Od radosci do goryczy- rozne oblicza smiechu w komedii i satyrze. W pracy odwolaj sie do Moralnosci Pani Dulskiej i utworow literackich z dwoch roznych epok oraz wybranych kontekstow

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.12.2024 o 14:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.12.2024 o 19:05

Śmiech, jako element literacki, odgrywa istotną rolę w literaturze i stanowi narzędzie do przekazywania złożonych treści. W komedii i satyrze może mieć różne oblicza – od radości po gorycz – ukazując różnorodność ludzkich postaw oraz krytykując społeczne przywary. Analizując „Moralność Pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej oraz dzieła literackie z dwóch różnych epok, zbadamy zróżnicowane funkcje, jakie pełni śmiech.

„Moralność Pani Dulskiej” jest dramatem, który w wyjątkowy sposób łączy elementy komedii i satyry, odkrywając hipokryzję mieszczańskiej moralności początku XX wieku. Główną bohaterką jest Aniela Dulska – postać, której zachowanie i sposób myślenia stanowią przedmiot krytyki zarówno ze strony innych bohaterów, jak i samego autora. Śmiech, jaki budzi Dulska, nie jest jedynie efektem humorystycznych sytuacji, ale także narzędziem do wykazania obłudy i fałszu jej moralności. Śmiech w sztuce Zapolskiej ukazuje się jako gorzki, ponieważ wynika z obserwacji ludzkiej małości i obłudy. Dulska jest żałosnym przykładem osoby, która na pokaz demonstruje moralność i zasady, podczas gdy w rzeczywistości dba jedynie o utrzymanie pozorów i społecznego statusu. Jej postawa jest przesycona hipokryzją, co prowadzi do komediowego efektu, jednak niesie ze sobą głęboką satyrę na społeczeństwo.

Przechodząc do renesansu, warto przyjrzeć się komedii „Zemsta” Aleksandra Fredry, która stanowi doskonały przykład innego podejścia do śmiechu w literaturze. Fredro, mistrz komedii, ukazuje konflikt dwóch szlachciców – Cześnika i Rejenta. Ich spory i intrygi są źródłem komicznych sytuacji, które wydają się błahe i absurdalne, prowadząc do śmiechu o charakterze radosnym. W tej komedii śmiech jest celem samym w sobie, służy rozrywce i wywołaniu pozytywnych emocji u odbiorców. Jednak nawet tutaj śmiech ukazuje pewne przywary – zwracając uwagę na drobnomieszczańskie myślenie i lekkomyślność szlachty, która dla własnych korzyści gotowa jest doprowadzić do konfliktów i nieporozumień.

Świat literacki oświecenia przynosi z kolei satyryczny obraz rzeczywistości w dziele Ignacego Krasickiego. „Monachomachia” to poemat heroikomiczny, który parodiuje poważne eposy poprzez przedstawienie kłótni zakonu mnichów. Choć dzieło jest pełne humorystycznych elementów, bowiem opisuje absurdalnie zaciętą walkę zakonników, to jednak pod powierzchnią żartów kryje się ostra krytyka duchowieństwa, jego nieuctwa i inercji. Śmiech tutaj ma gorzki smak, ponieważ uświadamia czytelnikowi, do czego prowadzi ignorowanie podstawowych norm etycznych i duchowych przez tych, którzy powinni być ich strażnikami.

We wszystkich tych utworach śmiech pełni różnorodne funkcje – od czystej zabawy po krytykę społeczną. Jest narzędziem, które pozwala autorom na wprowadzanie pogłębionej refleksji na temat kondycji ludzkiej oraz społecznych zasad. Śmiech w literaturze okazuje się być nie tylko mechanizmem rozrywki, ale również sposobem na uwypuklenie wad i ułomności człowieka.

W kontekście kulturowym i społecznym, posługiwanie się śmiechem w literaturze pozwala na szersze zrozumienie ludzkiej natury. Na przykład, psychologia może badać, dlaczego śmiech wynikający z sytuacji komicznych w jednej kulturze może być odbierany jako bolesny lub nieakceptowalny w innej. Socjologia bada, jak literatura wykorzystuje śmiech do krytykowania norm społecznych i zachowań, co doskonale pokazują przytoczone przykłady literatury. Ludzie używają śmiechu zarówno jako mechanizmu obronnego, jak i sposobu adaptacji do trudnych, często absurdalnych sytuacji życiowych.

Podsumowując, śmiech w literaturze, zarówno w komedii, jak i satyrze, może mieć różne oblicza – od radości po gorycz. Może służyć zarówno rozrywce, jak i być narzędziem do krytyki społecznej i politycznej. Analizowane dzieła – „Moralność Pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej, „Zemsta” Aleksandra Fredry i „Monachomachia” Ignacego Krasickiego – pokazują, jak różnorodne formy może przybrać śmiech, odzwierciedlając jednocześnie różnorodność ludzkich emocji i zachowań. To, co bawi, może jednocześnie skłaniać do refleksji nad ludzką naturą i jej słabościami.