Literatura na straży moralności – przedstaw dzieła spełniające to kryterium

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 20:01

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.08.2024 o 9:25

"W życiu nie można żyć szczęśliwie, nie żyjąc godnie, moralnie i uczciwie" – te słowa Epikura wskazują na istotne miejsce, jakie moralność zajmuje w życiu człowieka. Moralność, jako zbiór norm i zasad, kształtuje światopogląd oraz postępowanie ludzi, stanowiąc system wartości, który pomaga w byciu dobrym i prawym człowiekiem. Filozoficzne tło moralności świetnie obrazuje myśl Immanuela Kanta: "Niebo gwiaździste nade mną i prawo moralne we mnie". W ten sposób człowiek staje się nosicielem własnego kodeksu moralnego. Literatura od wieków pełni rolę przewodnika moralnego, kształtując światopogląd i moralne postępowanie swoich czytelników. Poniżej przedstawię kilka dzieł literackich, które pełnią funkcję strażników moralności.

Jednym z klasycznych przykładów dzieł literackich, które stają na straży moralności, jest "Antygona" Sofoklesa. Ta starożytna tragedia osadzona w Tebach, ilustruje konflikt między tytułową bohaterką a królem Kreonem. Antygona staje przed dylematem moralnym – obowiązkiem rodzinnym i religijnym z jednej strony, a prawem państwowym z drugiej. Pomimo zakazu Kreona, decyduje się na pogrzebanie swojego brata Polinejkesa, kierując się przekonaniem, że pobożność i honor rodzinny stoją ponad bezdusznością prawa. Postać Antygony jest symbolem triumfu moralności nad politycznym pragmatyzmem i wierności własnym zasadom. Jej konsekwentne działanie, pomimo surowych konsekwencji, jest źródłem podziwu i szacunku dla czytelników, ukazując, że wartość moralna ma niezbywalne znaczenie w każdej epoce.

Biblia, której obywatelami są chrześcijanie na całym świecie, również stanowi kluczowe źródło moralności. Dekalog – dziesięć przykazań – to fundamentalne zasady moralne, które mają uniwersalne i ponadczasowe znaczenie. Jednym z najważniejszych przykazań jest miłość bliźniego jak siebie samego, co znajduje odzwierciedlenie w przypowieściach Nowego Testamentu. Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie przekazuje naukę o empatii i pomocy bliźnim, jednocześnie krytykując obojętność wobec cudzej krzywdy. Aktualność biblijnych przesłań jest niepodważalna – dziesięć przykazań oraz przypowieści, takie jak ta o miłosiernym Samarytaninie, nadal stanowią drogowskazy moralne w codziennym życiu ludzi na całym świecie.

Kolejnym dziełem literackim, które na straży moralności stoi niezachwianie, jest "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego. Główny bohater, Tomasz Judym, żyje w Polsce na przełomie XIX i XX wieku, w czasach, gdy społeczne i ekonomiczne problemy były na porządku dziennym. Judym jest lekarzem, który rezygnuje z osobistego szczęścia na rzecz służby społecznej. Jego bezkompromisowe poświęcenie dla dobra innych jest głównym motywem utworu. Judym staje przed licznymi dylematami – między życiem prywatnym a publiczną misją, miłością a obowiązkiem wobec chorych. Jego szlachetność i niewzruszona postawa moralna są godne naśladowania, a jego historia ukazuje, jak ważne jest stawianie dobra innych ponad własne pragnienia.

W podobnym tonie utrzymane jest "Dżuma" Alberta Camusa. Dzieło to ma kontekst filozoficzno-egzystencjalny i kładzie duży nacisk na walkę z absurdem i złem. Epidemia dżumy, która nawiedza miasto, jest metaforą zła, z którym trzeba walczyć na różne sposoby. Główny bohater, doktor Bernard Rieux, jest lekarzem z powołania, który walczy z epidemią mimo osobistych strat. Jego bezinteresowność i poświęcenie dla dobra ogółu ukazują, jak ważna jest postawa moralna w trudnych czasach. Rieux odmawia poddania się lękowi i rozpaczy, wypełniając ideę "człowieka zbuntowanego", walczącego z niesprawiedliwością.

Na przykładzie poezji Zbigniewa Herberta, a szczególnie jego utworu "Przesłanie Pana Cogito", widzimy, jak poezja może pełnić funkcję przypowieści moralistycznej. Herbert jest współczesnym moralistą, który w swoich utworach porusza kwestie wierności tradycji i odwagi moralnej. "Przesłanie Pana Cogito" jest wyrazem pogardy dla tchórzostwa, szpicli i katów, zaleceniem niezłomności mimo przewagi zła, a także apeluje o wartości takie jak honor i godność jako cele moralne. Heroizm moralny, który Herbert przedstawia, jest niezmiernie aktualny i inspirujący dla współczesnych czytelników.

Podobne moralne przesłanie odnajdujemy w poezji Czesława Miłosza, zwłaszcza w jego utworze "Który skrzywdziłeś". Miłosz analizuje kataklizmy i tragedie świata jako protest przeciwko niemoralności. Jego poezja jest świadectwem niemoralnych działań władców i twórców nowych porządków, stanowiąc krytykę przemocy i bezduszności. Miłosz wykorzystuje swoje utwory, aby przypomnieć o konieczności moralnej odpowiedzialności i empatii, które są kluczowe w budowie lepszego świata.

Poezja księdza Jana Twardowskiego jest również wyrazem głębokiej moralności. Twardowski kładzie nacisk na wiarę i miłość jako fundamenty moralności, podkreślając obowiązek czynienia dobra i bycia ludzkim. Jego poezja jest pełna uniwersalnych moralnych prawd, zapraszając czytelników do refleksji nad tym, jak ważne jest życie zgodne z zasadami etyki. Twardowski nigdy nie idzie na kompromis w kwestiach moralnych, a jego wiersze są źródłem inspiracji dla tych, którzy pragną kierować się wartościami w swoim życiu.

Podsumowując, literatura pełni ważną rolę jako przewodnik moralny. Wielkie dzieła literatury, takie jak "Antygona" Sofoklesa, Biblia, "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego, "Dżuma" Alberta Camusa, poezja Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza i ks. Jana Twardowskiego, odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu systemu wartości człowieka. Kodeks moralny, niezależnie od epoki, pozostaje niezmienny, a wartości moralne są fundamentem prawdziwego człowieczeństwa. Literatura i filozofia, mając wielowiekową tradycję, są strażnikami moralności, kształtującymi nasze postępowanie i pomagającymi nam stawać się lepszymi ludźmi. Zachęcam do czerpania z tych źródeł w kształtowaniu własnych zasad moralnych, aby czynić świat lepszym miejscem do życia.