Dekadentyzm i jego konsekwencje w życiu artystów i w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 13:54

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.08.2024 o 13:22

Dekadentyzm, jako prąd literacki i filozoficzny, był mocno zakorzeniony w nastrojach społecznych i kulturowych końca XIX wieku. To okres przełomowy, pozbawiony znaczących wydarzeń politycznych, lecz nasączony wizjami apokaliptycznymi i proroctwami, które wprowadzały pewien rodzaj niepokojącej wróżby nadchodzącej katastrofy. Symboliczne zmiany końca wieku wywoływały wówczas skojarzenia z sądem ostatecznym, krańcem pewnej epoki i poczuciem kresu.

Społeczne nastroje były kształtowane przez emocje i instynkty. Szerszy dostęp do wiedzy nie przynosił ukojenia, tylko prowadził do silnych napięć psychicznych. W swym zawężonym rozumieniu, granice czasowe były jedynie zmiennikami liczbowymi, nie przynoszącymi realnej zmiany codziennej egzystencji.

Dekadentyzm jako termin wywodzi się z francuskiego słowa „décadence”, co oznacza schyłek. Już samo jego etymologiczne pochodzenie wskazuje na główną ideę tego nurtu – przeczucie zmierzchu, końca i zaniku wartości. W literaturze dekadentyzm charakteryzował się głębokim pesymizmem, negowaniem wszelkich wartości i działań, prowadzącymi często do nałogów, biedy i chorób wenerycznych. Dekadenci odczuwali głębokie przekonanie, że "wszystko już było", co miało swoje konsekwencje w ich twórczości i życiu osobistym.

W literaturze dekadenckiej znaleźć można szeroką gamę dzieł odzwierciedlających ten stan ducha. „Evviva l'arte!” Kazimierza Przerwy-Tetmajera to utwór, który niemalże stał się manifestem dekadentyzmu. Przerwa-Tetmajer prezentuje w nim niesamowicie pesymistyczny obraz świata, gdzie artysta, wyjęty z norm społecznych, poszukuje ostatecznego wytchnienia w sztuce, wyrażając absolutyzację sztuki jako wartość nadrzędną i jedyną ucieczkę od bezsensu życia.

Podobnie w "Albatrosie" Charlesa Baudelaire'a, artysta jest ukazany jako postać rozdarta między światem filistrów a własnym wewnętrznym, duchowym światem. Baudelaire przedstawia artystę jako symbol skrzydlatego przewodnika, który jednak doświadcza cierpienia i niezrozumienia otoczenia, co prowadzi go do odseparowania i eskapizmu.

Motyw ucieczki w sztuce i używkach dominuje w twórczości dekadentów. Sztuka staje się dla nich nie tylko formą wyrażenia siebie, ale także środkiem zapomnienia i oderwania się od filisterskiej rzeczywistości. Nienawiść do społeczeństwa, a szczególnie do jego filisterskiej części, jest widoczna w ich literackich dziełach, gdzie artysta jawi się jako kapłan sztuki, tworząc jedynie dla samego aktu tworzenia – "sztuka dla sztuki" – wyzwalając się z wszelkich norm, zasad i ideologii.

Konsekwencje dekadentyzmu w życiu artystów były znaczące. Styl życia dekadentów, cechujący się ekstrawagancją, nałogami i zboczeniami erotycznymi, często prowadził do życiowych katastrof. Przykładem jest Charles Baudelaire, którego niezdrowe zamiłowanie do używek i zboczonych rozkoszy doprowadziło do tragicznego zakończenia życia z powodu chorób wenerycznych. Przykłady z literatury i biografii artystów epoki ukazują, jak styl życia dekadentów miał ostatecznie destrukcyjny wpływ na ich zdrowie psychiczne i fizyczne.

Baudelaire w swojej twórczości, szczególnie w „Padlinie”, wykorzystuje naturalistyczny sposób przedstawiania brzydoty i cielesności. Jest to wyraz głębokiej melancholii i wewnętrznego rozdarcia, jakie towarzyszyły dekadentom. Z kolei Przerwa-Tetmajer w „Evviva l'arte!” ukazuje artystę jako niezdolnego do funkcjonowania w świecie filistrów, nieudacznika w codziennych realiach, co prowadzi do poczucia smutku i melancholii.

Sztuka była dla dekadentów formą ucieczki i wyzwolenia. Postrzegali ją jako cel sam w sobie, wolną od wszelkich norm, zasad i ideologii. Poprzez sztukę wyrażali głębię swojej duszy i swoje wewnętrzne przeżycia. Jednak ich tematyka była często przesiąknięta melancholią, smutkiem i wewnętrznym rozdarciem.

Wpływ dekadentyzmu na społeczeństwo można zauważyć również w dzisiejszych czasach. Współczesna młodzież często odnajduje analogię do szarości życia i nudy, jaką odczuwali dekadenci końca XIX wieku. Subkultury młodzieżowe, które wcielają w życie dekadenckie postawy, są dowodem na uniwersalność tego stanu ducha. Każda epoka ma swoje dekadenckie nastroje, które są odbiciem warunków społecznych, politycznych i historycznych. Krytyka bezczynności i wewnętrznego lenistwa, charakterystyczna dla dekadentyzmu, jest obecna także w dzisiejszym świecie.

Podsumowując, dekadentyzm miał ogromny wpływ na życie artystów i literaturę, rejestrował czarne nastroje i przeczucia końca epoki. Twórczość artystów, którzy w swojej sztuce doszukiwali się absolutnych wartości, była formą ucieczki przed bezsensem istnienia. Dekadenckie postawy, będące wyrazem wewnętrznego rozdarcia, pozostają uniwersalnym pytaniem o sens istnienia i wartości ponadczasowe. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, te postawy i koncepcje wpływają na współczesne społeczeństwo i twórców, prowadząc do refleksji nad niezmiennością ludzkich dążeń i aspiracji.