Nastroje ludzi przeŁomu wiekÓw na podstawie poezji mŁodopolskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.08.2024 o 13:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.08.2024 o 12:55

Nastroje Ludzi Przełomu Wieków na Podstawie Poezji Młodopolskiej

Przełom XIX i XX wieku to okres wielkich przemian społecznych, technologicznych i kulturowych. Był to czas, kiedy nad światem dominowała atmosfera końca epoki, przeświadczenie o bezradności wobec nieuchronnych zmian i kryzysu wartości. Nastroje te znalazły swoje odbicie w literaturze, szczególnie w poezji Młodej Polski. Intelektualiści odchodzili od pozytywistycznej wiary w postęp techniki i ludzkiego umysłu, zanurzyli się w pesymizmie i dekadentyzmie, co doskonale ukazują dzieła omawianych poetów.

Pierwszą cechą charakterystyczną literatury Młodej Polski jest pesymizm światopoglądowy. Pesymizm ten wynikał z głębokiego rozczarowania zdolnością człowieka do poprawy swego losu oraz z poczucia bezsilności wobec nieuchronnych zmian. Ludzie tej epoki zaczęli kwestionować sens istnienia i celowość ludzkiej egzystencji. Przykłady powszechnej niepewności i lęku przed przyszłością znajdziemy w licznych wierszach, gdzie życie przedstawiane jest jako pełne cierpienia i duchowej pustki.

Dekadentyzm, będący kolejnym istotnym pojęciem, to nurt charakteryzujący się pesymizmem, rezygnacją, poczuciem duchowej samotności i brakiem wiary w postęp. Dekadenci uwidaczniali swą niechęć do norm i wartości uznawanych przez społeczeństwo, kontestując współczesną im rzeczywistość. Uważali, że wszelki wysiłek na rzecz poprawy ludzkiego losu jest bezsensowny, co sprawiało, że w ich dziełach dominowały motywy śmierci, przemijania i dekadencji.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer w wierszu "Koniec wieku XIX" doskonale oddaje nastroje dekadentów przełomu wieków. Utwór rozpoczyna się od pytania o celowość ludzkiej egzystencji, które nie znajduje jednoznacznej odpowiedzi. Dekadent w tym wierszu jawi się jako postać bezsilna wobec upływającego czasu, odbijającego się na jego psychice i codziennym życiu. Sens życia staje się dla niego nieosiągalnym marzeniem, a wszelkie próby znalezienia pocieszenia okazują się bezskuteczne. Formułowane są różne postawy życiowe: przeklinanie życia, ironia wobec niego, bierne przyjmowanie rzeczywistości – wszystkie jednak są równie nieskuteczne w radzeniu sobie z duchowymi bolączkami. Symbolika wiersza, w której człowiek porównany jest do „mrówki rzuconej na szyny”, doskonale ilustruje poczucie bezsilności jednostki wobec przeznaczenia. Pesymizm podmiotu lirycznego w końcowych wersach utworu ukazuje, jak bardzo byli ludzie tej epoki związani z głębokim poczuciem bezsensu życia.

Podobne nastroje odnajdujemy w poemacie Jana Kasprowicza pt. "Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach". Kasprowicz używa górskiego pejzażu jako tła dla dramatycznych wydarzeń, które mają oddać stan emocjonalny ludzi przełomu wieków. Krzak dzikiej róży, symbol lęku i delikatności, zmuszony jest zmagać się z surową naturą gór, co można odczytać jako metaforę ludzkiej bezradności wobec sił wyższych. Limba, symbol przeszłości i jej porażki, stoi jako niemalże pomnik nieuchronnych zmian. Tematyka przemijania znalazła tu wyjątkowo silne odzwierciedlenie, przemieniając piękno w brzydotę i ukazując niepewność jutra. Ciemny pejzaż oraz lamenty przedstawione w poemacie podkreślają stałe poczucie zagrożenia i niepokoju.

Trzecią analizowaną przeze mnie poezją jest "Deszcz jesienny" Leopolda Staffa. Utwór ten składa się z trzech części, każda z nich przedstawia inne obrazy, które razem tworzą spójny obraz duchowej udręki i skrajnego pesymizmu. Procesja zjaw pojawiająca się w pierwszej części symbolizuje niezrealizowaną miłość i ludzkie cierpienia, natomiast pogrzeb w drugiej części akcentuje nieodwracalność śmierci. Trzecia część, przedstawiająca diabła żałującego zniszczenia ogrodu, symbolizuje bezsilność wobec zniszczenia, niemoc naprawienia błędów przeszłości. Wskazuje to również na silny wpływ filozofii Arthura Schopenhauera na Staffa, który w swoich dziełach podkreślał skrajnie pesymistyczną wizję ludzkiego istnienia, opartą na idei nieuniknionego cierpienia i wiecznej nienasycenia ludzkich pragnień.

Podsumowując analizę trzech omawianych utworów poetyckich, wyłania się nam obraz epoki przepełnionej skrajnym pesymizmem, lękiem przed przyszłością oraz poczuciem bezsensu życia. Poezja Młodej Polski, przez pryzmat takich poetów jak Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz i Leopold Staff, ujawnia głębokie duchowe wzburzenie ludzi tego okresu. Skrajne emocje, które namiotują w ich wierszach, oddają ducha epoki zmagającej się z upadkiem starych wartości i niepewnością co do przyszłości.

Dla współczesnego czytelnika zrozumienie tych nastrojów ma istotne znaczenie. Pomaga to nie tylko w lepszym zrozumieniu historycznych i kulturowych uwarunkowań tamtego okresu, ale także może stanowić przestrogę i refleksję nad własnym czasem. Dziedzictwo literackie epoki Młodej Polski, ze swoimi skrajnymi emocjami i głębokimi refleksjami nad ludzkim losem, nadal pozostaje żywe i aktualne, inspirując do dalszej rozmowy i przemyśleń nad naszą egzystencją w nieustannie zmieniającym się świecie.