Co sprawia, że człowiek nie może w pełni decydować o swoim losie? Analiza na podstawie 'Kamieni na szaniec', opowiadania Borowskiego 'Proszę Państwa do gazu', oraz 'Dżumy' i kontekstu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: wczoraj o 11:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: przedwczoraj o 11:03

W literaturze często podejmowany jest temat ograniczeń, które sprawiają, że człowiek nie może w pełni decydować o swoim losie. Wiele czynników zewnętrznych i wewnętrznych wpływa na nasze wybory, co uwidacznia się w wielu dziełach literackich. Analizując „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego, opowiadania Tadeusza Borowskiego, zwłaszcza „Proszę państwa do gazu”, oraz „Dżumę” Alberta Camusa, można dostrzec wspólne motywy i mechanizmy ograniczające ludzką wolność.

W „Kamieniach na szaniec” mamy do czynienia z rzeczywistością okupowanej Polski, gdzie młodzi ludzie, tacy jak Zośka, Alek i Rudy, starają się walczyć o wolność swojego kraju. Ich działania są jednak w dużej mierze podyktowane okolicznościami historycznymi, które zmuszają ich do podjęcia takich, a nie innych decyzji. Każdy ich krok jest odpowiedzią na brutalną politykę okupanta, co znacząco ogranicza ich osobistą wolność. W normalnych warunkach prawdopodobnie wybraliby inne ścieżki życiowe, jednak wojna narzuca im własne zasady gry. Nie mogą realizować swoich planów na przyszłość, ponieważ ich głównym celem staje się walka o przetrwanie i godność.

Podobnie w opowiadaniu „Proszę państwa do gazu” Tadeusza Borowskiego, ukazane jest jak ludzie są wciągani w machinę obozu koncentracyjnego, gdzie jednostka jest pozbawiona jakiejkolwiek możliwości decydowania o swoim życiu. Lager staje się miejscem totalitarnego terroru, w którym człowiek jest zredukowany do numeru, a jego życie zależy od kaprysu strażników. W takich warunkach decyzje podejmowane przez więźniów są często wymuszone instynktem przetrwania. Borowski, sam będący więźniem Auschwitz, z brutalną szczerością ukazuje, jak systematyczne odczłowieczenie ludzi może prowadzić do moralnych dylematów, które w normalnych warunkach nigdy by nie zaistniały. Więźniowie muszą podejmować trudne decyzje, często wybierając pomiędzy własnym życiem a życiem innych, co pokazuje, że ich kontrola nad własnym losem jest iluzoryczna.

„Dżuma” Alberta Camusa to inny kontekst, ale również ukazuje ograniczenia ludzkiej wolności. Epidemia, która nawiedza miasto Oran, staje się symbolicznym zagrożeniem, nad którym jednostka nie ma kontroli. Dżuma przerywa normalny bieg życia, a mieszkańcy, niezależnie od swojej woli, muszą się z nią mierzyć. Camus wykorzystuje epidemię jako metaforę absurdu życia ludzkiego, w którym często musimy stawiać czoła sytuacjom, które są poza naszą kontrolą. Pomimo starań głównych bohaterów, takich jak doktor Rieux, by walczyć z chorobą, zdają sobie oni sprawę, że ich wysiłki mogą być daremne, ponieważ los ludzki jest często igraszką kaprysów losu i przypadkowych wydarzeń.

Wszystkie te utwory pokazują, jak różnorodne czynniki mogą wpływać na ograniczenie naszej wolności do decydowania o własnym losie. Wojna, totalitaryzm, choroba – to zaledwie kilka z sił, które mogą osaczać jednostkę, czyniąc iluzorycznym koncept pełnej kontroli nad swoim życiem. Dochodzi tutaj też czynnik moralny i społeczny, gdzie nasze działania są często wynikiem nacisków zewnętrznych, a nasze wybory są ograniczone przez okoliczności i konieczność dostosowania się do panujących warunków.

Jednakże, mimo tych ograniczeń, literatura wskazuje również na możliwość zachowania elementarnej wolności wewnętrznej – to z kolei przedstawia postawa bohaterów, którzy, pomimo zewnętrznego zniewolenia, starają się zachować godność i własne wartości. W „Dżumie” Camusa doktor Rieux kieruje się postulatem solidarności i walki o życie innych, mimo świadomości, że ostatecznie dżuma może okazać się nie do pokonania. Bohaterowie „Kamieni na szaniec” walczą nie tylko o fizyczną wolność, ale o zachowanie człowieczeństwa w nieludzkich warunkach.

Ostatecznie, jedną z głównych nauk, jakie można wyciągnąć z analizowanych utworów, jest to, że jakkolwiek zewnętrzne okoliczności mogą ograniczać naszą zdolność do decydowania o własnym losie, człowiek zawsze ma wybór w kwestii, jak zareaguje na to, czego nie jest w stanie zmienić. To daje nadzieję i stanowi o sile ludzkiego ducha.