Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka? Omówienie na podstawie lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 17:11

Relacja z drugą osobą odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu osobowości człowieka oraz w jego rozwoju wewnętrznym. Spojrzenie na literaturę pozwala nam zrozumieć, jak różnorodne interakcje mogą wpływać na jednostkę, jej postawy, system wartości i decyzje życiowe. Dla zrozumienia tego zjawiska warto przyjrzeć się zarówno literaturze narodowej, jak i klasyce światowej. W niniejszym wypracowaniu odwołam się do lektury obowiązkowej – "Lalki" Bolesława Prusa, oraz do innego utworu literackiego – "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego. Uzupełnię te rozważania kontekstami psychologicznymi z teorii rozwoju osobistego Ericha Fromma oraz cytatami z książki "Człowiek w poszukiwaniu sensu" Viktora Frankla.

W "Lalce" Bolesława Prusa główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią wielowymiarową, której osobowość kształtuje się pod wpływem relacji z Izabelą Łęcką. Miłość do Izabeli, pełna idealizacji i wielkich oczekiwań, staje się dla Wokulskiego motorem do działania. Z jej powodu stara się zdobyć majątek i prestiż, by móc dorównać jej pozycji społecznej. Wokulski, z jednej strony przedsiębiorca, z drugiej romantyk, przeżywa wewnętrzne rozdarcie, które intensyfikuje się dzięki jego uczuciu do Izabeli. Relacja z nią ostatecznie prowadzi do jego wewnętrznego kryzysu, gdy odkrywa jej obojętność i materializm. Izabela Łęcka staje się zatem katalizatorem zmian w jego życiu, zmuszając go do refleksji nad własnymi wartościami i wyborem drogi życiowej. Z perspektywy psychologicznej, można stwierdzić, że Wokulski rozwija się, choć w bolesny sposób, ucząc się dzięki tej relacji rozpoznawać autentyczne i fałszywe wartości.

"Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego ukazuje bardziej problematyczny aspekt relacji między ludźmi. Rodion Raskolnikow, główny bohater, popełnia morderstwo, motywowany teorią, że istnieją jednostki, które mają prawo narzucać swoje wartości innym. Jego relacje z postaciami jak Sonia Siemionowna Marmieładowa czy Porfiry Pietrowicz kształtują jego wewnętrzny konflikt i ostatecznie prowadzą do przemiany. Sonia, symbol moralności i autentycznej miłości, staje się dla Raskolnikowa lustrem, w którym widzi swoje błędy i grzechy. Dzięki jej współczuciu i bezinteresownej pomocy, Raskolnikow zaczyna kroczyć drogą pokuty. Z kolei Porfiry Pietrowicz, śledczy, swoim intuitywnym podejściem przymusza bohatera do konfrontacji z własnymi czynami. Relacje te przyczyniają się do wewnętrznej przemiany Raskolnikowa, uświadamiając mu, że prawdziwe odkupienie jest możliwe tylko poprzez miłość i uczciwość.

Dla szerszego zrozumienia mechanizmu wpływu relacji na rozwój człowieka warto przytoczyć refleksje Ericha Fromma. W swojej książce "O sztuce miłości" Fromm podkreśla, że miłość jest aktywną siłą w człowieku, która prowadzi do jego osobistego rozwoju. Według niego, prawdziwa miłość wymaga troski, odpowiedzialności, szacunku i wiedzy, a jej brak prowadzi do egoizmu i izolacji. Wokulski w "Lalce" w pewnym sensie realizuje tę teorię, próbując kochać Izabelę, choć jego miłość jest nie do końca odwzajemniona i dojrzała. Raskolnikow zaś, pod wpływem Soni, odkrywa, że miłość to nie tylko uczucie, ale przede wszystkim działanie moralne.

Innym źródłem refleksji jest "Człowiek w poszukiwaniu sensu" Viktora Frankla, który pokazuje, że sens życia człowiekowi może nadawać przede wszystkim drugi człowiek i relacje z nim. Frankl, psycholog i więzień obozów koncentracyjnych, dostrzegał, że przeżycie i utrzymanie godności w najcięższych warunkach możliwe jest dzięki miłości do drugiego człowieka, która nadaje sens nawet najtrudniejszym doświadczeniom. Zarówno Wokulski, jak i Raskolnikow dojrzewają i kształtują swój los poprzez intensywne relacje z innymi, które prowokują ich do głębokiego namysłu i przemian.

Oba literackie przykłady oraz dodatkowe konteksty psychologiczne dowodzą, że relacje z innymi ludźmi nie tylko kształtują nasze życie, ale są także kluczowym elementem naszego rozwoju osobistego i moralnego. Człowiek, będąc istotą społeczną, nie może rozwijać się w izolacji. Wszyscy jesteśmy częścią sieci relacji, które kształtują nasze przekonania, uczucia i działania. Niezależnie od tego, czy doświadczamy miłości, przyjaźni, czy nawet konfliktów, każda z tych interakcji może przynieść nam cenne lekcje i przyczynić się do naszego wzrostu jako ludzi.