Wierność tradycji a poszukiwanie nowych dróg: różne postawy życiowe. Odwołanie do lektur obowiązkowych oraz innych utworów literackich, w tym poetyckich

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 14:28

W literaturze polskiej, a także w kanonie lektur obowiązkowych, motyw wierności tradycji oraz poszukiwania nowych dróg jest często obecny. To napięcie między tym, co stare i znane, a tym, co nowe i obiecujące, znalazło swoje odzwierciedlenie w wielu dziełach literackich. Dwa z nich, które doskonale ukazują takie różne postawy życiowe, to „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza oraz „Granica” Zofii Nałkowskiej.

„Pan Tadeusz” to epopeja narodowa, w której Adam Mickiewicz z mistrzowską precyzją ukazuje życie szlachty polskiej na początku XIX wieku. Wierność tradycji jest jednym z głównych tematów utworu. Kluczowymi postaciami, które ją reprezentują, są Sędzia i Wojski. Sędzia, gospodarz Soplicowa, jest dumnym przedstawicielem szlachty, który przykłada ogromną wagę do tradycji, etykiety i obrzędów. Dworek Soplicowo jest miejscem, w którym pielęgnuje się polskie zwyczaje, a zarazem symbolem tradycyjnych wartości. Również Wojski, zafascynowany staropolskimi obyczajami, pełni rolę kronikarza, który opowiada młodszym pokoleniom o wielkich czynach przodków. Dla tych postaci tradycja jest nie tylko zbiorem zasad, ale rdzeniem tożsamości narodowej, który należy chronić przed zatarciem i nadchodzącymi zmianami.

Jednocześnie „Pan Tadeusz” nie jest pozbawiony postaci, które szukają nowych dróg, syntezy tradycji z nowoczesnymi ideami. Tadeusz, tytułowy bohater, oraz jego ukochana Zosia są młodymi ludźmi stojącymi na progu nowego świata. Reprezentują pokolenie, które z szacunkiem odnosi się do przeszłości, ale jednocześnie pragnie wprowadzać zmiany. Ślub Tadeusza i Zosi, kończący epopeję, symbolizuje pojednanie między starym a nowym i obietnicę przyszłości, w której można harmonijnie godzić tradycję z nowoczesnością.

Z kolei w „Granicy” Zofii Nałkowskiej problematyka wierności tradycji kontra poszukiwanie nowych dróg ukazana jest z zupełnie innej perspektywy, bardziej egzystencjalnej i społecznej. Nałkowska w swojej powieści analizuje ludzką naturę i granice moralności, ukazując różnorodne postawy bohaterów w kontekście przemian społecznych. Osią fabuły są losy Zenona Ziembiewicza, człowieka rozdartego między tradycją, z której wyrasta, a nowymi ideami i ambicjami społecznymi.

Zenon, syn administratora majątku, otrzymał tradycyjne wychowanie, ale jako dorosły mężczyzna staje przed wyborami, które kwestionują te wartości. Jest ambitny i zdeterminowany, by osiągnąć sukces, co prowadzi go do kompromisów i wyborów sprzecznych z jego początkowymi ideałami. Początkowo wydaje się, że Zenon jest w stanie zbalansować tradycję z nowoczesnymi ambicjami, ale ostatecznie jego działania prowadzą go do konfliktów moralnych i osobistych tragedii. Postać Zenona pokazuje, jak trudne i niejednoznaczne mogą być próby łączenia tradycyjnych wartości z nowoczesnym, dynamicznie zmieniającym się światem.

Nałkowska kontrastuje Zenona z innymi postaciami, które albo kurczowo trzymają się tradycji, jak Justyna Bogutówna, próbująca odnaleźć swoje miejsce w hierarchicznie ułożonym społeczeństwie, albo świadomie je odrzucają, jak Elżbieta Biecka, szukająca własnej drogi życiowej poza utartymi schematami.

Pod względem kontekstów literackich warto zwrócić uwagę na romantyzm jako epokę, która często tego rodzaju dylematy eksplorowała. Romantycy, w tym Mickiewicz, często gloryfikowali tradycję i dawną chwałę narodową, jednocześnie nawołując do walki o nowe idee i niezależność narodów. Jednak w późniejszym modernizmie i dwudziestoleciu międzywojennym, czego przykładem jest Nałkowska, literaci zaczynali analizować bardziej skomplikowane struktury społeczne i moralne, kwestionując jednoznaczność tradycyjnych wartości.

Porównując te dwa dzieła, widzimy, że zarówno wierność tradycji, jak i szukanie nowych dróg mogą prowadzić do pozytywnych zmian oraz konflikty i tragedie. Kluczowe jest znalezienie równowagi i umiejętność adaptacji do zmieniającego się świata, co stanowi odwieczne wyzwanie nie tylko w literaturze, ale również w prawdziwym życiu. Mickiewicz i Nałkowska poprzez swoje utwory pokazują, że niezależnie od epoki, dylemat ten pozostaje aktualny i poruszający, ilustrując różnorodność i złożoność ludzkich postaw wobec życia.