Czy człowiek powinien podporządkować się losowi?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.02.2025 o 11:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 25.02.2025 o 17:00

W literaturze polskiej i światowej odnajdujemy wiele przykładów bohaterów, którzy stają przed dylematem podporządkowania się losowi. Pytanie o to, czy człowiek powinien poddać się przeznaczeniu, jest jednym z fundamentalnych zagadnień filozoficznych, obecnym w twórczości pisarzy różnych epok. Przykłady z literatury pokazują różnorodne podejścia do tej kwestii, obnażając złożoność ludzkiej natury i możliwości działania wobec przeciwności.

Jednym z najsłynniejszych przykładów postaci, która zmaga się z poczuciem przeznaczenia, jest Edyp z tragedii Sofoklesa "Król Edyp". Historia Edypa to klasyczna opowieść o człowieku próbującym uciec przed nieuchronnym losem. Mimo starań, by uniknąć przepowiedni, która zapowiadała, że zabije ojca i ożeni się z matką, Edyp nieświadomie wypełnił swoją dolę. Przypadkowe spotkanie na drodze prowadzi do zabójstwa jego ojca Lajosa, a rozwiązanie zagadki Sfinksa prowadzi do objęcia tronu i poślubienia Jokasty, swojej matki. Historia Edypa jest potężnym przypomnieniem o sile przeznaczenia i bezradności człowieka wobec niego, nawet jeśli ten próbuje za wszelką cenę go uniknąć.

Z kolei w literaturze polskiej możemy wskazać na "Lalkę" Bolesława Prusa, która stanowi przykład odmiennego podejścia do kwestii losu. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, to postać, która, mimo przeciwności, stara się kształtować własne życie. Jego historia jest pełna zmagania się z trudnościami zarówno majątkowymi, jak i miłosnymi. Wokulski nie podporządkowuje się biernie losowi, lecz podejmuje aktywne działania, by zmienić swoją sytuację społeczną i finansową. Chociaż jego wysiłki nie zawsze kończą się powodzeniem – jak w przypadku nieszczęśliwej miłości do Izabeli Łęckiej – jego postawa pokazuje, że człowiek nie musi być całkowicie bezsilny wobec przeznaczenia. Prus ukazuje, że niezależnie od wyniku, podejmowanie prób i walka o własne pragnienia mają wartość same w sobie.

Inny przykład analizy losu i przeznaczenia znajdziemy w twórczości Williama Szekspira, a konkretnie w "Makbecie". Tytułowy bohater tej tragedii ulega przepowiedni trzech wiedźm, co prowadzi go do zbrodni i ostatecznego upadku. Przekonanie, że jest przeznaczony do bycia królem, skłania go do morderstwa i zdrady, co wywołuje lawinę tragicznych wydarzeń. Makbet jest przykładem tego, jak podporządkowanie się przepowiedni może skłonić do czynów niemoralnych i destrukcyjnych. Choć jego los wydaje się zdeterminowany, to jego decyzje i wpływ Lady Makbet prowadzą do ostatecznego upadku, co sugeruje, że nawet w obliczu przeznaczenia, jednostka ma pewną moc sprawczą i możliwość wyboru.

Wreszcie, nie można pominąć "Mistrza i Małgorzaty" Michaiła Bułhakowa, gdzie los i wolna wola są nieustannie analizowane. Losy bohaterów tej powieści, takich jak Mistrz czy Małgorzata, są nieustannie splatane z działaniami tajemniczego Wolanda. Postacie te ukazują, że człowiek może przeciwstawiać się tragicznym wydarzeniom poprzez miłość i wierność własnym wartościom. Choć Mistrz początkowo poddaje się losowi, wycofując się z życia literackiego, to Małgorzata, dzięki swej determinacji i miłości, staje się narzędziem zmian, pokazując, że można wyjść naprzeciw przeznaczeniu i zmieniać je.

Podsumowując, literatura dostarcza licznych przykładów dotyczących relacji człowieka z losem. Edyp symbolizuje bezsilność wobec przeznaczenia, Wokulski pokazuje walkę o kształtowanie własnego życia, Makbet ostrzega przed bezmyślnym podporządkowaniem się przepowiedniom, a Małgorzata z dzieła Bułhakowa udowadnia, że nawet w obliczu nieuniknionego człowiek może zachować wolność wyboru. Wnioski z tych literackich analiz wskazują, że choć los może mieć na nas wpływ, często to nasze działania decydują ostatecznie o naszym przeznaczeniu. Kwestia tego, czy należy się podporządkować losowi, pozostaje otwartą dyskusją, w której znaczenie mają zarówno indywidualne wybory, jak i nieprzewidywalne okoliczności życia.