Postawa zaangażowania w sprawę jako próba zmiany rzeczywistości: odwołanie do „Lalki”, „Dziadów” cz. 3 oraz innych utworów literackich i wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.01.2026 o 13:35

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.01.2026 o 13:52

Postawa zaangażowania w sprawę jako próba zmiany rzeczywistości jest często przedstawiana w literaturze jako kluczowy motyw działań bohaterów, którzy pomimo przeciwności losu i trudnych warunków, dążą do osiągnięcia wymarzonego celu. W literaturze polskiej ten temat jest szczególnie wyrazisty w powieści „Lalka” Bolesława Prusa, dramacie „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza oraz „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza. Każde z tych dzieł ukazuje różnorodne sposoby zaangażowania bohaterów w dążenie do zmiany ich rzeczywistości, które warto bliżej przyjrzeć.

W „Lalce” Bolesława Prusa głównym bohaterem jest Stanisław Wokulski, który jest przykładem człowieka zaangażowanego w poprawę swojej sytuacji życiowej oraz otaczającego go społeczeństwa. Wokulski, pochodzący z niebogatej rodziny, dzięki ciężkiej pracy i przedsiębiorczości zdobywa znaczny majątek. Jest zdeterminowany, by użyć swoich zasobów do zmiany rzeczywistości wokół siebie – chce przełamać bariery społeczne i stereotypy, które krępują jego relacje z Izabelą Łęcką, kobietą z wyższej sfery, w której się zakochuje. Jego działalność nie ogranicza się jednak tylko do życia osobistego. Próbując wpłynąć na społeczeństwo, angażuje się w rozwój nauki i przemysłu, inwestując w nowoczesne technologie i wspierając projekty naukowe. Pomimo, że jego próby często spotykają się z oporem ze strony konserwatywnych elit, jego postawa jest przykładem idealizmu i zaangażowania w tworzenie lepszej przyszłości. Niestety, rzeczywistość często okazuje się nieubłagana, a jego działania nie przynoszą zamierzonych efektów, co prowadzi do jego osobistego dramatu.

Podobną postawę działania na rzecz zmiany rzeczywistości można dostrzec u Konrada – bohatera „Dziadów” cz. III Adama Mickiewicza. Konrad, poeta i buntownik, angażuje się w walkę o wolność swojego narodu znajdującego się pod zaborami. Jego celem jest wyzwolenie Polski i przywrócenie jej niepodległości, a swoje zaangażowanie traktuje niemalże jako misję życiową. Przemawiająca przez niego chęć działania i gotowość do poświęceń czynią go symbolem zaangażowania patriotycznego. Konrad posiada silną wiarę w moc swojej poezji i dąży do wykorzystania jej jako narzędzia zmiany rzeczywistości. Jednak jego indywidualizm i przekonanie o własnej wyjątkowości stają się także jego słabością. Podczas Wielkiej Improwizacji jego monolog ujawnia wewnętrzne konflikty i rozdarcia. Jego postawa, chociaż szlachetna, nie prowadzi do natychmiastowych sukcesów i przypomina o trudnej drodze, jaką muszą pokonać ci, którzy próbują zmienić świat.

Innym utworem, który ilustruje temat zaangażowania w rzeczywistość, jest „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. W tym eposie widzimy zaangażowanie bohaterów w ratowanie ojczyzny jako formę walki przeciwko zaborcom. Kluczowymi postaciami są tu przede wszystkim Jacek Soplica, później znany jako ksiądz Robak, który całe życie poświęca idei odzyskania niepodległości dla Polski. Jego działalność konspiracyjna, wbrew osobistym tragediom, staje się próbą odkupienia win z przeszłości i pragnieniem naprawy krzywd wyrządzonych własnej rodzinie i krajowi. Obok niego młode pokolenie, na czele z Tadeuszem, staje przed zadaniem kontynuowania tradycji patriotycznego zaangażowania, co znajduje kulminację w zorganizowaniu powstania przeciwko Moskalom. „Pan Tadeusz” ukazuje z jednej strony romantyczną postawę walki o wolność, a z drugiej nadzieję na konstruktywną zmianę rzeczywistości przez kolejne pokolenia.

Wszystkie te przykłady postaci zaangażowanych w zmianę rzeczywistości, czy to na gruncie społecznym, narodowym czy osobistym, ilustrują różnorodność literackich ujęć tego tematu. Wokulski, Konrad i Jacek Soplica pokazują, iż zaangażowanie i próba zmiany rzeczywistości często wiążą się z osobistymi poświęceniami i przeciwnościami. Literatura polska, poprzez takie dzieła, nie tylko upamiętnia bohaterów dążących do zmiany, ale również prezentuje wieloaspektowość i złożoność ludzkich starań o lepszą przyszłość. Każdy z tych bohaterów pozostaje zaangażowany w swojej misji, nawet jeśli nie zawsze osiąga bezpośrednie cele, stając się inspiracją dla kolejnych generacji dążących do poprawy świata.