Ideowiec czy oportunista? Różne postawy bohaterów literackich wobec zła świata w „Kordianie”, „Makbecie”, „Lalce”, „Potopie” i „Balladynie”.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 20.03.2025 o 20:43

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 11.03.2025 o 15:56

Rozważając postawy bohaterów literackich wobec zła świata, warto zwrócić uwagę na różnorodność reakcji, jakie prezentują postacie z klasyki literatury. W naszej rozprawce przeanalizujemy postawy ideowców oraz oportunistów, przyglądając się takim dziełom jak "Kordian" Juliusza Słowackiego, "Makbet" Williama Szekspira, "Lalka" Bolesława Prusa, "Potop" Henryka Sienkiewicza oraz "Balladyna" Juliusza Słowackiego. Każda z tych postaci inaczej podchodzi do kwestii moralnych, co pozwala na szerszą refleksję nad sposobami radzenia sobie z niesprawiedliwością oraz złem obecnymi w świecie.

Zacznijmy od "Kordiana" Słowackiego. Tytułowy bohater to typowy ideowiec, który pragnie zmieniać świat na lepsze. Jego młodzieńczy idealizm prowadzi go do rozważań nad sensem życia i prób zrozumienia własnej misji. Kordian przechodzi ewolucję od romantycznego marzyciela do człowieka, który jest gotów poświęcić się w imię idei. Podejmuje on próbę zamachu na cara, wierząc, że jest to moralnie uzasadnione w walce o wolność ojczyzny. Jego działania są nacechowane głębokim poczuciem misji oraz wiarą w wyższe cele, co czyni go postacią tragiczną, ale jednocześnie inspirującą. Ta determinacja wobec zła, podsycana młodzieńczym entuzjazmem, wpisuje go w kanon literackich bohaterów walczących z niesprawiedliwością.

Inny obraz reakcji na zło prezentuje tytułowy bohater "Makbeta" Szekspira. Makbet jest postacią, która początkowo sprawia wrażenie szlachetnego rycerza, lecz pod wpływem przepowiedni oraz manipulacji żony, staje się oportunistą dążącym za wszelką cenę do władzy. Jego ambicje, które z czasem przekształcają się w żądzę mordu, sprawiają, że pogrąża się on w spirali zła i przemocy. Makbet, w przeciwieństwie do Kordiana, reprezentuje uległość wobec pokus i słabość charakteru. Dla niego wartości moralne przestają mieć znaczenie, gdy tylko widmo władzy staje się realne. Jego postawa wobec świata pokazuje, jak łatwo można zejść na drogę zła, uzurpując sobie prawo do decydowania o życiu innych.

Z kolei "Lalka" Prusa przedstawia postać Stanisława Wokulskiego, który balansuje między ideowością a oportunizmem. Wokulski to przedsiębiorca, który pragnie wykorzystać swoją pozycję do poprawy losu innych, ale także dąży do zaspokojenia własnych ambicji i miłości. Jego starania o rękę Izabeli Łęckiej często pchają go do działań, które mogą być postrzegane jako oportunistyczne. Niemniej, Wokulski głęboko wierzy w postęp i siłę nauki jako narzędzia zmiany świata. Jego działalność filantropijna świadczy o ideowym podejściu do życia, choć nie zawsze udaje mu się uniknąć praktycyzmu. Postać Wokulskiego pokazuje, jak trudno jest zerwać z własnymi słabościami i jak cienka jest granica między chęcią czynienia dobra a osobistymi pragnieniami.

"Potop" Sienkiewicza to epopeja narodowa, w której postaci takie jak Andrzej Kmicic muszą dokonywać trudnych wyborów moralnych. Kmicic zaczyna jako lojalny szlachcic, który jednak nie waha się współpracować z wrogiem dla korzyści osobistych. Jego przemiana następuje, gdy zdaje sobie sprawę ze swoich błędów i zyskuje możliwość odkupienia win poprzez walkę w obronie ojczyzny. Kmicic staje się ideowcem, który zrozumiał, że prawdziwym powołaniem jest służba kraju, a nie osobiste ambicje. Jego początkowe oportunistyczne postępowanie ustępuje miejsca głębokiej refleksji nad złem i koniecznością czynienia dobra, co czyni go postacią złożoną i dynamiczną.

Na koniec przyjrzyjmy się "Balladynie" Słowackiego, który przedstawia obraz postaci bezwzględnie dążącej do celu. Tytułowa bohaterka jest uosobieniem oportunizmu, gotowa posunąć się do morderstwa, by zdobyć władzę. Balladyna jest postacią tragicznie zepsutą przez własne ambicje, które prowadzą ją do coraz ciemniejszych czynów. Jej brak skrupułów i bezwzględność pokazują, jak daleko można zapaść w odmętach zła, gdy wartości moralne zostają odłożone na boczny tor.

Reasumując, bohaterowie literaccy, zależnie od swoich charakterów i doświadczeń, przedstawiają różne postawy wobec zła świata. Ideowcy, tacy jak Kordian czy Kmicic w późniejszej fazie, próbują naprawić świat, kierując się wyższymi wartościami. Oportuniści jak Makbet czy Balladyna zaś pokazują, jak łatwo można ulec ciemnym pokusom, zatracając własne człowieczeństwo. Wokulski zaś stanowi postać pomiędzy, ukazującą, jak skomplikowana może być walka między ideałami a rzeczywistością. Wszystkie te postawy składają się na bogaty obraz ludzkiego zmagania ze złem, który znajduje odbicie w literaturze różnych epok.