„Mieć czy być? fraszki Jana Kochanowskiego”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.10.2024 o 10:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.09.2024 o 18:00

W literaturze polskiej czasów renesansu Jan Kochanowski odgrywa kluczową rolę jako twórca, który w swoich dziełach porusza tematy uniwersalne i ponadczasowe, wśród nich pytania dotyczące ludzkiej egzystencji, wartości moralnych i dylematów życiowych. Jednym z takich dylematów jest pytanie o to, czy lepiej jest "mieć" czy "być," czyli dążyć do bogactw materialnych czy rozwijać siebie duchowo. Wiele fraszek Kochanowskiego, krótkich utworów poetyckich, skrywa głębokie przemyślenia na ten temat i może stanowić cenny materiał do analizy tego zagadnienia.

Jedną z fraszek, która doskonale wpisuje się w ten temat, jest "Na lipę." Jest to utwór, w którym poeta opisuje piękno drzewa oraz spokój, jaki daje odpoczynek w jego cieniu. Wyraźnie można dostrzec, że Kochanowski ceni sobie prostotę i niewzruszony pokój natury. „Gościu, siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie!” – wzywa poeta, oferując schronienie przed zgiełkiem świata. Ta fraszka ma na celu pokazanie, że prawdziwe szczęście i satysfakcję można znaleźć w prostych, codziennych przyjemnościach, a nie w pogoni za bogactwem. Lipa symbolizuje harmonię z naturą i samym sobą, co jest wyraźnym przesłaniem o wyższości „być” nad „mieć.”

Innym utworem, który odnosi się do tego zagadnienia, jest fraszka "O żywocie ludzkim." W skrócie, fraszka ta zwraca uwagę na przemijanie i kruchość ludzkiego istnienia. Uświadamia, że wszelkie dobra materialne i bogactwa są przemijające i tak naprawdę nie mają większej wartości. "Fraszki to wszystko, cokolwiek myślemy" - czytamy w końcowej części utworu. Kochanowski stawia tezę, że nie to, co posiadamy, ale to, kim jesteśmy, ma głębsze znaczenie. Wszystko, co jest materialne, jest efemeryczne, a tylko duchowe wartości są trwałe.

Kolejnym przykładem jest fraszka "Na dom w Czarnolesie," gdzie poeta oddaje hołd swojemu rodzinnemu miejscu, które jest dla niego symbolem spokoju i harmonii. „Panie, to moja praca, a zdarzenie twoje," pisze Kochanowski, dziękując Bogu za swoje skromne życie na wsi. Szczęście nie płynie z bogactw, ale z zadowolenia z małych rzeczy i doceniania własnych korzeni oraz bliskości z rodziną. Uczeń polskiej szkoły średniej może zauważyć, że jakakolwiek pogoń za majątkiem nie przyniesie takiego spokoju i satysfakcji, jaką daje życie w zgodzie z samym sobą i naturą.

Fraszka "Na zdrowie" również porusza tematykę wartości, której nie można kupić za żadne skarby świata. Kochanowski podkreśla, że zdrowie jest największym bogactwem człowieka. Jeśli ktoś je traci, wszelkie inne dobra stają się bezwartościowe. "Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie / Jako smakujesz, aż się zepsujesz." To trafne i głębokie przemyślenie pokazuje, że wartość zdrowia i samego bycia zdrowym przewyższa wszelkie inne materialne dobra.

Wreszcie, warto wspomnieć fraszkę "Na życie wiejskie," gdzie poeta wyraża zadowolenie z życia z dala od miejskiego zgiełku i fałszywych wartości. Kontrastując życie miejskie, pełne intryg i pośpiechu, z prostym życiem wiejskim, Kochanowski podkreśla zalety spokoju, bliskości z naturą i życiem w zgodzie z cyklem przyrody. To życie pozwala na rozwijanie siebie i odnajdywanie szczęścia w sobie, zamiast w dobrach materialnych.

Analizując te fraszki, uczeń może dojść do wniosku, że Jan Kochanowski wyraźnie opowiadał się po stronie wartości duchowych, ciągłego rozwoju i poszukiwania szczęścia w prostych, niematerialnych aspektach życia. Poeta nie odrzucał bogactw materialnych jako takich, ale zaznaczał, że prawdziwe zadowolenie i szczęście płyną z wewnętrznego spokoju, zdrowia, harmonii z naturą i życia w zgodzie z samym sobą.

Podsumowując, na podstawie fraszek Jana Kochanowskiego można stwierdzić, że "być" jest dla poety wyższą wartością niż "mieć." Warto zwrócić uwagę, że te przemyślenia, mimo że mają już kilkaset lat, są nadal aktualne i mogą stanowić cenne wskazówki dla współczesnej młodzieży, która często zmaga się z podobnymi dylematami w świecie pełnym materializmu i presji na osiąganie sukcesów mierzonych w dobrami materialnymi. Dzieła Kochanowskiego przypominają, że warto się zatrzymać, zastanowić i docenić to, co naprawdę ważne i trwałe.