Teza koncertu: Państwo jako miejsce z perspektywy obywatela na przykładzie „Lalki” i innych lektur obowiązkowych w liceum

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 15:39

Państwo jako miejsce życia obywateli to temat, który w literaturze polskiej znajduje swoje odzwierciedlenie w wielu dziełach, w tym w "Lalce" Bolesława Prusa, „Dziadach” Adama Mickiewicza, czy „Ludziach bezdomnych” Stefana Żeromskiego. Każda z tych lektur przedstawia różne aspekty życia w państwie, ukazując zarówno negatywne, jak i pozytywne perspektywy.

Przykładając uwagę do dzieła Bolesława Prusa – „Lalka”, ukazuje nam ona obraz Warszawy końca XIX wieku. Główny bohater, Stanisław Wokulski, to przedsiębiorca, który z pokorą wciela w życie swoje marzenia. Choć osiągnął znaczny majątek, jego ambicje sięgają dalej – marzy o poprawie sytuacji społecznej i gospodarczej Polski. Wokulski, jako obywatel, widzi ogromne nierówności społeczne, z jednej strony bogactwo arystokracji, która bawi się i nie uczestniczy w życiu gospodarczym kraju, a z drugiej biedę, która dotyka najuboższe warstwy społeczne. Warszawa w „Lalce” to miejsce pełne kontrastów, gdzie społeczne wzorce nie służą jedności, ale raczej pogłębiają podziały.

Problem nierówności społecznych został również podjęty w „Ludziach bezdomnych” Stefana Żeromskiego. Tomasz Judym, główny bohater, jest lekarzem, który pragnie poprawy warunków życiowych najbiedniejszych warstw społecznych. Judym podąża ścieżką idealizmu, próbując swoją pracą i zaangażowaniem wpłynąć na pomoc najuboższym. Podobnie jak Wokulski, widzi problemy społeczne, które są skutkiem niesprawiedliwości i zaniedbania państwa. Jednak jego działania spotykają się z oporem zarówno ze strony społeczeństwa, jak i kolegów po fachu. Judym dostrzega, że w państwie brakuje infrastruktury, bezpieczeństwa zdrowotnego i wsparcia dla najuboższych, co uniemożliwia równe szanse rozwoju obywateli. Państwo jawi się jako instytucja niesprawiedliwa, która nie realizuje swoich podstawowych zadań.

„Dziady” Adama Mickiewicza to kolejne dzieło, które rzuca światło na związek jednostki z państwem, jednak w zupełnie innym kontekście historycznym. Mickiewicz opowiada o Polsce pod zaborami, gdzie polskie społeczeństwo żyje w opresji. Symbolem tego jest Gustaw-Konrad, który znajduje się w stanie niezadowolenia z rzeczywistości, wewnętrznego buntu i rozdarcia. W „Dziadach” narodowa i polityczna sytuacja Polski staje się przyczyną cierpień bohaterów. Zaborcze państwowości niosą ucisk i niesprawiedliwość. Polska traci swoje państwo, a jej obywatele - własną tożsamość. W takim kontekście Mickiewicz ukazuje państwo jako bezlitosną machinę, która tłamsi jednostki i niszczy wartości narodowe.

Z kolei w "Panu Tadeuszu" – epopei narodowej Adama Mickiewicza – odnajdujemy trochę inny obraz państwa, choć również zdominowany przez kontekst historyczny. W utworze, obok romantycznych ideałów, widzimy obraz życia społecznego szlachty polskiej na Litwie pod koniec XVIII wieku. Kraj, jaki Mickiewicz przedstawia, pełen jest wewnętrznych konfliktów i rozdrobnienia. Obywatele mogą cieszyć się chwilami spokoju i rozkwitu, ale równocześnie nad ich głowami wisi niepewność związana z zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi. Mickiewicz idealizuje życie szlacheckie, ukazując jego blaski i cienie, a także tęsknotę za dawnym ładem, który pozwalał obywatelom na pewien rodzaj autonomii i swobody działania.

Zatem „Lalka”, „Ludzie bezdomni”, „Dziady” i „Pan Tadeusz” ukazują różne perspektywy bycia obywatelem państwa. Każde z tych dzieł literatury zajmuje się tematami społecznymi, politycznymi i ekonomicznymi, które wpływają na życie jednostek i całości społeczeństwa.

Podsumowując, każda z omawianych lektur obowiązkowych w liceum ukazuje państwo inaczej – jako miejsce walki z nierównościami społecznymi na przykładzie Warszawy u Bolesława Prusa i Tomasza Judym z „Ludzi bezdomnych”, czy jako miejsce narodowego cierpienia i opresji w „Dziadach”. Wszystkie te teksty literackie składają się na wieloaspektowy obraz państwa jako instytucji, która kształtuje życie obywateli na różnych poziomach, zarówno tych drobnych, codziennych, jak i wielkich, narodowych spraw.