Temat gÓr w poezji mŁodopolskiej – prezentacja maturalna
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.08.2024 o 11:36
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 15.08.2024 o 10:44
Streszczenie:
Praca analizuje symbolikę i fascynację górską, ukazując różnorodność spojrzeń na góry oraz twórczość Jana Kasprowicza i Kazimierza Przerwy-Tetmajera, ich wykorzystanie symboliki gór w poezji Młodej Polski. ?️
---
I. Wstęp:
1. Różnorodne spojrzenia na istnienie gór
Góry od wieków stanowiły fascynujący element krajobrazu, zarówno pod względem fizycznym, jak i symbolicznym. Dla geografa góry to naturalne formacje terenu, które mogą pełnić funkcję linii demarkacyjnych oddzielających różne państwa lub regiony. W oczach mieszkańców nizinskich terenów góry są miejscem wypoczynku, pełnym malowniczych krajobrazów i atrakcji turystycznych, ale także miejscem niebezpiecznym, związanym z potencjalnymi katastrofami, jak lawiny czy zamiecie śnieżne. Z kolei dla tych, którzy mieszkają w górach, te majestatyczne formacje są ojczyzną; otaczają ich codzienne życie, pełne tajemnic przyrody i głębokiej więzi z krajobrazem, który ich otacza.2. Symbolika góry
Symbolika gór jest równie złożona, jak ich fizyczna struktura. W literaturze i mitologii góry są często postrzegane jako symbole potęgi, stałości i niezłomności. Są miejscem, gdzie bogowie zamieszkują (jak Olympus w mitologii greckiej), a także przestrzenią, którą trudno zdobyć, wymagającą odwagi i wytrwałości. Wiele kultur postrzega góry jako siedziby tajemniczych stworzeń, zamieszkałe przez duchy czy demony. Samotność gór, ich oddzielność od codziennych trosk ludzkości, przywołuje przysłowiowe "góra z górą się nie zejdzie", co oznacza unikalność i odrębność każdego szczytu.3. Fascynacja górską przyrodą
Góry stały się także miejscem medytacji i kontemplacji, miejscem kultu i pielgrzymek. Artystów, poetów i pisarzy przyciągała górska sceneria jako źródło natchnienia, ucieczka od mieszczańskiego zgiełku i codziennych problemów. W epoce Młodej Polski fascynacja Tatrami była wyrazem ucieczki od powszechnego dekadentyzmu, poszukiwania schronienia przed pesymizmem tej epoki. Tatry stały się symbolem poszukiwania autentyczności i duchowej odnowy.---
II. Autorzy:
1. Jan Kasprowicz
"Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach"
Jan Kasprowicz w swoim cyklu sonetów "Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach" maluje przed czytelnikiem przepiękny, tatrzański krajobraz. Krzak róży i spróchniała limba stają się tutaj symbolami kontrastów życia i śmierci, młodości i starości. Kasprowicz używa tych elementów przyrody jako metafor do refleksji nad prawami rządzącymi światem i ludzką egzystencją. Tworzy obraz surowej przyrody, której piękno i groza jednocześnie fascynują i przerażają, zmuszając do głębokich przemyśleń na temat przemijania i trwającej w wieczności przyrody.Stylizacje na folklor góralski
Kasprowicz czerpał inspirację z nieskażonej cywilizacją przyrody tatrzańskiej, co widoczne jest również w jego stylizacjach na folklor góralski. Przykładem może być "Taniec zbójecki", gdzie autor kreuje atmosferę dzikości i nieskrępowanej przez cywilizację siły. Fascynacja tą dziką, nieskalającą ludzkość przyrodą jest wyrazem tęsknoty za pierwotnym, autentycznym kontaktem z naturą.Franciszkańska postawa wobec losu
Kasprowicz prezentuje również franciszkańską postawę wobec losu, która objawia się w jego twórczości wiarą, dramatycznym rozdarciem, ale również głęboką afirmacją życia. Ta postawa jest szczególnie widoczna w jego utworach, w których pejzaż górski staje się areną nie tylko dla walki z przyrodą, ale także dla wewnętrznych zmagań duchowych. Góry, jako symbol stałości i wieczności, kontrastują z ludzką kruchością i przemijalnością, co tworzy głęboką emocjonalną przestrzeń dla poetyckiej refleksji.2. Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Impresjonistyczne przedstawienie Tatr
Twórczość Kazimierza Przerwy-Tetmajera charakteryzuje się impresjonistycznym przedstawieniem Tatr. Jego technika literacka polega na uchwyceniu nastrojów, chwilowych wrażeń oraz gry światła i koloru. W wierszu "Widok ze Świnicy do Doliny Wierchcichej" autor kreuje obraz spokoju i ukojenia, a jednocześnie wprowadza pesymistyczną puentę, związaną z nieuchronnością przepaści i uczuciem żalu."Melodia mgieł nocnych (Nad Czarnym Stawem Gąsienicowym)"
W tym wierszu Przerwa-Tetmajer używa technik synestezji do połączenia różnych zmysłów, co tworzy wrażenie ożywionego krajobrazu. Zwiewność i ruch mgieł, a także gra barw i zapachów, tworzą magiczną, niemalże surrealistyczną atmosferę, która zachwyca i fascynuje. Krajobraz nie jest tu tylko tłem, ale staje się aktywnym uczestnikiem poetyckiej narracji.Postać człowieka w Tatrach
Przerwa-Tetmajer szczególną uwagę poświęca postaci człowieka w Tatrach, zwłaszcza zbójników, którzy stają się bohaterami jego poezji. Zbójnicy, jak Janosik w "Pieśni o Jaśku zbójniku", przejawiają cechy takie jak siła, odwaga i sprawiedliwość społeczna. W jego twórczości Tetmajer kreuje obraz gór jako miejsca, gdzie można uciec od moralnych i społecznych ograniczeń, gdzie wolność i niezależność stają się realnymi wartościami.---
III. Podsumowanie:
1. Kulturotwórcze znaczenie odkrycia gór
Odkrycie gór i ich kulturotwórcze znaczenie można porównać do sakralnego doświadczenia przestrzeni. Góry przedstawiają miejsca bliższe bóstwom, stając się przestrzenią, gdzie można nawiązać głębszy kontakt z boskością. Tatry, dzięki swojemu majestatowi i niepowtarzalności, stały się dla Polaków symbolem narodowym, przestrzenią autentyczności i wolności.2. Literacka i malarska różnorodność ujęć tematu
Różnorodność ujęć tematu gór w literaturze i malarstwie jest niezwykle rozległa. Doskonałym przykładem jest malarstwo Wojciecha Gersona, zwłaszcza jego obraz "Cmentarz w górach", który wprowadza elementy sakralne i mistyczne. Symbolika gór jako tła sakralnego, łączącego różne światy, jest powszechnym motywem zarówno w literaturze, jak i w sztuce.3. Wieloaspektowy charakter istnienia gór
Góry, a zwłaszcza Tatry, stały się symbolem narodowym, łącząc w sobie cechy mitologii góralszczyzny, jednocześnie poszerzające świadomość narodową i kulturalną. Oparte na lokalnych mitach, zwłaszcza dotyczących Janosika, historie te w dużej mierze wpłynęły na wzmocnienie poczucia narodowej tożsamości. Tatrzańska przyroda i związane z nią opowieści stały się mostem łączącym przeszłość z teraźniejszością, kultywując wartości wolności, odwagi i autentyczności.---
IV. Bibliografia:
Podmiotowa:
1. Jan Kasprowicz, *Wybór poezji*, Wrocław 1953. 2. Kazimierz Przerwa-Tetmajer, *Poezje*, Warszawa 1980.Przedmiotowa:
1. Lesław Eustchiewicz, *Młoda Polska. Charakterystyka Okresu i Wybór Tekstów*, Warszawa 1982. 2. Artur Hutnikiewicz, *Hymny Jana Kasprowicza*, Warszawa 1983. 3. Jan Józef Lipski, *Twórczość Jana Kasprowicza w latach 1878 - 1891*, Warszawa 1967. 4. Tomasz Miłkowski i Janusz Tremer, *Leksykon Lektur Szkolnych*, Wydanie III rozszerzone i uzupełnione o indeks nazwisk i tytułów, Warszawa 1993. 5. *Miałem kiedyś przyjaciół... Wspomnienia o Kazimierzu Tetmajerze*, Kraków 1972. 6. Leokadia Pośpiechowi, *Twórczość Literacka Kazimierza Tetmajera*, Wrocław 1974. 7. Andrzej Romanowski, *Jan Kasprowicz 1860 - 1926. Zarys życia i twórczości*, Wrocław 1978.---
Praca ta miała na celu ukazanie różnorodności, wieloaspektowości i głębokiego symbolizmu gór w poezji Młodej Polski, na przykładach twórczości Jana Kasprowicza i Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Dzięki analizie zarówno literackiej, jak i różnorodnych kontekstów kulturowych, można zrozumieć, jak góry stały się trwałym i znaczącym motywem w literaturze tej epoki.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.08.2024 o 11:36
O nauczycielu: Nauczyciel - Agnieszka R.
Mam 11‑letnie doświadczenie w pracy w szkole średniej i w przygotowaniu do egzaminów. Uczę, jak czytać teksty ze zrozumieniem, budować argumenty i pisać spójne, logiczne prace pod wymagania matury i egzaminu ósmoklasisty. Na zajęciach łączę ćwiczenia warsztatowe z krótkimi, klarownymi wskazówkami, by każdy wiedział, od czego zacząć i jak kończyć wypowiedź. Uczniowie często mówią, że dzięki temu łatwiej im „usłyszeć własny głos” w tekście i uporządkować myśli.
Doskonałe wypracowanie, które w sposób kompleksowy i przemyślany analizuje temat gór w poezji Młodej Polski.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się