Symbolika utworów „Przedwiośnie” i „Lalka”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: wczoraj o 11:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: przedwczoraj o 15:32

W literaturze polskiej wiele dzieł porusza tematykę społecznych i politycznych przemian, a także zjawisk symbolicznych, które odzwierciedlają stan ówczesnego społeczeństwa. Dwa takie utwory, "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego oraz "Lalka" Bolesława Prusa, stanowią doskonałe przykłady wykorzystania symboliki do ukazania problemów i nadziei społeczeństwa polskiego końca XIX i początku XX wieku.

W "Przedwiośniu" jednym z głównych symboli jest "szklane domy". Jest to wizja Polski, jaką Stefan Żeromski przedstawia za pośrednictwem opowieści starego Baryki, którą słyszy jego syn, Cezary. Szklane domy symbolizują marzenie o nowoczesnym, rozwiniętym społeczeństwie, które jest zamożne, sprawiedliwe i równe dla wszystkich obywateli. Mają one być symbolem postępu cywilizacyjnego i technologicznego, a przede wszystkim nadziei na lepsze jutro po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. W rzeczywistości jednak, kiedy Cezary Baryka przybywa do kraju, spotyka się z całkowicie odmienną rzeczywistością: biedą, nędzą i brakiem perspektyw. Szklane domy stają się więc również symbolem iluzji i rozczarowania, z którym zderza się młode pokolenie pełne ideałów, które niestety nie zostają zrealizowane.

Innym ważnym symbolem w "Przedwiośniu" jest sama pora roku, tytułowe przedwiośnie. Metafora ta odnosi się do okresu przejściowego pomiędzy zimą a wiosną, co w kontekście powieści Żeromskiego symbolizuje niepewność i oczekiwanie na zmiany. Przedwiośnie to czas nadziei, ale także niepewności co do tego, co przyniesie przyszłość. Jest to okres, w którym wszystko dopiero zaczyna się budzić do życia, niemniej jednak przyszłość pozostaje niejasna. Właśnie w takim okresie Żeromski umieścił swoich bohaterów, którzy z nadzieją patrzą na nowo kształtującą się rzeczywistość Polski po odzyskaniu niepodległości, mimo że rzeczywistość społeczno-polityczna tego okresu daleka jest od ideałów.

Z kolei "Lalka" Bolesława Prusa to utwór, w którym symbolika również odgrywa kluczową rolę. Jednym z najważniejszych symboli jest sam tytułowy przedmiot – lalka. Laleczka kupiona przez Stanisława Wokulskiego w sklepie jest symbolem mechanicznego, powierzchownego świata, w którym to wartości materialne często przeważają nad duchowymi. W powieści symbolizuje także manipulacje społeczne oraz puste życie mieszczaństwa, które prowadzi swoich uczestników do stagnacji i braku autentyczności w relacjach międzyludzkich.

Innym znaczącym symbolem w "Lalce" jest kamienica przy ulicy Krakowskie Przedmieście, której właścicielem jest Wokulski. Kamienica ta odzwierciedla społeczne podziały klasy Warszawy: luksusowe apartamenty na górze, gdzie mieszka arystokracja, kontra biedne sutereny zamieszkane przez najuboższych. Symbolizuje ona nie tylko strukturę społeczną, ale również rozwarstwienie ekonomiczne oraz pewną skostniałość tego porządku, w którym to jednostki próbują się odnaleźć lub wyrwać z narzuconych im ról.

Centralnym symbolem w "Lalce" jest również postać Izabeli Łęckiej. Dla Wokulskiego jest ona symbolem niedoścignionego ideału, bohater związany z nią jest nadzieją na zrealizowanie swoich marzeń o miłości i społecznej akceptacji. Dla czytelników jednak, Izabela staje się również symbolem Czyżewicza wyidealizowanej i oderwanej od rzeczywistości arystokracji, która przywiązuje większą wagę do pozorów niż autentycznych uczuć. Jej postać uosabia wielkie rozczarowanie Wokulskiego, który odkrywa, że jego marzenia były jedynie mrzonką.

Oba utwory, poprzez poruszaną symbolikę, odnoszą się do kluczowych problemów i nadziei przełomowych okresów w historii Polski. Ukazują złożoność procesu społecznej i politycznej zmiany oraz wewnętrzne zmagania jednostek próbujących odnaleźć się w niełatwej rzeczywistości. Dzięki subtelnemu wykorzystaniu symboli Żeromski i Prus stworzyli dzieła, które nie tylko odzwierciedlają przeszłość, ale i skłaniają czytelnika do refleksji nad teraźniejszością i przyszłością świata, w którym żyjemy.