Wpływ otaczającej przestrzeni na bohaterów literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.08.2024 o 11:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.08.2024 o 22:20

Otaczająca przestrzeń ma fundamentalny wpływ na kształtowanie osobowości, poglądów i wyborów życiowych człowieka. W literaturze polskiej oraz światowej znajdziemy liczne przykłady ukazujące, jak środowisko, w którym żyje człowiek, determinuje jego zachowania i losy. Analizując kilka kluczowych dzieł literatury, możemy lepiej zrozumieć, jak otoczenie wpływa na jednostkę.

Jednym z najbardziej znanych i znaczących polskich dzieł literatury, które doskonale ukazuje wpływ otaczającej przestrzeni na człowieka, jest „Lalka” Bolesława Prusa. Akcja powieści osadzona jest w Warszawie końca XIX wieku, co silnie oddziałuje na głównego bohatera, Stanisława Wokulskiego. Warszawa w tamtym czasie była jednym z ważniejszych centrów handlowych i kulturalnych zaboru rosyjskiego, będąc jednocześnie świadkiem wielu przemian społecznych i politycznych.

Wokulski, jako ambitny przedsiębiorca, z konieczności musi odnaleźć się w tej dynamicznej rzeczywistości. Jego rotacje między warstą arystokratyczną a mieszczańską pokazują, jak przestrzeń społeczna wywiera na niego nacisk. Środowisko arystokratyczne pełne jest dekadencji i konserwatyzmu, co silnie kontrastuje z nowoczesnymi i materialistycznymi wartościami mieszczaństwa. Wokulski staje przed trudnym wyborem: czy przyjąć postawę cynicznego biznesmena, czy pozostać idealistą i wiarą w możliwość poprawy świata. Warszawa jako tło powieści jest pełna kontrastów - przepychu i biedy, nowoczesności i zacofania - co dokładnie odzwierciedla złożoność jego wewnętrznych dylematów.

Kolejnym klasycznym utworem literatury światowej, który pokazuje wpływ otaczającej przestrzeni na człowieka, jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Akcja powieści rozgrywa się w Petersburgu, gdzie młody student Rodion Raskolnikow zmaga się z ubóstwem i społeczną niesprawiedliwością. Petersburg jest tu symbolem chaosu, biedy i moralnego upadku. Zubożałe dzielnice, w których żyje Raskolnikow, są doskonałym tłem dla rozwoju jego pesymistycznego światopoglądu, a ciasnota i brud otaczającej go przestrzeni fizycznie i psychicznie przytłaczają go.

Decyzja Raskolnikowa o popełnieniu zbrodni jest bezpośrednim efektem jego społecznego otoczenia. Uważa on, że jest w stanie przełamać bariery narzucone przez społeczeństwo, udowadniając swoją wyższość moralną i intelektualną. Jednakże, atmosfera Petersburga - pełna niepokoju i cierpienia - nie pozwala mu na odnalezienie spokoju i wywołuje poczucie winy, które końcowo prowadzi do jego duchowej przemiany.

Również w powieści „Chłopi” Władysława Reymonta przestrzeń ma kluczowe znaczenie dla rozwoju postaci i fabuły. Powieść ta ukazuje życie w polskiej wsi przełomu XIX i XX wieku, gdzie codzienna rywalizacja o przetrwanie oraz obowiązki związane z rolą determinują losy bohaterów. Dominującą postacią w powieści jest Maciej Boryna, który jest silnie związany z ziemią - zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Przestrzeń wsi Lipce kształtuje życie całej społeczności, narzucając jej trudności i rytm pracy. Naturalne cykle przyrody, pory roku oraz obowiązki agrokulturowe stają się centralnym elementem życia społecznego.

Wiejska przestrzeń, z jej surowymi prawami i tradycjami, wywiera silny wpływ na charaktery bohaterów. Ich codzienne zmagania, konflikty i relacje z innymi mieszkańcami wsi są splecione z charakterem miejsca, które determinuje ich decyzje i postawy życiowe. Konflikty rodzinne, problemy miłosne czy dążenia do zdobycia lepszej pozycji w społeczności - wszystko to jest nierozerwalnie związane z wiejskim krajobrazem.

Warto także przywołać Arkę Sterna z „Początku” Andrzeja Szczypiorskiego. Powieść ta osadzona jest w okupowanej przez Niemców Warszawie podczas II wojny światowej. Działania wojenne i otaczający terror mają dramatyczny wpływ na bohaterów. Stern, będący Żydem, jest zmuszony ukrywać się, co diametralnie wpływa na jego postrzeganie świata, a także na jego relacje z innymi ludźmi. Otaczająca go przestrzeń – okupowana Warszawa, pełna niebezpieczeństw i wszechobecnego poczucia zagrożenia – formuje jego codzienność i zmusza do podejmowania trudnych decyzji moralnych.

Przywołane dzieła literackie pokazują, jak silny jest wpływ otaczającej przestrzeni na człowieka. Niezależnie od tego, czy jest to miasto czy wieś, czas pokoju czy wojny, otoczenie kształtuje nasze działania, decyzje i myśli. Przestrzeń, w której żyjemy, jest tłem dla naszych przeżyć, emocji i doświadczeń – a wszystkie te elementy wpływają na to, kim jesteśmy i jak postrzegamy świat.