Portret artysty w literaturze: argument o fortepianie Chopina oraz kontekst III części „Dziadów”

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 9:36

Portret artysty w literaturze polskiej to temat niezwykle bogaty i różnorodny, a utwory takie jak "Fortepian Szopena" Cypriana Kamila Norwida i "Dziady" Adama Mickiewicza stanowią doskonały przykład różnorodności podejścia do postaci artysty oraz jego roli w społeczeństwie i kulturze.

„Fortepian Szopena” Norwida to utwór, który doskonale ilustruje, jak poeta postrzega rolę artysty na tle historycznych wydarzeń i osobistego geniuszu. Norwid rozpoczyna swój wiersz od opisu fortepianu jako symbolu twórczości Fryderyka Chopina. Fortepian jest nie tylko instrumentem muzycznym, ale także przedmiotem sacrum, uosabiającym sztukę najwyższych lotów. Norwid nie zatrzymuje się jedynie na fizycznym opisie instrumentu, lecz zgrabnie przeplata go z historią narodu polskiego, nawiązując do zniszczenia fortepianu przez rosyjskiego żołnierza podczas Powstania Listopadowego. Ten akt barbarzyństwa jest dla poety symbolem niszczenia kultury i sztuki przez obce siły, które nie rozumieją jej wartości.

Postać muzyka, jaką jest Fryderyk Chopin, ukazana została przez Norwida jako symbol polskiego geniuszu. Dla Norwida Chopin to nie tylko kompozytor i wirtuoz fortepianu, ale także duchowy przewodnik narodu, który poprzez swoją muzykę wznosi się ponad doczesność i staje się uniwersalnym językiem przeżywania polskości. Chopin nie jest jednak jedynie ikoną narodową, ale przede wszystkim artystą uniwersalnym, którego sztuka wykracza poza granice jednej kultury, stając się skarbem całej ludzkości. Norwid w „Fortepianie Szopena” pokazuje, że sztuka potrafi przetrwać najtrudniejsze chwile, a kreatywność i piękno są nierozłącznie związane z wolnością i przywracają nadzieję nawet w obliczu zniewolenia.

Z kolei w III części "Dziadów" Adama Mickiewicza portret artysty zyskuje inną dynamikę. Dzieło to, będące dramatem o wielowymiarowej strukturze, prezentuje przede wszystkim postać Konrada – poety, który staje się uosobieniem narodowego mesjanizmu i walki o wolność. Konrad zdaje się być postacią tragicznie rozdwojoną pomiędzy swoim indywidualnym geniuszem a obowiązkiem społecznym. W „Wielkiej Improwizacji” – centralnym monologu Konrada – poeta, nazywający siebie „Boga aniołem”, w akcie profetycznego uniesienia konfrontuje się z Bogiem, wyrażając swoje zwątpienie w boską sprawiedliwość i żądając władzy nad światem, by lepiej służyć ludzkości.

Wizerunek artysty w tej części „Dziadów” jest naznaczony wewnętrznym konfliktem. Mickiewicz ukazuje, że artysta nosi brzemię geniuszu, które jednak wiąże się z nieuchronnym cierpieniem. Konrad, próbując odpowiedzieć na pytania o sens swojej twórczości i jej cel, stawia sztukę w romantycznym kontekście – jako walkę o wolność i sprawiedliwość. W jego postaci można dostrzec dążenie do doskonałości i pragnienie wykorzystania swojej mocy twórczej dla dobra narodu. Niemniej jednak, artysta jest dla Mickiewicza kimś, kto przez swoją dumę i przekonanie o własnej wyjątkowości, może popaść w konflikt zarówno z Bogiem, jak i z własnym wnętrzem.

Porównując oba te utwory, można dostrzec, że zarówno Norwid, jak i Mickiewicz dostrzegają w artyście jednostkę szczególną, której twórczość wykracza poza granice zwykłej działalności człowieka. Artyści są zarówno wieszczami, jak i świadkami swoich czasów. W obu przypadkach sztuka służy jako narzędzie do wyrażania głębokich emocji, tęsknot i dążeń narodu. Norwid konserwuje w swoich wierszach Chopina jako symbol wyrafinowanej, uniwersalnej sztuki, podczas gdy Mickiewicz w Konradzie skupia swoje idee mesjanizmu i narodowej odnowy.

Podsumowując, portret artysty w literaturze polskiej jest wielowymiarowy, zależny od kontekstu historycznego, kulturowego oraz indywidualnych cech postaci. Norwid i Mickiewicz, mimo odmiennych form wyrazu i różnic w podejściu do tematu, wspólnie podkreślają znaczenie artysty jako nieodzownego elementu społeczeństwa, który poprzez swoją twórczość przenika i kształtuje jego duszę. W ten sposób literatura staje się nie tylko świadectwem epoki, ale także przewodnikiem po ideach, które z determinacją i wiarą wprowadza w życie artysta.