"Bohaterowie literaccy epok minionych: przebrzmiałe mity, wiecznie żywe wzory, a może...?" Twój sąd o wybranych wzorcach osobowych.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.08.2024 o 21:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.08.2024 o 21:07

---

Bohaterowie literaccy epok minionych: przebrzmiałe mity, wiecznie żywe wzory, a może...? Twój sąd o wybranych wzorcach osobowych.

Bohater literacki to postać, która swoim istnieniem na kartach powieści, dramatów, epopei czy wierszy odzwierciedla ludzkie osobowości oraz wartości danej epoki. Bohaterowie literaccy mają wiele twarzy — bywają szlachetni i zbrodnicze, są pełni męstwa albo tchórzostwa. Ich charaktery i losy mogą nas oczarowywać, inspirować, a czasem również odstręczać. Autorzy literatury za pomocą postaci literackich przekazują nam wartości i normy, które były istotne w czasie, kiedy dzieła powstawały. W tej pracy przyjrzę się kilku wybranym bohaterom z różnych epok literackich, zastanawiając się, czy są one tylko przebrzmiałymi mitami, czy może nadal pozostają wzorami do naśladowania.

2. Przegląd epok literackich i ich bohaterów

a. Średniowiecze

Średniowiecze to epoka rycerzy, walecznych bohaterów, którzy symbolizowali ideały męstwa, prawości, szlachetności i lojalności. Jednym z najjaśniejszych przykładów średniowiecznego rycerza jest Roland z "Pieśni o Rolandzie". Jego postawa w walce, gotowość do poświęcenia własnego życia dla cesarza Karola Wielkiego i ojczyzny, jego niezłomność i odwaga czynią go wzorem idealnym dla rycerzy średniowiecznych. W polskiej literaturze również można znaleźć bohaterów wpisujących się w ten wzorzec—takich jak pan Wołodyjowski z powieści Sienkiewicza i Zawisza Czarny z Garbowa. Zawisza Czarny, postać historyczna, doskonale ilustruje te cechy. Jego lojalność wobec króla Jagiełły i odwaga, którą okazuje podczas Bitwy pod Grunwaldem, uczyniły go legendarnym bohaterem.

W dzisiejszych czasach cechy te nie tracą na wartości. Choć czasy rycerzy dawno minęły, pojęcie lojalności, uczciwości, szlachetności i męstwa nie jest nam obce. Współczesnymi odpowiednikami rycerzy mogą być osoby, które w życiu codziennym konsekwentnie bronią tych wartości nawet w obliczu trudności, na przykład dżentelmeni, którzy wciąż kierują się zasadami honoru i grzeczności.

b. Barok

Epoka baroku w Polsce była czasem kryzysu i dekadencji szlachty, co znalazło odbicie w twórczości takich poetów jak Wacław Potocki. W swoich utworach, takich jak "Nierządem Polska stoi" i "Zbytki polskie", Potocki nie szczędzi krytyki pod adresem szlachty, obnażając jej prywaty, dorobkiewiczostwo i egoizm. Jego pesymistyczna wizja ówczesnej Polski wywołała gorące dyskusje na temat stanu moralnego i etycznego społeczeństwa.

Analizując aktualność krytyki Potockiego w kontekście współczesnej sceny politycznej, dostrzegamy wiele podobieństw. Polityczny oportunizm, korupcja i prywatne interesy wciąż są problemami także dzisiaj, a krytyka Potockiego mogłaby być śmiało zaadaptowana do współczesnych realiów. Wzorce te, choć negatywne, uczą nas, jakich postaw unikać i jakie konsekwencje mogą wyniknąć z braku poświęcenia dla dobra ogólnego.

c. Pozytywizm

Pozytywizm to epoka, której bohaterowie literaccy często działają na rzecz społeczeństwa, służąc jako świetne przykłady obywatelskich postaw. Witold Korczyński i Benedykt Korczyński z "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej to doskonałe ilustracje takich postaci. Witold, młody idealista, oddany ideom pracy u podstaw i podnoszenia świadomości chłopów, stanowi wzór poświęcenia i patriotyzmu. Benedykt, choć z początku nieprzychylny nowym prądom, ostatecznie akceptuje zmiany i stara się prowadzić folwark w duchu postępu społecznego.

Te postawy są niezwykle wartościowe również dzisiaj. Pracowitość, odpowiedzialność społeczna i patriotyzm pozostają cennymi wartościami dla współczesnych społeczeństw. Bohaterowie pozytywistyczni uczą nas, że nasza praca i zaangażowanie mogą przynieść trwałe i realne efekty, których owocami cieszyć się będą przyszłe pokolenia.

d. Inne epoki

Komedia odgrywa znaczącą rolę w nauczaniu poprzez ośmieszanie wad ludzkich. Molier, jeden z największych komediopisarzy baroku, w swoich sztukach, takich jak "Skąpiec" czy "Świętoszek", pokazuje naszą skłonność do hipokryzji, chciwości i próżności. Harpagon, wiecznie spóźniony w rachunkach, dba jedynie o swoje bogactwo, czyniąc z niego postać odpychającą, lecz pełną prawdy o ludzkiej naturze.

Aleksander Fredro, w swojej komediowej „Zemście,” dyskretnie kpi z zaszłości szlacheckiej polskości, ukazując życie polskiej szlachty jako pełne intryg i zawiści, jednak z pewną nutą humoru, która sprawia, że odkrywane wady stają się bardziej przyswajalne.

3. Złożoność postaci literackich:

a. Postacie skomplikowane

Postacie literackie często są niezwykle skomplikowane, co czyni je jeszcze bardziej interesującymi. Rodion Raskolnikow z „Zbrodni i kary” Dostojewskiego jest przykładem transformacji wewnętrznej, której podlega główny bohater. Z początku dumny ze swojej intelektualnej wyższości, decyduje się na zbrodnię, ale jego sumienie nie daje mu spokoju, prowadząc go do wewnętrznego konfliktu i ostatecznego nawrócenia pod wpływem miłości do Soni. Tego typu bohaterowie uczą nas, że nawet najgorsze czyny mogą prowadzić do głębokiej przemiany duchowej.

Cykl Trenów Jana Kochanowskiego to inny przykład literackiej analizy skomplikowanych emocji. Kochanowski, tracąc swoją ukochaną córkę Urszulę, ukazuje w swoich trenach całą gamę uczuć — od rozpaczy i gniewu, przez zwątpienie, aż po pogodzenie się z losem. Tren XIX, w którym matka poety pojawia się w snach i upomina go, by zaufał Bogu, ukazuje ludzką kondycję jako pełną cierpienia, ale również nadziei i wiary w wyższy porządek.

4. Archetypy i wzorce religijne

Postacie biblijne stanowią niezwykle ważne wzorce w literaturze i kulturze. Hiob to przykład cierpienia niezawinionego, wierności i nagrody za nią. Jego historia jest niezwykle poruszająca — Hiob, pomimo utraty wszystkiego, co miał, nigdy nie przestaje wierzyć w Boga, a ostatecznie zostaje wynagrodzony za swoją wierność.

Ewa i Adam to archetypy w relacji kobieta-mężczyzna, przedstawiane często jako przykłady miłości i lojalności. Chociaż ich historia zaczyna się od grzechu pierworodnego, to jednak ukazuje również aspekty wspólnego życia, współpracy i wzajemnej zależności. Mark Twain w swoich „Pamiętnikach Adama i Ewy” pokazuje tę relację w bardziej humorystyczny sposób, ale jednocześnie podkreśla wartości miłości i partnerstwa, które są uniwersalne.

5. Uniwersalność i współczesność wzorców:

a. Ponadczasowe wartości

Literatura pozostaje nauczycielem, który pozwala nam uniknąć błędów przodków i czerpać z ich mądrości. Przypadki rycerzy średniowiecznych, krytyków baroku, pozytywistycznych społeczników, a nawet bohaterów komediowych pokazują, jak wartości takie jak męstwo, lojalność, uczciwość, pracowitość i samokrytyka przetrwały próbę czasu.

Każda z tych postaci uczy nas również, że wartość literatury spoczywa nie tylko w jej zdolności do odzwierciedlania rzeczywistości, ale także w jej mocy kształtowania naszych postaw i przekonań. Społeczne i moralne nauki literackie są cennym zasobem, który możemy wykorzystywać w naszym codziennym życiu.

6. Zakończenie

Sumując, literatura to nieocenione źródło zrozumienia ludzkiej natury. Bohaterowie literaccy epok minionych, od rycerzy średniowiecznych przez krytyków sarmatyzmu aż po bohaterów pozytywistycznych i postacie komediowe, ukazują pełne spektrum ludzkich cech. Zarówno najwspanialsze, jak i najgorsze cechy człowieka są poprzez literaturę odzwierciedlane, kształtując nasze myślenie i postawy.

Zachęcam każdego do sięgnięcia po książkę jako sposób na poszerzanie horyzontów myślowych, rozwijanie empatii i poznawanie różnorodnych wartości życiowych, które mogą uczynić nas lepszymi ludźmi. Literatura bowiem nie tylko uczy nas historii, ale także pokazuje nam, kim jesteśmy i kim możemy się stać.

---