Jak wprowadzenie elementów fantastycznych do utworu wpływa na jego przesłanie? Analiza na podstawie aktu 1, sceny 36 oraz dramatu Stanisława Wyspiańskiego „Wesele” i wybranego tekstu ku

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.02.2026 o 12:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.02.2026 o 13:32

W literaturze wprowadzenie elementów fantastycznych służy często pogłębieniu przesłania utworu, uwypukleniu jego symboliki, a także wprowadzeniu czytelnika w odmienną rzeczywistość, która pozwala na inną perspektywę spojrzenia na rzeczywistość rzeczywistą. Taki zabieg znajduje swoje zastosowanie w dramacie Stanisława Wyspiańskiego "Wesele", w którym elementy fantastyczne odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu przesłania utworu. Porównując to dzieło do innego tekstu kultury, jakim jest "Czarnoksiężnik z Krainy Oz" autorstwa L. Franka Bauma, można zauważyć jak różnorodne są funkcje i znaczenia elementów fantastyki w literaturze, i jak wpływają one na przesłanie danego dzieła.

Wyspiański w "Weselu" wprowadza elementy fantastyczne, które znajdują swoje odzwierciedlenie w postaciach Widm, Chochoła czy Wernyhory, które odwiedzają bohaterów nocą, każda z tych istot jest symbolem pewnych idei i emocji. W akcie 1, scenie 36 pojawia się widmo Jakuba Szeli, przywódcy rabacji chłopskiej z 1846 roku, które konfrontuje Dziada z przewinieniami i nierównościami społecznymi. Ta konfrontacja po raz kolejny przypomina o trudnej historii polskich relacji społecznych i napięciach na linii chłopi-szlachta, które, mimo że teoretycznie wybaczone i zapomniane, w rzeczywistości nadal kształtują społeczeństwo. Elementy fantastyczne stają się tutaj środkiem, za pomocą którego autor kładzie nacisk na konsekwencje dawnych wydarzeń i trudności w budowaniu prawdziwej, zintegrowanej wspólnoty narodowej.

Symbolika postaci Chochoła z kolei podkreśla stagnację i uśpienie narodu polskiego. Chochoł, choć wydaje się być tylko przykryciem dla róż, symbolizuje pewną nadzieję na odrodzenie. W ten sposób, Wyspiański zwraca uwagę odbiorców na konieczność wewnętrznego przebudzenia, działania i jedności narodu, które mogą prowadzić do lepszej przyszłości. Elementy fantastyki w "Weselu" nie są wyłącznie ozdobnikami fabuły, lecz kluczowymi komponentami przesłania, które pozostaje aktualne w kontekście historycznym i społecznym.

Zupełnie odmiennym przykładem jest "Czarnoksiężnik z Krainy Oz", gdzie elementy fantastyczne pełnią inną funkcję. Świat przedstawiony w tej powieści jest pełen barwnych i niezwykłych stworzeń oraz magicznych miejsc, które są atrakcyjne dla młodszych odbiorców. Przemiany bohaterów, podróż Dorotki czy spotkanie z czarnoksiężnikiem podkreślają wartość odwagi, mądrości, zrozumienia i przyjaźni. Tu elementy fantastyki wpływają na przesłanie w sposób łagodny i dydaktyczny, pokazując, że największe wartości kryją się często wewnątrz nas i że wspólne działanie prowadzi do sukcesu. Pozwolenie bohaterom na podróż przez magiczny świat Krainy Oz daje czytelnikom przestrzeń do refleksji nad własnymi życiowymi wyborami i wartościami bez ciężaru historycznych odniesień.

Porównując te dwa dzieła, można zauważyć, że fantastyka jako element literacki pełni różne funkcje w zależności od kontekstu kulturowego i zamierzeń autora. W "Weselu" Wyspiański korzysta z fantastyki, by wzbogacić warstwę symboliczną utworu i skłonić odbiorców do refleksji nad kondycją narodu oraz jego przyszłością. Fantazje mają tutaj gorzki posmak, przypominając o historiach bólu i nierozwiązanych problemach, ale również pozostawiając miejsce na nadzieję i potrzebę odnowy.

Natomiast w "Czarnoksiężniku z Krainy Oz", elementy fantastyczne wprowadzają czytelnika w świat przygody, w której każde magiczne zdarzenie ma na celu ukazać na nowe wartości i umiejętności, które pozwalają bohaterom na osiągnięcie ich celów. Tego rodzaju fantastyka jest bardziej uniwersalna w swoim przesłaniu i mniej zakorzeniona w specyficznych kontekstach historycznych czy społecznych.

Podsumowując, wprowadzenie elementów fantastycznych do utworu literackiego pozwala poszerzyć jego przesłanie, uwypuklić tematy, które mają szczególne znaczenie dla danej epoki czy społeczeństwa, oraz pozwala czytelnikowi na inne spojrzenie na rzeczywistość. Zarówno Wyspiański, jak i Baum wykorzystują fantastykę w sposób świadomy, kierując odbiorcę do głębszej refleksji nad przedstawionymi problemami i wartościami. Fantastyka staje się w ten sposób nie tylko dekoracją literacką, lecz także znaczącym narzędziem poznawczym i dydaktycznym.