Między dobrem a złem: Człowiek w obliczu wyborów moralnych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.03.2025 o 21:01

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.03.2025 o 14:22

W literaturze motyw wyboru między dobrem a złem jest jednym z najbardziej uniwersalnych tematów. Ukazuje on dylematy moralne, z którymi mierzą się bohaterowie, a poprzez ich historię, także i czytelnicy. Wybory te często determinują losy zarówno postaci, jak i całych społeczności. Analizując te zagadnienia, możemy przyjrzeć się dziełom takim jak „Dżuma” Alberta Camusa oraz wierszowi „Zbrodnia i kara” Adama Mickiewicza, które w różny sposób podejmują tę tematykę.

W powieści „Dżuma” Alberta Camusa, która jest przykładem literatury nurtu egzystencjalizmu, bohaterowie zostają postawieni przed dramatycznym wyborem moralnym związanym z epidemią, która dotyka Oran. Główny bohater, doktor Bernard Rieux, staje wobec ogromnego wyzwania: musi zdecydować, czy walczyć z epidemią, czy zrezygnować z tej niebezpiecznej misji. Rieux wybiera walkę, podejmując decyzję na bazie swoich przekonań etycznych, mimo że jest to niebezpieczne i mało obiecujące zadanie. Dlaczego to robi? Ponieważ wierzy w wartość życia ludzkiego i czuje się zobowiązany do tego, by zapewnić pomoc tym, którzy jej potrzebują, nawet gdy rezultat jego wysiłków wydaje się niepewny. Jego postawa ilustruje wybór dobra, opartego na zasadach moralnych i humanitarnych.

Z drugiej strony mamy postać Cottarda, który w obliczu dżumy decyduje się na działania moralnie wątpliwe. Wykorzystuje chaos, by prowadzić swoje mętne interesy. Dla Cottarda epidemia to okazja do samowzbogacenia, co ukazuje jego wybór zła jako drogi na skróty, która prowadzi go do ostatecznego upadku. Camus poprzez te kontrastujące zachowania bohaterów stawia pytanie o istotę moralności i motywacje kierujące ludźmi. Człowiek, niezależnie od sytuacji, zawsze stoi przed wyborem działania zgodnego z etyką lub moralnością relatywną, służącą wyłącznie jego interesom.

Inny przykład dramatycznego wyboru pomiędzy dobrem a złem można znaleźć w romantycznym poemacie „Zbrodnia i kara” Adama Mickiewicza, choć nie jest to utwór stricte poetycki, ale nawiązuje do tematyki moralnych dylematów. W utworze tym opisana jest historia zbrodni i kary, jako wiecznego konfliktu sumienia i namiętności, wolności i odpowiedzialności. Mickiewicz poprzez swoje dzieła potrafił mistrzowsko zarysować psychologiczne możliwości człowieka, ukazując, w jaki sposób może być on zdolny do popełnienia zbrodni, a zarazem jak destrukcyjny wpływ ma na niego poczucie winy.

Kontekst historyczny obu utworów również odgrywa istotną rolę w przedstawieniu wyborów moralnych. "Dżuma" Camusa była pisana podczas II wojny światowej, co jest tłem dla rozważań nad ludzką solidarnością i moralną odpowiedzialnością w obliczu zła, jakim jest totalitaryzm. Publikacja Camusa nie jest tylko historią o epidemii jako zagrożeniu fizycznym, ale eksploruje także epidemię zła, obojętności i egoizmu. To niejako moralna przypowieść, która zmusza do refleksji nad tym, w jaki sposób patrzymy na nasze działania w czasie kryzysu.

Porównując je z dziełem Mickiewicza, które także koncentruje się na wewnętrznej walce człowieka, można zauważyć, że niezależnie od epoki, w której żyje człowiek, wybór dobra czy zła jest nieodłączną częścią jego egzystencji. Mickiewicz, przez pryzmat romantycznych wartości, takich jak miłość, wolność, a także odpowiedzialność za swoje czyny, przedstawia moralną walkę, zmagania bohaterów z ich własnymi demonami.

Podsumowując, literatura, niezależnie od formy i kontekstu historycznego, w jakim została osadzona, daje nam nieocenioną perspektywę wglądu w ludzką naturę i skomplikowane wybory moralne, przed którymi stajemy. "Dżuma" i "Zbrodnia i kara" unaoczniają, że człowiek zawsze będzie musiał wybierać między dobrem a złem, a dokonane wybory nie tylko definiują jego los, ale również wpływają na świat dookoła. Taki jest bowiem niezmienny wymiar ludzkiej egzystencji i moralnych dylematów, które determinują nasze wartości i etyczne postawy.