Hamlet jako bohater tragiczny na tle wybranego kontekstu literackiego

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.01.2026 o 13:47

William Shakespeare jest jednym z najwybitniejszych dramatopisarzy w historii literatury, a jego dzieło "Hamlet" uznawane jest za jeden z najważniejszych dramatów wszech czasów. Tytułowy bohater tej tragedii to postać skomplikowana, pełna wewnętrznych sprzeczności, zmagająca się z losem oraz niepewnymi, a często nieetycznymi wyborami. Hamlet jest klasycznym przykładem bohatera tragicznego, a jego historia doskonale wpisuje się w tradycyjny kontekst literacki odniesień do koncepcji tragedii antycznej, której wyznaczniki możemy odnaleźć u Arystotelesa.

Hamlet, książę duński, wraca do kraju na wieść o śmierci ojca, króla Hamleta. Jego matka, Gertruda, szybko poślubia Klaudiusza, brata zmarłego króla, który przejmuje tron. Dla Hamleta jest to sytuacja niezwykle problematyczna i moralnie niewłaściwa, a jego wewnętrzne zmagania ujawniają się od samego początku utworu. Głównym dylematem Hamleta staje się kwestia zemsty na Klaudiuszu, który, jak dowiaduje się od ducha ojca, jest odpowiedzialny za zabójstwo starego króla.

W kontekście tradycyjnej tragedii, Hamlet jawi się jako bohater z tragiczną wadą, która w literaturze antycznej często bywa określana jako hybris – nadmierna duma czy pycha. U Hamleta ta wada nie przejawia się w sposób jednoznaczny, ale można ją zauważyć w jego intelektualizmie i poczuciu moralnej wyższości, które prowadzą go do paraliżującego braku działania. Hamlet jest myślicielem, człowiekiem rozważającym wszelkie aspekty swojego dylematu, co prowadzi do niemożności podjęcia decyzji i działania. To właśnie ta cecha – nadmierna skłonność do rozważania i analizowania – staje się jego tragiczną wadą.

Hamlet pełen jest refleksji na temat ludzkiej egzystencji, życia i śmierci, co ukazuje jedna z najsłynniejszych scen w literaturze – monolog "Być albo nie być". W tym momencie Hamlet zastanawia się nad sensem życia i wartościami moralnymi, co pokazuje jego głębokie zmagania intelektualne. To uniwersalne pytania, które wykraczają poza czas i przestrzeń, czyniąc "Hamleta" dziełem nieprzemijającym.

Fatum to kolejny element tragedii, który wpływa na losy Hamleta. Książę Duński jest uwikłany w sytuację, której nie może kontrolować. Zbrodnicze działanie jego stryja, niestosowność małżeństwa matki, zdrada przyjaciół – to wszystko tworzy sieć nieszczęśliwych wydarzeń, które prowadzą do jego klęski. Nawet jego próby uporania się ze swoim losem kończą się tragicznie – przypadkowe zabójstwo Poloniusza, śmierć Ofelii, wynikające z tego spisku, oraz ostateczna konfrontacja z Klaudiuszem prowadzą do jego zguby.

Kontekst literacki można również rozpatrywać w odniesieniu do innych dzieł Szekspira, takich jak "Makbet", gdzie bohater również jest uwikłany w sieć przeznaczenia i popełnia zbrodnie, które prowadzą do jego upadku. Jednak, w odróżnieniu od Makbeta, którego działania są bardziej bezpośrednie i brutalne, Hamlet prezentuje bardziej introspektywną i moralnie złożoną postawę. Jego wewnętrzne walki i niemożność zdecydowanego działania stają się jego największymi przeciwnikami.

Podobne koncepcje tragicznego bohatera można odnaleźć w znacznie wcześniejszych dziełach antycznych, takich jak "Król Edyp" Sofoklesa. Edyp również jest bohaterem tragiczny, który mimo swoich starań i najlepszych intencji nie jest w stanie uniknąć przeznaczenia. Jego historia pokazuje, jak los – fatum – może nieodwracalnie wpłynąć na życie jednostki, niezależnie od jej działań.

W zakończeniu dramatu Hamleta ujawnia się pełnia jego tragizmu. Bohater ginie, nie osiągając pełnego rozwiązania swego dylematu. Jego śmierć, choć może postrzegana jako wyzwolenie od cierpienia, pozostawia jednak pytanie o sens jego działań i życie pozbawione spełnienia. To właśnie te nierozstrzygnięte kwestie czynią z Hamleta bohatera tragicznego na miarę Arystotelesowskiej definicji tragedii, w której widz doświadcza zarówno litości, jak i trwogi. Hamlet, poprzez swoje nieustające wewnętrzne rozterki, staje się postacią na wskroś ludzką i czasem groteskową, która, mimo upływu wieków, nadal przemawia do współczesnych odbiorców dramatów i wywołuje emocje, będące istotą każdej wielkiej tragedii.