„Cała wielka literatura opowiada o moralności” – czy uważasz, że stwierdzenie Davida Lawrence’a jest słuszne?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.08.2024 o 16:55

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.08.2024 o 16:12

#

Moralność to pojęcie, które można definiować na wiele sposobów, ale ogólnie odnosi się do zbioru zasad określających, co jest dobre, a co złe w ludzkim postępowaniu. Moralność jest fundamentem, na którym budowane są normy społeczne i prawa, czerpiące zarówno z religii, filozofii, jak i obyczajów danej społeczności. Definicja słownikowa moralności mówi o zespole zasad etycznych, które regulują ludzkie zachowania w społeczeństwie, podkreślając dobro i zło jako kluczowe kryteria oceny.

Systemy normatywne, czyli zbiory zasad i norm regulujących życie społeczne, różnią się w zależności od kultury, religii czy epoki historycznej. Przykładem może być problem aborcji w Polsce, gdzie ścierają się różne systemy normatywne: prawo stanowione, moralność chrześcijańska oraz prawa jednostki do samostanowienia. To zderzenie różnych perspektyw ukazuje, jak skomplikowanym i wielowymiarowym zagadnieniem jest moralność.

Etyka to dziedzina filozofii zajmująca się normami moralnymi. Cała tradycja filozoficzna, począwszy od starożytnej Grecji, gdzie Sokrates i Platon mówili o ideach dobra i sprawiedliwości, aż po współczesność z teoriami etycznymi Johna Rawlsa czy Alasdaira MacIntyre’a, pokazuje, że zasady moralne są nie tylko osadzone w kontekście codziennych wyborów, ale również mają głębokie podstawy teoretyczne. Przykładem zasady moralnej, która przekracza granice kulturowe i epoki, jest zakaz zabijania, jednak sposób interpretacji tej zasady może się różnić w zależności od kontekstu.

Nie należy mylić moralności z obyczajowością, mimo że obydwa pojęcia mają wspólne punkty styczne. Moralność odnosi się do zasad dobra i zła, natomiast obyczajowość do społecznych i kulturowych norm zachowań, które mogą się zmieniać w zależności od epoki czy miejsca. Przykładem łamania norm moralnych i obyczajowych może być sytuacja, gdy ktoś kradnie – czyn ten jest nie tylko moralnie naganny, ale też obyczajowo piętnowany. Jeśli chodzi o emocje, które towarzyszą takim naruszeniom, możemy mówić o poczuciu winy jako reakcji na naruszenie zasad moralnych i wstydzie jako reakcję na złamanie norm obyczajowych.

David Lawrence zauważył, że „cała wielka literatura opowiada o moralności.” Moim celem jest udowodnienie, że to twierdzenie jest słuszne, analizując wybrane dzieła literackie i wskazując, jak często ich tematyka krąży wokół kwestii moralnych.

Sofokles, jeden z najważniejszych dramatopisarzy starożytnej Grecji, w swoich tragediach często poruszał temat moralności. „Antygona” jest doskonałym przykładem konfliktu moralnego. Tytułowa bohaterka, Antygona, staje przed dramatycznym wyborem: przestrzegać prawa boskiego, które nakazuje pochować zmarłego brata, czy poddać się prawu ziemskiemu, które zakazuje pochówku zdrajców. Z kolei Kreon, król Teb, jest postacią tragiczną, której konflikt moralny wynika z prób ochrony porządku społecznego kosztem osobistej tragedii. Obie postacie działają zgodnie ze swoimi wartościami moralnymi i płacą za swoje wybory najwyższą cenę. W „Antygonie” Sofokles ukazuje, że zarówno prawo boskie, jak i prawo ludzkie mają swoje miejsce w moralnym krajobrazie, ale ich konflikt prowadzi do katastrofy.

Molier, wielki francuski dramaturg i komediopisarz, używał satyry do krytyki moralności społeczeństwa swojego czasu. W „Świętoszku”, Molier przedstawia Tartuffe’a jako uosobienie obłudy i fałszywej pobożności. Tartuffe udaje religijnego i moralnego człowieka, aby wyciągnąć korzyści materialne od bogatej rodziny. Z kolei w „Skąpcu”, Harpagon jest symbolem chciwości i materializmu, który przedkłada pieniądze nad relacje rodzinne i ludzkie uczucia. Molier, krytykując takie postawy, stawia przed widzem pytania o prawdziwą wartość moralności i uczciwości, ukazując jednocześnie, jak łatwo można ulec pokusom i jak niskie mogą być ludzkie motywacje.

Ignacy Krasicki, polski poeta i satyryk okresu Oświecenia, w swoich bajkach i satyrach także podejmuje tematykę moralną. Bajki Krasickiego, takie jak „Pijaństwo” czy „Żona modna”, to krótkie przypowieści, które uczą moralności poprzez proste, ale głębokie przekazy. Bajka „Pijaństwo” krytykuje nałóg pijaństwa, podczas gdy „Żona modna” ukazuje konsekwencje podążania za modą i powierzchowną elegancją kosztem prawdziwych wartości. Z kolei jego satyra „Świat zepsuty” wytyka zepsucie moralne współczesnego mu społeczeństwa, a „Do króla” broni króla Stanisława Augusta Poniatowskiego przed atakami konserwatywnej szlachty, wskazując na potrzebę reform i moralnego odrodzenia. Krasicki, poprzez swoje dzieła, nie tylko bawił, ale też edukował, używając literatury jako narzędzia moralnej poprawy.

Literatura pozytywistyczna również kładła duży nacisk na kwestie moralne, zwłaszcza w kontekście skrajnej biedy i niesprawiedliwości społecznej. Przykładem może być nowela Henryka Sienkiewicza „Za chlebem”, która opowiada o trudnym losie polskich emigrantów w Ameryce, zmuszonych do wyjazdu przez skrajną biedę w kraju. Bolesław Prus w nowelach „Antek” i „Sieroca dola” ukazuje niesprawiedliwość wymierzoną w najbiedniejszych, a także dzieci, które stają się ofiarami niesprawiedliwości społecznej. Maria Konopnicka w „Naszej szkapie” przedstawia trudne życie biednej rodziny, której jedynym majątkiem jest stara szkapa. W tych utworach motyw dziecka często staje się symbolem niesprawiedliwości, zła i społecznej krzywdy. Literatura pozytywistyczna, ukazując realia życia najuboższych, stara się skłonić czytelnika do refleksji nad moralnością społeczną i indywidualną odpowiedzialnością za los innych.

Analizując wybrane dzieła literackie, można dojść do wniosku, że moralność rzeczywiście jest jednym z centralnych tematów wielkiej literatury, jak sugeruje David Lawrence. Konflikty moralne przedstawiane w literaturze nie tylko odzwierciedlają rzeczywistość, ale także skłaniają do głębokiej refleksji nad wartościami, którymi się kierujemy w życiu.

Moralne konflikty są fundamentem wielkiej literatury. Dzięki nim utwory takie jak „Antygona”, „Świętoszek” czy „Za chlebem” wciąż są aktualne i poruszające. Literatura, poprzez przedstawianie moralnych dylematów, nie tylko bawi, ale i uczy, inspiruje do przemyśleń i refleksji nad naszym postępowaniem.

Słowa Lawrence’a znajdują potwierdzenie w analizowanych utworach. Każdy z tych tekstów ukazuje, jak istotna dla człowieka jest moralność i jak skomplikowane mogą być wybory moralne. Dlatego można stwierdzić, że wielka literatura nieustannie zwraca się ku tematyce moralnej, aby edukować, inspirować i skłaniać do refleksji, co dowodzi słuszności stwierdzenia Davida Lawrence’a.

Zaproszenie do dalszego odkrywania tematów moralnych w literaturze jest nie tylko zachętą do czytania, ale i refleksji nad własnym życiem. Literatura ma moc kształtowania światopoglądów, wpływania na nasze postępowanie i moralność. Warto zatem zgłębiać literackie dzieła, które nie tylko opowiadają piękne historie, ale też uczą nas, jak być lepszymi ludźmi.