jest anonimowe, do dzisiaj stanowi serce średniowiecznej pobożności maryjnej. Warto przyjrzeć się jego genezie i treści, aby zrozumieć głęboki wymiar cierpienia Matki Boskiej oraz poznać kulturowe i literackie znaczenie tego utworu.
Geneza utworu „Posłuchajcie, bracia miła...”
Utwór „Posłuchajcie, bracia miła...” w swej istocie odwołuje się do apokryficznych tradycji i przypowieści. Apokryfy to teksty religijne, które nie są uznawane za kanoniczne, tj. nie należą do oficjalnego zbioru ksiąg biblijnych. Zawierają one jednak bogactwo tradycji i opowiadań, które często były źródłem inspiracji dla twórców. W średniowiecznej Europie – a w Polsce w szczególności – literacka twórczość bardzo często czerpała z tych źródeł, dając wyraz powszechnie wyznawanej wtedy religijności i pobożności.Ogólne informacje na temat utworu
Wiersz „Posłuchajcie, bracia miła...” jest typowym przykładem planktu. Planktusy to gatunek literacki, który uznawany był za rodzaj lamentu, skargi czy żałoby wyrażanej w formie wiersza lub pieśni. W średniowiecznych tekstach motyw Matki Boskiej stojącej pod krzyżem był niezwykle popularny, ponieważ odzwierciedlał nie tylko religijną prawdę, ale także głęboko ludzkie przeżycia żałoby i straty.II. Analiza treści i formy utworu
Podmiotem lirycznym w utworze „Posłuchajcie, bracia miła...” jest bezpośrednio Matka Boska. To ona przemawia do nas z głębi swego serca, wyrażając nie do zniesienia ból i żałobę po stracie Syna. Słowa Maryi są pełne lamentu i bezradności. Przykładem tego uczucia mogą być cytaty: „Synku, bych cię nisko miała, niecoć bych ci wspomagała (...)” oraz „Posłuchajcie, bracia miła”. Ukazują one przede wszystkim bezsiłę i strach Matki w obliczu tragedii. Nie może ona pomóc swojemu dziecku, może tylko patrzeć na jego mękę, co czyni jej ból jeszcze bardziej nie do zniesienia.Adresatem utworu początkowo są „bracia miła” – to bezpośrednie zwrócenie się do ludu, które ma na celu przyciągnięcie ich uwagi i wywołanie współczucia. W miarę postępu utworu, adresat ten jednak rozszerza się na wszystkich ludzi, niezależnie od wieku i płci oraz inne matki, które mogą zrozumieć ból Maryi. Przykłady z tekstu wskazują na takie utożsamienie się: „Pożałuj mię, stary, młody” oraz „Proścież Boga, wy miłe i żądne maciory”. To uniwersalne wezwanie do współczucia i zrozumienia, które łączy wszystkich ludzi w obliczu cierpienia.
Jednym z najbardziej poruszających momentów w wierszu jest zwrócenie się Maryi do Archanioła Gabriela. Przypomina ona obietnice, które otrzymała od niego podczas Zwiastowania, co wprawia ją w jeszcze większy ból w kontekście obecnej żałoby. Cytat „O anjele Gabryjele, Gdzie jest ono twe wesele” wskazuje na gwałtowną zmianę od radości, jaką przyniosła wiadomość o narodzinach Syna Bożego, do głębokiego smutku i bezsilności wobec jego śmierci. To kontrast, który zwiększa dramatyzm całego utworu.
Ostateczna apostrofa Matki Boskiej do Jezusa nie jako Zbawiciela, lecz jako swojego syna, jest jednym z najbardziej ludzkich i wzruszających momentów tekstu. Słowa „Synku miły i wybrany, Rozdziel z matką swoją rany (...)” ukazują głęboki związek między matką a dzieckiem, niezależnie od boskiego charakteru Jezusa. Znaczenie użytych zdrobnień i czułości w języku pokazuje, że mimo świadomości boskości Jezusa, jego matka nadal widzi w nim przede wszystkim swoje dziecko, co tylko zwiększa natężenie jej cierpienia.
III. Interpretacja znaczenia utworu
Cierpienie Matki Boskiej w utworze „Posłuchajcie, bracia miła...” ma wymiar głęboko ludzki. Maryja przestaje być wyłącznie Królową Niebios i Matką Zbawiciela, staje się przede wszystkim matką, która traci swoje dziecko. Ukazanie jej w ten sposób nadaje jej postaci wyjątkową intymność i relatywizm z cierpieniami każdej matki, która doświadczyła straty dziecka. To uniwersalne doświadczenie sprawia, że jej ból jest bardziej zrozumiały i bliski każdemu człowiekowi.Podobne motywy matki w żałobie możemy znaleźć również w innych literackich przykładach. Przykładem jest mitologiczna postać Demeter, która z rozpaczy po stracie córki Persefony ukarała świat zimą i smutkiem. Innym przykładem jest Niobe, która straciła swoje dzieci i sama zamieniła się w kamień płaczący nieustannie swoimi łzami. Motyw matki przeżywającej stratę dziecka jest tak uniwersalny, że pojawia się w wielu kulturach i okresach literackich, ukazując głęboki wymiar cierpienia i żałoby.
IV. Konkluzja
Podsumowując, wiersz „Posłuchajcie, bracia miła...” to głęboko poruszający utwór literacki, który ukazuje ludzki wymiar cierpienia Matki Boskiej pod krzyżem Jezusa. Żałoba Maryi, jej lament i bezradność w obliczu śmierci syna, to motywy, które mają wymiar uniwersalny i ponadczasowy. Cierpienie Matki Boskiej staje się symbolem ludzkiego bólu i straty, a jej postać łączy w sobie zarówno boskie, jak i ludzkie aspekty, co nadaje jej wyjątkowego charakteru.Wpływ utworu „Stabat Mater” na późniejszą literaturę i sztukę jest nie do przecenienia. Motywy związane z cierpieniem Matki Boskiej znajdziemy w licznych dziełach literackich, muzycznych i malarskich. „Stabat Mater” stało się jednym z najsilniejszych i najbardziej uniwersalnych symboli matczynej miłości i żałoby, który wciąż inspiruje twórców na całym świecie.
V. Bibliografia
- Teksty literackie i apokryfy, które stanowiły inspirację dla utworu „Posłuchajcie, bracia miła...”. - Opracowania naukowe analizujące średniowieczne plankty i motyw Matki Boskiej pod krzyżem. - Artykuły i prace dotyczące wpływu „Stabat Mater” na literaturę, sztukę i muzykę.---
Przy pisaniu wypracowania ważne jest, aby analizować treść i formę utworu w kontekście jego religijnego i kulturowego znaczenia, a także odnosić się do uniwersalnych motywów ludzkiego cierpienia i żałoby, które sprawiają, że ten tekst pozostaje aktualny i poruszający nawet dziś.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 6:43
O nauczycielu: Nauczyciel - Krzysztof R.
Od 10 lat pracuję w szkole średniej i przygotowuję uczniów do matury, a młodszych — do egzaminu ósmoklasisty. Skupiam się na praktycznych umiejętnościach: analizie polecenia, budowaniu planu i logicznej argumentacji. Na moich lekcjach panuje spokój i konkret — krok po kroku pokazuję, jak przejść od pomysłu do gotowego tekstu. Uczniowie cenią rzeczowe wskazówki, przykłady i powtarzalne schematy pracy, które dają przewidywalne efekty.
Wypracowanie jest bardzo głęboko i starannie opracowane.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się