Jak twórcy w swoich dziełach wyrażają stosunek do przeszłości? Omówienie na podstawie „Glorii victis” Elizy Orzeszkowej oraz wiersza Adama Asnyka „Nad głębiami”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.02.2025 o 16:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.02.2025 o 22:29

W literaturze, przeszłość często pełni kluczową rolę, jako temat refleksji i analizy. Twórcy poprzez swe dzieła badają wpływ przeszłych wydarzeń na teraźniejszość, a także wyrażają swój stosunek do minionych czasów. Dwa utwory, które podejmują to zagadnienie, to „Gloria victis” Elizy Orzeszkowej oraz wiersz Adama Asnyka „Nad głębiami”. Oba dzieła, mimo że różnią się formą literacką, łączą wspólne motywy – zrozumienie i uznanie dla przeszłości, a także poszukiwanie sensu w historii i tradycji.

„Gloria victis” Elizy Orzeszkowej to nowela poświęcona upamiętnieniu powstania styczniowego i jego bohaterów. Orzeszkowa, jako jedna z czołowych polskich pisarek pozytywizmu, sięga tu po tematykę historyczną, aby pokazać, jak ważna jest pamięć o przeszłości i jak znaczący jest wysiłek tych, którzy oddali swe życie za wolność ojczyzny. W „Glorii victis” przeszłość ukazana jest jako źródło zarówno bólu, jak i chwały. Autorka poprzez ukazanie tragicznych wydarzeń powstania pragnie uhonorować tych, którzy poświęcili się dla idei wolności. Na szczególną uwagę zasługuje sposób, w jaki Orzeszkowa ukazuje losy bohaterów – nie jako przegranych, lecz jako zwycięzców poprzez ich moralne zwycięstwo. Choć powstanie zakończyło się klęską, pamięć o jego uczestnikach i ich walce pozostaje żywa i inspirująca. Orzeszkowa daje do zrozumienia, że nawet w porażce tkwi wielkość, a opowieści o minionych wydarzeniach mają niezwykłą moc kształtowania wartości przyszłych pokoleń.

W „Glorii victis” przeszłość jest środkiem do budowania tożsamości narodowej. Autorka odwołuje się do wspólnej historii jako do czynnika jednoczącego i edukującego, a jej nowela ma na celu podtrzymanie ducha narodowego wśród Polaków, którzy w czasach zaborów znajdowali się w trudnej sytuacji politycznej. Orzeszkowa pragnie, aby pamięć o powstańcach stała się elementem motywującym do działania, pokazując, że nawet przegrana walka może być źródłem narodowej dumy.

Z kolei w wierszu „Nad głębiami” Adama Asnyka przeszłość jest analizowana w kontekście filozoficznym i egzystencjalnym. Asnyk, będąc przedstawicielem pokolenia romantyków, poszukuje w historii uniwersalnych prawd i refleksji na temat ludzkiego losu. W swoich przemyśleniach poeta odwołuje się do idei trwałości i zmienności, kwestionując linearny charakter czasu i rozważając, jak przeszłość wpływa na teraźniejszość i przyszłość. „Nad głębiami” to medytacja nad naturą czasu i istnienia, w której przeszłość ukazana jest jako cząstka nieskończonego ciągu zdarzeń.

Asnyk prezentuje przeszłość jako coś, co kształtuje ludzkie życie, będąc źródłem refleksji nad niezmiennością ludzkiej natury i cyklicznością historii. W wierszu przeszłość jawi się nie tylko jako zbiór faktów, ale także jako głęboka przestrzeń znaczeń i doświadczeń, które można zgłębiać. Asnyk zadaje pytania o sens historii i jej wpływ na jednostkę, podkreślając jednocześnie, że zrozumienie przeszłości jest kluczowe dla rozwoju moralnego i intelektualnego.

Zarówno Orzeszkowa, jak i Asnyk, wyrażają w swoich dziełach przekonanie, że przeszłość nie może zostać zapomniana, a refleksja nad nią jest nieodzownym elementem budowania przyszłości. Dla Orzeszkowej jest to sposób na pielęgnowanie tradycji narodowej i wartości, z kolei Asnyk widzi w niej źródło filozoficznych rozważań nad kondycją ludzką. W ten sposób obie te literackie wizje ukazują, że przeszłość nie jest jedynie zamkniętym rozdziałem historii, lecz żywym elementem ludzkiego doświadczenia, który nieustannie oddziałuje na teraźniejszość i przyszłość.

W konkluzji, twórcy w swoich dziełach wyrażają stosunek do przeszłości poprzez budowanie mostów między minionymi wydarzeniami a współczesnymi problemami. Obydwa omawiane utwory, mimo różnic w formie i podejściu, pokazują, jak istotne jest zrozumienie i pamięć o przeszłości jako elementu kształtującego tożsamość narodową i jednostkową. Tym samym literatura staje się przestrzenią dialogu z historią, umożliwiającą głębsze zrozumienie samego siebie i świata.