Co literatura mówi o pozycji człowieka w świecie?

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 8:46

Literatura od wieków stanowi lustro dla ludzkiej egzystencji, ukazując różnorodne aspekty życia jednostek oraz społeczeństw. Analizując dzieła literatury przez pryzmat pytania o pozycję człowieka w świecie, możemy zauważyć, że autorzy literaccy często podejmują próby uchwycenia miejsca jednostki w szerokim kontekście społeczno-kulturowym, przyrodniczym i filozoficznym. Liczne utwory literackie stanowią bogaty materiał do refleksji nad kondycją człowieka i jego relacjami z otaczającym światem.

Jednym z kluczowych dzieł, które podejmuje tematykę pozycji człowieka w świecie, jest powieść "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa. Akcja utworu rozgrywa się w Moskwie lat 30. XX wieku i przynosi refleksję nad pozycją jednostki w totalitarnym systemie. Bułhakow przedstawia ludzi jako marionetki w rękach sił wyższych, zarówno w wymiarze politycznym, jak i metafizycznym. Pojawienie się Wolanda i jego świty w Moskwie podkreśla niewiedzę i ograniczenia ludzkie, a także zdolność człowieka do buntu wobec narzuconych norm. Mistrz, poprzez swoją twórczość, sprzeciwia się ograniczeniom narzuconym przez system, co symbolizuje potencjał jednostki w stanie przeciwstawić się represji. Z kolei Małgorzata ukazuje ludzką zdolność do poświęcenia z miłości i wierności, co stanowi o jej indywidualności.

Idąc dalej, warto zwrócić uwagę na powieść "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Tutaj autor zaprasza czytelnika do głębokiej analizy psychologicznej człowieka, który próbuje odnaleźć swoje miejsce w otoczeniu społecznym poprzez przekroczenie moralnych granic. Rodion Raskolnikow, główny bohater, wierzy, że nadludzie mają prawo ustalać własne zasady i odrzucać powszechnie obowiązujące normy etyczne. Jednak po dokonaniu zbrodni, Raskolnikow odkrywa, że nie można uciec przed poczuciem winy i odpowiedzialnością. Na jego przykładzie Dostojewski pokazuje, że człowiek jest nieodłącznie związany z systemem wartości, w którym dorastał, a próby wyłamania się bywają moralnie niszczące. Po odzyskaniu wewnętrznej równowagi poprzez przyjęcie odpowiedzialności za swoje czyny, Raskolnikow zbliża się do odkrycia swojej pozycji w świecie jako jednostki zdolnej do zmiany i odkupienia.

Kolejnym przykładem literackim jest "Dżuma" Alberta Camusa, która ukazuje, jak człowiek w obliczu katastrofy przyrodniczej redefiniuje swoje miejsce w społeczeństwie. Epidemia dżumy, atakująca miasto Oran, zmusza jego mieszkańców do przemyślenia swojej pozycji wobec sił natury, które są nieprzewidywalne i często niszczycielskie. Camus odmalowuje obraz ludzi skazanych na izolację, jednak odnajdujących w tej trudnej sytuacji nowe wartości, takie jak solidarność, współczucie i wzajemna pomoc. Jednostkowa walka z zarazą staje się symbolem walki z absurdalnością ludzkiego istnienia. Camus postuluje postawę buntu wobec bezsensu, co oznacza, że człowiek odnajduje swój sens w działaniach na rzecz innych.

Jeszcze jednym ważnym przykładem jest powieść Johna Steinbecka "Grona gniewu". Opowiada ona o rodzinie Joadów, która w czasach Wielkiego Kryzysu w Ameryce zmuszona jest do opuszczenia swojego domu w poszukiwaniu lepszego życia. Ich migracja do Kalifornii jest symbolem ludzkiej determinacji w dążeniu do godnego bytu oraz walki o przetrwanie w warunkach ekstremalnych. Steinbeck ukazuje, jak jednostkowe losy są splatane z większymi procesami społecznymi i ekonomicznymi, a człowiek często staje się ofiarą systemu, z którym przyszło mu się zmierzyć. Mimo przeciwności losu, bohaterowie "Gron gniewu" stale próbują znaleźć swoje miejsce i sens w nieprzyjaznym świecie.

Podsumowując, literatura w różnorodny sposób ukazuje złożoność pozycji człowieka w świecie. Przez pryzmat twórczości literackiej możemy dostrzec, że człowiek często jest wystawiany na próby w konfrontacji z siłami większymi od siebie, takimi jak totalitarne reżimy, katastrofy przyrodnicze, czy też społeczne i ekonomiczne kryzysy. Jednocześnie literatura podkreśla, że mimo ograniczeń, samoświadomość i wola działania pozwalają człowiekowi kształtować swoje miejsce w rzeczywistości, nawet w najbardziej niesprzyjających okolicznościach. To właśnie ta zdolność do buntu, poświęcenia, współczucia i solidarności nadawała literackim bohaterom zdolność do odnalezienia siebie i swojej roli w świecie.