Czy Wokulski jest romantycznym pozytywistą czy pozytywistycznym romantykiem?

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: przedwczoraj o 12:22

Stanisław Wokulski, główny bohater powieści Bolesława Prusa "Lalka", to postać, która budzi liczne interpretacje i kontrowersje wśród badaczy literatury. Jego skomplikowana osobowość na tle burzliwych czasów drugiej połowy XIX wieku pozwala na rozważania, czy jest on romantycznym pozytywistą, czy może pozytywistycznym romantykiem. Analiza jego postępowania, myślenia i dążeń ujawnia, że Wokulski jest postacią, w której romantyzm i pozytywizm współistnieją, przeplatają się i wzajemnie uzupełniają.

Z jednej strony, Wokulski jawi się jako prawdziwy pozytywista. Uosabia idee rozwoju gospodarczego, postępu cywilizacyjnego i pracy organicznej, którymi kierował się ruch pozytywistyczny. Wokulski odnosi sukcesy finansowe dzięki swojej determinacji, pracowitości i nowoczesnemu podejściu do handlu. Po powrocie z zesłania w Rosji z zapałem angażuje się w prowadzenie sklepu, który przynosi mu ogromne korzyści finansowe. W tym aspekcie jest prawdziwym przedstawicielem pozytywizmu, który wierzy w możliwość przekształcania rzeczywistości przez naukę, pracę i przedsiębiorczość.

Wokulski nie ogranicza się jedynie do zarabiania pieniędzy. Jego działalność ma na celu społeczne zaangażowanie i poprawę sytuacji bytowej innych ludzi. Angażuje się w pomoc dla najbiedniejszych, inwestuje w nowoczesne technologie, takie jak maszyny latające Geista, a także wspiera naukowców i wynalazców. Są to działania typowe dla pozytywisty, który wierzy, że poprzez racjonalne działanie można zmienić społeczeństwo na lepsze.

Jednak Wokulski posiada również cechy typowe dla romantyków. Jego życie osobiste zdominowane jest przez nieszczęśliwą, wręcz tragiczną miłość do Izabeli Łęckiej. To uczucie przyjmuje formę romantycznego, idealistycznego uniesienia, które skłania Wokulskiego do podejmowania nielogicznych decyzji, kładąc cień na jego pozytywistycznych osiągnięciach. Jego działania, takie jak kupowanie kamienicy Łęckich czy organizowanie wystawnych kolacji, mają na celu zdobycie serca Izabeli, co pokazuje, że kieruje się emocjami zamiast rozumem.

Wokulski ma również skłonność do popadania w melancholię i samotność, co jest typowe dla bohaterów romantycznych. Jego wewnętrzne rozdarcie i brak życiowego spełnienia odzwierciedlają konflikt pomiędzy światem marzeń a twardą rzeczywistością. W momentach zwątpienia Wokulski kontempluje sens życia i przyszłość, co przypomina dylematy bohaterów romantycznych, próbujących odnaleźć swoje miejsce w świecie.

Kolejnym aspektem jego romantyzmu jest dążenie do heroizacji własnej osoby. Wokulski często wnika w role bohatera, próbując pokonywać przeszkody na swej drodze niczym rycerz z romantycznej powieści. Czuje się odpowiedzialny za los innych ludzi i przyjmuje na siebie rolę wybawcy, chociażby wtedy, gdy pomaga Wysockiemu czy Marii i Helenie Stawskiej. Jego chęć ratowania Izabeli przed finansowymi kłopotami jest kolejnym przykładem takiej postawy.

Cały dramat Wokulskiego polega na tym, że obie te cechy, romantyczne i pozytywistyczne, nieustannie w nim walczą. Jest rozdarty między racjonalnym, naukowym podejściem do życia a emocjami, które go przepełniają. Jego nieszczęśliwa miłość do Izabeli kieruje go ku romantycznym marzeniom, podczas gdy pragmatyczne podejście do działalności handlowej ciągnie w stronę pozytywizmu. Ten konflikt wewnętrzny wpływa ostatecznie na jego poczucie niespełnienia i samotności.

Wokulski mimo swojej pozytywistycznej działalności, naukowych zainteresowań i dążeń do społecznej poprawy nie potrafi odnaleźć szczęścia. Ostateczne próby znalezienia spełnienia w miłości prowadzą do jego wewnętrznej ruiny i ostatecznego zniknięcia. Epilog powieści pozostaje otwarty: nie wiadomo, czy Wokulski popełnia samobójstwo, czy też wyrusza w kolejną podróż, być może w poszukiwaniu nowych wyzwań.

Podsumowując, Wokulski jest jednocześnie romantycznym pozytywistą i pozytywistycznym romantykiem, gdyż jego postać łączy w sobie cechy obydwu nurtów literackich. Jest to bohater, który mimo swoich sukcesów w dziedzinie gospodarczej nie odnajduje pełnego zadowolenia z życia. Rozdarty między ideałami romantyzmu a realizmem pozytywizmu, stanowi postać tragiczną. Wokulski jest więc symbolem człowieka stojącego na rozdrożu dwóch epok, próbującego pogodzić sprzeczne wartości i ideały w burzliwych czasach przełomu XIX i XX wieku.