Jak relacja z drugim człowiekiem kształtuje jednostkę? Analiza "Granicy" Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.03.2025 o 20:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.02.2025 o 22:58

Powieść „Granica” autorstwa Zofii Nałkowskiej to jedno z najważniejszych dzieł polskiej literatury dwudziestolecia międzywojennego. Porusza ona wiele istotnych tematów społecznych i psychologicznych, w tym kwestię relacji międzyludzkich oraz ich wpływ na kształtowanie się jednostki. Centralną postacią powieści jest Zenon Ziembiewicz, człowiek, który staje się symbolem moralnych dylematów i wewnętrznych konfliktów. Relacje Zenona z innymi postaciami powieści są kluczowe dla zrozumienia jego charakteru oraz przemian, które w nim zachodzą.

Już od początku powieści widać, jak istotną rolę w życiu Zenona odgrywają relacje z rodzicami. Jego ojciec, Walerian Ziembiewicz, jest człowiekiem o wątpliwej moralności, co niewątpliwie ma wpływ na postrzeganie świata przez Zenona. Chociaż młody Ziembiewicz pragnie wyrwać się spod wpływu ojcowskich wartości, równocześnie nie potrafi całkowicie się od nich uwolnić. Matka, żyjąca w cieniu męża, również nie dostarcza Zenonowi wzorców etycznych, na których mógłby się oprzeć. Ten rodzinny kontekst sprawia, że Zenon od wczesnych lat życia uczy się pragmatyzmu i kompromisów, co później znajduje odzwierciedlenie w jego postępowaniu.

Relacja Zenona z Elżbietą Biecką, jego narzeczoną, a później żoną, jest kolejnym istotnym aspektem jego życia. Elżbieta jest postacią, która wnosi do życia Zenona pewną stabilizację i wsparcie emocjonalne, choć ich związek jest daleki od ideału. Elżbieta, będąc świadoma słabości Zenona, stara się wpływać na jego postępowanie, oferując mu normy moralne wyższego rzędu. Niestety, Zenon często wybiera własną wygodę i oportunizm zamiast kierować się szlachetnymi wzorcami proponowanymi przez żonę. W efekcie, choć Zenon stara się być odpowiedzialnym mężem i ojcem, jego wewnętrzne sprzeczności i niejednoznaczność moralna prowadzą do rozłamów w tej relacji.

Z kolei romans Zenona z Justyną Bogutówną ujawnia kolejne warstwy jego osobowości oraz wpływu interpersonalnych relacji na jego życie. Justyna jest kobietą o znacznie niższej pozycji społecznej, którą Zenon uwodzi, a następnie porzuca. Ich związek jest dla Zenona źródłem poczucia winy oraz kolejnych moralnych dylematów. Relacja ta ukazuje nie tylko jego egoizm i potrzeby osobiste, ale również brak zdolności do przewidywania konsekwencji własnych czynów. Traktując Justynę instrumentalnie, Zenon nie jest w stanie uniknąć katastrofalnych skutków tej relacji, które ostatecznie prowadzą do jej załamania psychicznego, a później do tragedii.

Powieść Nałkowskiej pokazuje również wpływ, jaki na jednostkę mają inne relacje społeczne i zawodowe. Zenon, angażując się w politykę, poddaje się wpływowi osób, które kierują się własnym interesem, co z czasem prowadzi do jego moralnego upadku. Chociaż początkowo ma idealistyczne aspiracje, w końcu staje się trybikiem w machinie politycznej, co ostatecznie niszczy jego ideały i reputację. W kontekście zawodowym ulega presji ze strony zwierzchnika Czechlińskiego, przez co jego działania coraz bardziej rozmijają się z młodzieńczymi ideałami.

Jednym z najbardziej powracających motywów w relacjach Zenona jest granica między dobrem a złem, która w jego przypadku często ulega zatarciu. Kontakty międzyludzkie, zarówno te osobiste, jak i społeczne, uwypuklają jego wewnętrzne rozterki oraz skłonność do przekraczania tej granicy w poszukiwaniu korzyści osobistych. Zarówno w sferze zawodowej, jak i osobistej, Zenon staje przed wyborami, które pokazują, jak bardzo relacje z innymi ludźmi kształtują jego moralność i postrzeganie samego siebie.

Podsumowując, powieść Nałkowskiej „Granica” oferuje głęboką analizę wpływu relacji międzyludzkich na kształtowanie jednostki. Zenon Ziembiewicz jest postacią wielowymiarową, w której moralne zawirowania odzwierciedlają wpływ otaczających go ludzi. Jego tragiczne losy stanowią ostrzeżenie przed konsekwencjami nieprzemyślanych decyzji oraz zbyt łatwego ulegania wpływom innych. Nałkowska ukazuje, jak istotne w budowaniu tożsamości są kontakty międzyludzkie i jak mogą one prowadzić zarówno do rozwoju, jak i upadku jednostki.