Bohater tragiczny w literaturze antycznej, romantycznej i współczesnej.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.08.2024 o 9:17

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.08.2024 o 8:25

Bohater tragiczny w literaturze antycznej, romantycznej i współczesnej

W literaturze antycznej jednym z najbardziej znanych bohaterów tragicznych jest Antygona, bohaterka dramatu Sofoklesa. W jej przypadku mamy do czynienia z tragiczną sytuacją wynikającą z konieczności wyboru między prawami boskimi a ziemskimi. Antygona pochodzi z rodziny, której losy zostały naznaczone przez fatum - jej ojciec Edyp oraz bracia Polinejkes i Eteokles padli ofiarą losu, który wydaje się nieuchronny. Antygona staje przed dylematem moralnym, gdy król Kreon, zobowiązany do przestrzegania prawa państwowego, zakazuje pochowania Polinejkesa. Antygona wybiera prawa boskie nad ziemskimi, pomimo świadomości, że skazuje się na śmierć. Jej decyzja prowadzi do różnorodnych konsekwencji - zostaje skazana na śmierć przez zamknięcie w grobowcu. Pomimo że jej decyzja była motywowana moralnym przekonaniem, nie przynosi jej szczęścia, a wręcz przyczynia się do jej osobistej tragedii oraz tragedii Kreona, który traci syna i żonę. Historia Antygony ukazuje, że w literaturze antycznej bohater tragiczny często konfrontuje się z boskimi nakazami, co prowadzi do nieszczęśliwego zakończenia niezależnie od podjętej decyzji.

Przechodząc do literatury romantycznej, Adama Mickiewicza "Konrad Wallenrod" jest doskonałym przykładem bohatera tragicznego. Wallenrod to postać rozbita, wyalienowana, pełna wewnętrznych sprzeczności. Jego dylematy moralne wynikają z wyboru między szczęściem osobistym a obowiązkiem patriotycznym. "Szczęścia w domu nie znalazł, bo go nie było w ojczyźnie" - to słowa, które doskonale oddają jego położenie. Konrad poświęca miłość i marzenia na rzecz misji patriotycznej, decydując się na podstęp w walce z zakonem krzyżackim. Jego działania, choć skierowane ku wyższym celom, prowadzą do osobistej tragedii. Alkohol i zapomnienie stają się jego sposób na ucieczkę przed rzeczywistością, a rozdarta osobowość, balansująca między miłością a patriotyzmem, honor a zdradą, sprawia, że jego walka wewnętrzna kończy się dopiero z chwilą śmierci.

Podobnie u innego romantycznego bohatera - Konrada z "Dziadów" i Kordiana Juliusza Słowackiego - moralne wybory prowadzą do całkowitego oddania ojczyźnie, mimo świadomości nieuchronnej klęski. Konrad z III części "Dziadów" przeżywa moralne bóle i walczy do końca, mając świadomość swojego tragicznego losu. Kordian natomiast zamierza zabić cara, pomimo groźby śmierci, co pokazuje jego nieustępliwość i brak rezygnacji. Obaj bohaterowie są osamotnieni w swojej walce, porzucają sprawy osobiste dla większego celu, ale ich poświęcenia, choć niezwykłe, prowadzą do izolacji i osobistej tragedii. Ten romantyczny rys bohatera tragicznego przedstawia go jako jednostkę poświęcającą się dla ojczyzny, ale także jako osobę wewnętrznie rozdartej, której działania mają świadczyć o ogromnym patriotyzmie i moralnym obowiązku.

W literaturze współczesnej Tadeusza Różewicza znajdziemy postacie, które w wojennych realiach zyskują nowy wymiar tragiżmu. W "Ocalonym" Różewicz ukazuje bohatera, którego wojenne doświadczenia nieodwracalnie niszczą jego wewnętrzny świat i uczucia. Fragmentami wyrażania dualizm moralny „Jednakowo waży cnota i występek, widziałem człowieka, który był jeden występny i cnotliwy”, ukazuje stopniowe porzucanie dotychczasowych wartości pod wpływem wojennych realiów, co pokazuje, że bohater nieustannie balansuje między różnymi moralnymi ekstremami. Przez brutalność i niezrozumiałość wojennych doświadczeń bohater traci zdolność współczucia. W wierszu „Matka powieszonych” widzimy dehumanizowaną reakcję tłumu, gdzie jednostka przestaje być jednostką, będąc raczej częścią bezdusznej masy. Pamięć o wojnie zapisuje znaczki na jego psychice; „Krzyczałem w nocy” mówi o obecności wojny w snach i myślach bohatera, pozostawiając trwałe i nieodwracalne ślady.

Podsumowując, w literaturze różnych epok bohaterowie tragiczni są ucieleśnieniem nieuchronności klęski i moralnych dylematów, prowadzących do nieszczęścia. Wszystkie przedstawione postacie mają wspólną cechę – brak osobistego szczęścia na rzecz większych wartości, a także często osamotnienie w swojej walce. Jednakże różnice wynikają głównie z czasów i kontekstów, w jakich przyszło im żyć. Bohater tragiczny z literatury antycznej konfrontowany jest przede wszystkim z boskimi nakazami, podczas gdy romantyczny bohater tragiczny skupia się na patriotyzmie i poświęceniu indywidualnym. Współczesny bohater tragiczny natomiast często przedstawiony jest jako ofiara traumatycznych doświadczeń społecznych i wojennych, co zmienia jego percepcję moralności i wartości. Niezależnie od epoki, bohater tragiczny pozostaje symbolem najwyższego poświęcenia, a jego historie są niezmiennie aktualne, przedstawiając podstawowe dylematy i rozdarcia człowieka. W literaturze zawsze będą stanowić temat wzbudzający refleksje nad naturą ludzką i wartością moralnych wyborów.