Porównanie wizji ludzkiego losu w „Procesie” Franza Kafki i w „Szewcach” Witkacego: Wspólne i odmienne aspekty oraz walka bohaterów tych utworów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.04.2025 o 21:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.04.2025 o 17:58

Franz Kafka i Stanisław Ignacy Witkiewicz, znany również jako Witkacy, to dwaj pisarze, którzy w swoich dziełach podejmują temat ludzkiego losu, choć czynią to w zupełnie odmienny sposób. "Proces" Kafki i "Szewcy" Witkacego to utwory, które poruszają egzystencjalne problemy, zadają pytania o sens istnienia i ukazują zmagania jednostki z otaczającym światem. Obie wizje łączy pesymistyczne spojrzenie na kondycję człowieka, ale różnią się w kontekście podejścia do władzy, motywów działania bohaterów oraz samej struktury świata przedstawionego.

"Proces" Franza Kafki to powieść, która odzwierciedla absurdalność bytu i niemożność znalezienia racjonalnego sensu w życiu. Główny bohater, Józef K., zostaje niespodziewanie aresztowany, ale powody jego aresztu pozostają nieznane. Kafka kreuje świat, w którym biurokratyczna machina działa bezwzględnie i niezrozumiale, a człowiek jest jedynie pionkiem w grze sił, których nie jest w stanie pojąć ani kontrolować. Bohater walczy przede wszystkim z anonimowością systemu, który reprezentuje władzę absolutną i bezlitosną. Jego zmagania są jednak daremne, co prowadzi do poczucia bezsilności i tragizmu wynikającego z braku jakiejkolwiek możliwości zmiany swojego losu.

Z kolei w "Szewcach" Witkacego mamy do czynienia z groteskową wizją świata, w której zmieniają się role społeczne i wartości. Dzieło to jest satyrą na ideologie polityczne i społeczne, gdzie walka toczy się między różnymi klasami społecznymi i ideologiami. Bohaterowie, tacy jak Sajetan Tempe czy prokurator Scurvy, symbolizują różne społeczne role i ideologie. Witkacy ukazuje, jak te ideologie mogą prowadzić do chaosu i zniszczenia, w sposób dramatycznie błazeński portretując ludzkie dążenia do władzy, które nieuchronnie prowadzą do destrukcji i anihilacji. Bohaterowie Witkacego walczą więc przede wszystkim z innymi ludźmi, walcząc o dominację i kontrolę nad światem, co jest kontrastem do wewnętrznej walki Józefa K. z nieuchwytnym systemem.

Łącznikiem pomiędzy wizjami Kafki i Witkacego jest poczucie beznadziejności i zagubienia jednostki we wrogim środowisku. Obaj pisarze przedstawiają świat jako miejsce pełne chaotycznych i niepojętych mechanizmów, wobec których człowiek jest bezradny. Kafka i Witkacy pokazują, że ludzki los jest kształtowany przez siły zewnętrzne, które są nieprzewidywalne i niemożliwe do zrozumienia. Bohaterowie obu utworów starają się znaleźć sens w rzeczywistości, która go zasadniczo odrzuca, co podkreśla absurdalność ich wysiłków.

Pomimo tych podobieństw, różnice są równie znaczące. Kafka skupia się na indywidualnej walce jednostki z systemem, który jest bezosobowy i przytłaczający, podczas gdy Witkacy skupia się na społecznych i ideologicznych konfliktach, prowadzących do przemian i rewolucji. Różnica ta wynika z różnych kontekstów historycznych i filozoficznych, w jakich tworzyli obaj pisarze.

Pierwszym kontekstem jest kontekst filozoficzny, w którym Kafka czerpie z egzystencjalizmu i absurdu, podkreślając brak sensu w życiu i wszechobecną władzę biurokracji. Z drugiej strony Witkacy, z wpływem filozofii katastrofizmu, przedstawia świat jako scenę zmagań, gdzie ideologie ścierają się w walce o władzę i wpływy, niszcząc tym samym zdrowy rozsądek i człowieczeństwo.

Drugi kontekst to historyczny wymiar twórczości obu autorów. Kafka pisał w czasach narastającej biurokratyzacji i powstawania maszynowej administracji, co mogło inspirować jego wizję nieprzejednanego systemu. Witkacy tworzył w okresie międzywojennym, kiedy ludzkość przeżywała gwałtowne przemiany społeczne i polityczne związane z migracjami i walką idei, co znalazło odbicie w groteskowej i satyrycznej wizji przyszłości.

Choć Kafka i Witkacy przedstawiają różne wizje ludzkiego losu, ich utwory łączy pesymistyczny pogląd na sens istnienia i rolę jednostki w społeczeństwie. Dzieła te, poprzez różne środki literackie, ukazują skomplikowane relacje człowieka z władzą i światem, w którym przyszło mu żyć. Oba utwory stanowią ważny głos w refleksji nad kondycją człowieka i stawiają pytania, na które nie ma jednoznacznych odpowiedzi.