Obraz rewolucji zaprezentowany w „ Przedwiośniu” Stefana Żeremskiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.08.2024 o 9:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.08.2024 o 8:53

Obraz rewolucji w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego

Rewolucja to zjawisko społeczne o ogromnej sile destrukcyjnej. Definiuje się ją jako nagłą i gwałtowną zmianę władzy, która często przybiera formę zamachu stanu. Końcowa faza rewolucji nierzadko prowadzi do chaosu, zniszczenia i śmierci wielu niewinnych ludzi. Rewolucje historyczne i literackie, które miały miejsce w XIX i XX wieku, obnażają wielkie mierzenie się z utopijnymi ideałami, burzenie starego porządku i dążenie do stworzenia nowego, idealistycznego świata. Paradoksalnym jest, że dążenie do równości i sprawiedliwości często odbywa się przy użyciu metod sprzecznych z samymi ideałami rewolucji — przemoc, terror, represje. Literatura tamtych czasów była nie tylko świadkiem tych dramatycznych wydarzeń, ale także narzędziem do ich analizy i krytyki.

Jednym z literatów zaniepokojonych sytuacją społeczną był Stefan Żeromski, który bacznie obserwował rodzącą się, niepodległą Polskę oraz narastające napięcia społeczne, nierówność i niepokój wynikający ze wzrastającego zainteresowania komunizmem. Jego powieść „Przedwiośnie” jest nie tylko literackim arcydziełem, ale przede wszystkim ostrzeżeniem przed zagrożeniami płynącymi z rewolucji. Żeromski przedstawia rewolucję jako siłę niszczącą państwo i społeczeństwo, z wręcz apokaliptycznymi konsekwencjami.

Rozwinięcie

Jednym z głównych bohaterów powieści jest młody Cezary Baryka, który doświadcza rewolucji na własnej skórze. Początkowo jest zafascynowany młodzieńczymi ideami rewolucyjnymi. Nie zdaje sobie sprawy z pełnego znaczenia haseł, które podnoszą rewolucjoniści. Z zapałem bierze udział w wiecach, świętowaniach, a nawet w egzekucjach. Jego naiwne i niekrytyczne podejście do rewolucji ujawnia tragiczny wpływ propagandy i manipulacji na młodzież, która zamiast walczyć o prawdziwe wartości, poddaje się systemowi bez refleksji nad jego etycznymi aspektami. Widocznym przykładem jest sytuacja, kiedy przyjmuje dekret rewolucyjny bez zastanowienia i bez rozumienia jego skutków, co prowadzi do odkrycia przez matkę miejsca przechowywania rodzinnych kosztowności.

Jednym z najbardziej wstrząsających momentów w życiu Cezarego jest śmierć jego matki Jadwigi Baryki. Wydarzenia zdarzają się, gdy Jadwiga decyduje się ukryć uciekinierkę — arystokratkę, błędnie wierząc w możliwość ochrony życia. Niestety, rewolucyjne siły nie uznają altruizmu i litości; matka Cezarego ginie, pozostawiając go w głębokim szoku i poczuciu bezradności. To tragiczne doświadczenie uświadamia mu brutalną rzeczywistość rewolucji, która nie zna miłosierdzia ani sprawiedliwości — rewolucji, której ofiarami stają się również niewinni ludzie. Wymownym jest, że śmierć matki symbolizuje ostateczne zniszczenie wartości rodzinnych i tradycyjnych przez bezduszną machinę rewolucji.

W rezultacie tych przeżytych traum, Cezary staje się sceptyczny wobec ideałów rewolucji. Po doświadczeniach w Baku zostaje zmuszony do pracy przy grzebaniu trupów podczas konfliktu tatarsko-ormiańskiego, co tylko pogłębia jego pesymistyczny stosunek do rewolucji.

Po powrocie do Polski, Cezary dostrzega i ocenia polską rzeczywistość społeczną przez pryzmat swoich doświadczeń z rewolucji. Spotkanie z różnymi grupami społecznymi, jak inteligencja i chłopi, tylko potwierdza jego sceptycyzm. W rozmowach z miejscowymi, zwłaszcza z komunistą Lulkiem, wyraża swoje krytyczne podejście do haseł komunistycznych. Już nie jest naiwnym młodzieńcem, który bezmyślnie popiera rewolucyjne idee. Teraz, świadom katastrofalnych skutków rewolucji, patrzy z duchem sceptyzmu i zrozumienia, jakie niesie za sobą takie załamanie społeczne.

Żeromski poprzez swojego bohatera, Cezarego, wskazuje na konflikty i napięcia w niepodległej Polsce, które mogłyby doprowadzić do podobnego scenariusza, jaki miał miejsce podczas rewolucji rosyjskiej. Konflikty społeczne, nierówność i ubóstwo to społeczne dynamo, które napędzało machiny rewolucji w przeszłości i mogą analogicznie działać w Polsce. Przez „Przedwiośnie” autor pragnie ostrzec przed taką możliwością i zwrócić uwagę na rosnącą wśród ludu niechęć i poczucie niesprawiedliwości.

Zakończenie

Ostateczne wnioski przedstawione w „Przedwiośniu” mają ostrzegawczy charakter. Żeromski wzywa do refleksji nad przyczynami rewolucji, wskazując na nędzę i wyzysk mas społecznych jako główne czynniki napędzające przewroty. Zakończenie powieści, gdzie Cezary Baryka przyłącza się do robotników zmierzających pod Belweder, stanowi mocny akcent, sugerujący, że rewolucja w Polsce może być nieunikniona, jeśli sytuacja społeczna nie ulegnie poprawie.

Rewolucja w „Przedwiośniu” jest zarówno ostrzeżeniem, jak i głęboką analizą społeczną. Jest jednocześnie przedstawieniem ideałów i zderzenia ich z brutalną rzeczywistością. Żeromski używa tej narracji jako przestrogi przed niezrozumieniem prawdziwej natury rewolucji i jej destrukcyjnych konsekwencji. W ten sposób „Przedwiośnie” staje się nie tylko literacką perłą, ale także ważnym dokumentem historycznym i społecznym, który nadal rezonuje w kontekście współczesnych wydarzeń.