Dyskryminacja w szkole: Przyczyny, skutki i możliwości przeciwdziałania

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2025 o 17:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.01.2025 o 17:47

Dyskryminacja w szkole to problem, który od lat trapi systemy edukacyjne na całym świecie. Składa się na niego wiele różnorodnych czynników takich jak różnice kulturowe, etniczne, płciowe, religijne czy społeczne. Literatura światowa, zarówno klasyczna, jak i współczesna, niejednokrotnie podejmowała ten temat, ukazując, jak różnorodne potrafią być źródła oraz przejawy dyskryminacji w środowisku szkolnym, a także jak głęboko mogą one oddziaływać na młodych ludzi.

Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów literackich przedstawiających problem dyskryminacji w szkole jest powieść "To Kill a Mockingbird" (Zabić drozda) autorstwa Harper Lee. Akcja rozgrywa się w latach 30. XX wieku w Alabamie, w południowych Stanach Zjednoczonych, gdzie panują głęboko zakorzenione podziały rasowe i uprzedzenia. Główna bohaterka, Scout Finch, będąca uczennicą miejscowej szkoły, doświadcza tych uprzedzeń na własnej skórze. Przyjaźniąc się z niektórymi osobami o odmiennym kolorze skóry, spotyka się z niezrozumieniem i nieakceptacją ze strony rówieśników i dorosłych. Ta dyskryminacja nie ogranicza się jedynie do relacji między białymi a Afroamerykanami, ale dotyczy również sytuacji społecznej i ekonomicznej, w której każda odmienność jest postrzegana jako zagrożenie. Narracja Harper Lee ukazuje, jak dzieci uczą się uprzedzeń od dorosłych i jak trudno jest ich się wyzbyć, gdy są one częścią codziennych interakcji.

Podobne problemy zostały przedstawione w książce "The Absolutely True Diary of a Part-Time Indian" (Absolutnie prawdziwy dziennik Indianina na pół etatu) autorstwa Shermana Alexie’go. Bohaterem tej współczesnej powieści jest Junior, młody Indianin z rezerwatu Spokane, który postanawia uczęszczać do białej szkoły znajdującej się poza rezerwatem. Junior zmaga się z dwoma rodzajami dyskryminacji: jedną ze strony białych uczniów, którzy widzą w nim obcego, oraz drugą, mniej oczywistą, ze strony społeczności rdzennej, która traktuje jego decyzję jak zdradę. Książka w sugestywny sposób opisuje, jak poprzez edukację Junior stara się uciec od przypisanej mu roli społecznej, ale jednocześnie musi poradzić sobie z izolacją, gdy staje "pomiędzy" dwiema odmiennymi tożsamościami.

W literaturze polskiej również można znaleźć przykłady dzieł, które poruszają temat dyskryminacji w kontekście szkolnym. W "Syzyfowych pracach" Stefana Żeromskiego ukazana jest sytuacja młodych Polaków w zaborze rosyjskim. W szkołach dominują procesy rusyfikacyjne, a polska młodzież jest systematycznie poddawana presji kulturowej oraz językowej, co stanowi przejaw dyskryminacji opartej na odmienności narodowej i językowej. Bohaterowie powieści, mimo silnych nacisków i prób zdominowania ich przez okupantów, starają się zachować swoją tożsamość kulturową. Żeromski pokazuje, jak szkoła — miejsce, które teoretycznie powinno kształcić i edukować — staje się narzędziem opresji i dyskryminacji, ale równocześnie miejscem rodzenia się oporu i budowania wspólnoty.

Współczesne badania i literatura często również odnoszą się do problemu dyskryminacji ze względu na płeć. Książka "Speak" autorstwa Laurie Halse Anderson przedstawia historię Melindy Sordino, uczennicy, która staje się ofiarą przemocy seksualnej i jest ignorowana oraz wykluczana przez rówieśników. Melinda znajduje się w sytuacji bez wyjścia — nie może znaleźć zrozumienia ani wsparcia wśród nauczycieli czy uczniów, sama musi borykać się ze swoją traumą. Książka ukazuje, jak strukturalna dyskryminacja płciowa i kultura przemocy w szkołach mogą prowadzić do marginalizacji jednostek będących ofiarami i jak ważne jest przełamywanie milczenia oraz budowanie świadomości i empatii wśród młodzieży.

Podsumowując, literatura stanowi cenne źródło refleksji na temat dyskryminacji w szkole, ukazując różnorodne jej przejawy oraz skutki zarówno dla jednostek, jak i całych społeczności. Każdy z opisanych przypadków pokazuje, że edukacja, choć często determinowana przez różne formy dyskryminacji, może stać się także miejscem nauki postaw tolerancji, empatii i walki o równość. Warto zatem przyjrzeć się tym literackim przykładom, by zrozumieć, jak istotne jest przeciwdziałanie dyskryminacji i budowanie inkluzywnej społeczności szkolnej.