Opowieść o moralności...Czy w literaturze doszukamy się moralności?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.08.2024 o 10:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.08.2024 o 9:46

Literatura od wieków stanowiła zwierciadło, w którym odbijały się ludzkie wartości, konflikty i moralne dylematy. Wielu pisarzy używało swoich dzieł jako platformy do refleksji nad etyką i moralnością, a twierdzenie Dawida Lawrence'a, że "cała wielka literatura opowiada o moralności", podkreśla to znaczenie. Ale czy naprawdę możemy doszukać się w literaturze głębokich nauk moralnych? Aby na to odpowiedzieć, musimy najpierw zrozumieć, czym jest moralność. Moralność to zestaw zasad i norm etycznych, które kierują ludzkim postępowaniem, nakazując, co jest dobre a co złe. Źródła tych zasad mogą być różnorakie: od religijnych, biblijnych wartości, po konteksty społeczne i kulturowe. W literaturze te zasady są często wyrażane poprzez konflikt, walkę bohaterów z przeciwnościami losu i ich wewnętrzne dylematy.

Myślę, że warto potwierdzić tezę Lawrence'a, analizując konkretne dzieła literackie, takie jak "Antygona" Sofoklesa, "Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego, "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego i "Pianista" Władysława Szpilmana.

Rozwinięcie

"Antygona" Sofoklesa

Antygona stawia na szali swoje życie, by pogrzebać brata Polinejkesa, mimo że jest to zakazane przez Kreona. Jej decyzja to akt sprzeciwu wobec niesprawiedliwości i moralnego upadku władzy. Moralny dylemat między prawną zasadą a etycznym obowiązkiem wobec rodziny sprawia, że dramat staje się jeszcze bardziej poruszający. U kresu opowieści Antygona ginie, Kreon traci swoją władzę moralną i rodzinną, co prowadzi do refleksji nad tym, co jest naprawdę ważne w życiu.

Antygona staje się więc symbolem moralnej odwagi i gotowości do poświęcenia za wyższe wartości, a jej postawa zmusza czytelnika do analizy własnych przekonań i zasad.

"Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego

Marcin Borowicz, główny bohater powieści, jest wychowywany w polskiej tradycji, uczony pielęgnowania języka i religii narodowej mimo zewnętrznej presji. Jego walka wewnętrzna między uleganiem rusyfikacji a wiernością polskości staje się centralnym wątkiem powieści. Żeromski ukazuje, jak trudne jest trwanie przy wartościach narodowych w obliczu przymusu i nacisków społecznych. To moralne starcie uczy, że tożsamość narodowa i indywidualność są nierozerwalnie związane z głębokim poczuciem etyki.

Postawa Marcina, który mimo chwilowego zwątpienia i nacisków, wybiera wierność swoim korzeniom, stanowi przykład moralnej siły i niezłomności charakteru. Jest to wyraźne przesłanie, że warto walczyć o swoje ideały nawet w najtrudniejszych chwilach.

"Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego

Bohaterskie postawy młodych ludzi, którzy podejmują ryzykowne działania przeciwko okupantowi, każe im dorastać szybciej niż ich rówieśnikom w czasach pokoju. Ich moralne wartości - patriotyzm, odwaga, altruizm - są testowane w ekstremalnych warunkach wojny.

Dzieło Kamińskiego ukazuje, jak wojenne realia kształtują charakter i moralność młodzieży. Na przykład, Zośka przed wojną był wrażliwym i marzycielskim chłopcem, jednak w obliczu okupacji staje się dojrzałym mężczyzną podejmującym trudne decyzje. Działania bohaterów są ukierunkowane na dobro wspólne, co stanowi wyraz najgłębszych wartości moralnych.

"Pianista" Władysława Szpilmana

Opisując różnorodne postawy ludzi w obliczu niewyobrażalnego cierpienia, Szpilman ukazuje zarówno akty heroizmu, jak i zdrady. Na przykład, niemiecki oficer Wilm Hosenfeld, który ratuje Szpilmana, reprezentuje moralną odwagę i współczucie, mimo że jest częścią armii okupanta. Inne postacie, w tym Polacy pomagający Szpilmanowi, ukazują, że moralność nie zna narodowości - dobro i zło istnieją niezależnie od etnicznych granic.

Moralne dylematy Szpilmana, związane z przetrwaniem w nieludzkich warunkach i balansowaniem pomiędzy chęcią przeżycia a etycznymi zasadami, pokazują, jak skomplikowana i wieloaspektowa jest ludzka moralność w ekstremalnych warunkach. Jego historia jest dowodem, że moralność jest siłą, która umożliwia człowiekowi przetrwanie nawet najgorszych chwil.

Zakończenie

Literatura ma zdolność do przekazywania wartości moralnych w sposób, który jest złożony i wielowymiarowy, angażując czytelnika do głębszej analizy. Osobiste przygotowanie i otwartość na moralne przesłania literackie są kluczowe, by wyciągnąć z nich prawdziwą naukę.

Refleksja nad moralnością, jaką literatura nam dostarcza, pozwala na porównanie własnych przekonań z przedstawionymi wartościami, co może prowadzić do bardziej świadomego i etycznego życia. Na przykład, dążenie do bogactwa jako celu życia może zostać przewartościowane, gdy spojrzymy na życie bohaterów, którzy wybierają zasady moralne. Konkluzja jest więc jasna: literatura jest bogatym źródłem nauk moralnych, które jednak wymagają świadomego i otwartego odbioru, by miały prawdziwy wpływ na nasze życie.

Literatura, niezależnie od czasu czy gatunku, stanowi nieocenioną skarbnicę wartości moralnych, które uczą, inspirują i zmieniają nasze postrzeganie świata. Dlatego warto się w nią zagłębiać, dostrzegać jej ukryte przesłania i, co najważniejsze, wprowadzać je w życie.

Bibliografia