Interpretując słowa E. Orzeszkowej „Żaden człowiek siły swojej nie zna, póki jej w potrzebie nie dobędzie”, ukaż literackie przykłady heroizmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.08.2024 o 14:51

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.08.2024 o 14:11

``` Wstęp:

1. Zarys problematyki: W dzisiejszym dynamicznie zmieniającym się świecie, często zmagamy się z brakiem jednoznacznych wzorców do naśladowania. W epoce mediów społecznościowych i szybkiego tempa życia, prawdziwe heroiczne postawy wydają się coraz rzadsze. W takim kontekście literatura staje się skarbnicą wartości i przykładów, które mogą inspirować współczesnych ludzi do czynienia dobra i wykazywania się odwagą w obliczu trudności.

2. Słowa E. Orzeszkowej: Eliza Orzeszkowa w swoich słowach „Żaden człowiek siły swojej nie zna, póki jej w potrzebie nie dobędzie” ujmuje prawdę, która jest równie aktualna dzisiaj, co w czasach, gdy powstały jej pisma. Podkreśla ona, że każdy człowiek nosi w sobie potencjał, który czasem ujawnia się dopiero w obliczu konkretnych wyzwań lub kryzysów. To właśnie w momentach próby często odkrywamy, jakie zasoby odwagi, determinacji i altruizmu posiadamy.

Rozwinięcie:

1. Heroizm w starożytności i mitologii: Bohaterowie starożytności i mitologii stanowią doskonałe przykłady heroizmu, który jest ponadczasowy. Weźmy na przykład Hektora, bohatera wojny trojańskiej. W epopei Homera „Iliada”, Hektor jest obrońcą Troi i niezłomnie stawia czoła przeciwnikom, wiedząc, że jego życie jest zagrożone. Jego heroizm polega nie tylko na odwadze na polu bitwy, ale też na lojalności wobec rodziny i ojczyzny. Jego konfrontacja z Achillesem, mimo świadomości przewagi przeciwnika, jest aktem najwyższej odwagi i poświęcenia.

Innym bohaterem tej samej epopei jest Achilles, który dokonuje wyboru pomiędzy długim, spokojnym życiem a krótkim, ale pełnym chwały. Decyduje się na to drugie, co wskazuje na jego pragnienie wielkości i pamięci przez pokolenia. Jego walka dla przyjaciela Patroklosa, która kończy się jego śmiercią, jest kolejnym dowodem na heroiczne wartości, jakie hołdował.

W mitologii greckiej nie możemy zapomnieć o Heraklesie. Jego dwanaście prac to symboliczna walka z przeciwnościami, która wymagała nadludzkiej siły i odwagi. Herakles swoją nieustępliwością i poświęceniem pokazuje, że heroizm to nie tylko wielkie czyny, ale również codzienne zmaganie się z przeciwnościami.

2. Heroizm w literaturze polskiej (wiek XIX i XX): W literaturze polskiej również nie brakuje przykładów heroizmu. Konrad Wallenrod, bohater powieści Adama Mickiewicza, podejmuje się walki w maskującym kostiumie, gdzie miesza lojalność wobec ojczyzny z osobistymi tragicznymi wyborami. Jego dążenie do oswobodzenia swojego narodu, nawet za cenę utraty własnej duszy, przedstawia heroizm pełen wewnętrznego konfliktu.

Przenosząc się do XX wieku, warto przywołać postać Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, poety-żołnierza, który zginął w Powstaniu Warszawskim. Jego poezja, w której często pojawiały się motywy walki i poświęcenia, jest świadectwem jego heroizmu. W wierszu „Pokolenie” Baczyński ukazuje młode pokolenie skazane na tragiczną walkę, a „Elegia o... chłopcu polskim” jest hołdem dla tych, którzy oddali swoje życie za wolność.

3. Heroizm w dramacie antycznym: Dramat antyczny był kolebką archetypów heroicznych postaw. „Antygona” Sofoklesa jest jednym z najbardziej znanych przykładów heroizmu. Antygona sprzeciwia się rozkazowi Kreona, aby pochować swojego brata, co stanowi akt heroicznej obrony praw boskich nad ludzkimi. Jej niezłomność i gotowość do poniesienia najwyższej ofiary dla wartości, w które wierzy, stanowią esencję heroizmu.

W kontraście z nią stoi Ismena, która wybiera posłuszeństwo i bezpieczeństwo. Jej postawa pokazuje, że nie każdy jest gotów na heroiczne akty, a dokonanie takiego wyboru wymaga ogromnej wewnętrznej siły.

4. Heroizm w literaturze XIX wiecznej: Stefan Żeromski w swoich dziełach przedstawia heroizm w codziennym, prozaicznym wydaniu. „Siłaczka” to historia Stasi Bozowskiej, która poświęca swoje życie, aby służyć innym. Jej niezłomna postawa i determinacja w niesieniu pomocy, nawet kosztem własnego zdrowia i szczęścia, są przejawem cichego, ale niezwykle poruszającego heroizmu.

W innej powieści Żeromskiego, „Ludzie bezdomni”, Tomasz Judym jest lekarzem, który rezygnuje z osobistego szczęścia, aby poświęcić się pracy dla najbiedniejszych. Jego działania są aktem heroizmu społecznego, pokazującego, że walka o poprawę bytu innych ludzi jest równie wartościowa i trudna jak walka na polu bitwy.

5. Heroiczne postaci literatury romantycznej: W literaturze romantycznej można znaleźć wizerunki bohaterów, którzy wolą oddać swoje życie dla wyższego dobra. Postać Konrada z III części „Dziadów” Mickiewicza to klasyczny przykład bohatera romantycznego, który postawił dobro narodu ponad osobiste zbawienie. Jego walka i bunt przeciwko Bogu pokazują, że heroizm to także gotowość do ryzyka i poświęcenia w imię wyższych wartości.

6. Heroizm w literaturze i filozofii: Postać Prometeusza z mitologii greckiej jest wzorem heroizmu intelektualnego i duchowego. Jego bunt przeciwko bogom, aby przynieść ludziom ogień, jest aktem największej ofiary i miłości do ludzkości. Jego cierpienie w łańcuchach symbolizuje cenę, jaką czasem trzeba zapłacić za pomoc innym.

W literaturze nowożytnej warto wspomnieć o „Lordzie Jimie” Josepha Conrada. Jim, popełniwszy błąd, stara się go odkupić przez heroiczne czyny. Jego dążenie do naprawienia swojego życia i poświęcenie dla innych czynią go postacią tragiczną, a jednocześnie niezwykle bohaterską.

Zakończenie:

1. Refleksja nad naturą heroizmu: Jak widać, heroizm ma różne oblicza – od wielkich heroicznych czynów na polu bitwy po codzienne małe gesty, które wymagają odwagi i poświęcenia. Czesław Miłosz pisał, że „tylko dzięki ludziom takim jak ty, Ziemia jeszcze trzyma się na niebie”, co podkreśla znaczenie nawet najmniejszych aktów dobroci i poświęcenia.

2. Czy dziś potrzebujemy bohaterów? Współczesność, mimo zmieniających się warunków, również potrzebuje bohaterów. Może nie tak widowiskowych jak Hektor czy Achilles, ale takich, którzy w codziennym życiu potrafią stanąć w obronie wartości, pomagać innym i być wzorem do naśladowania. To oni kształtują społeczeństwo i nadają sens naszym działaniom.

3. Rola literatury w kształtowaniu wartości: Literatura jest niezwykle ważna w kształtowaniu wartości i postaw. Przykłady heroizmu zawarte w książkach mogą inspirować młode pokolenia do lepszego życia, do uświadamiania sobie swojej wewnętrznej siły i do działania na rzecz innych. Zachęcam do sięgania po literaturę, która nasyca nasze życie wartościami moralnymi i pokazuje, że heroizm jest dostępny dla każdego z nas. ```