Wartości, dla których człowiek jest gotów poświęcić życie: Analiza na podstawie dwóch tekstów literackich, w tym 'Lalka'

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.05.2025 o 17:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.05.2025 o 9:54

W literaturze często spotykamy się z bohaterami, którzy są gotowi poświęcić swoje życie w imię wyższych wartości. Te wartości stają się dla nich motorem działania, sensem istnienia i najważniejszym celem, któremu podporządkowują całe swoje życie. W niniejszym wypracowaniu przyjrzymy się dwóm przykładom z literatury: „Lalce” Bolesława Prusa oraz „Kamieniom na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Oba te dzieła ukazują różne wartości, dla których bohaterowie gotowi są oddać swoje życie — miłość, ideały patriotyczne i poczucie honoru.

„Lalka” Bolesława Prusa to powieść, która ukazuje społeczeństwo polskie u schyłku XIX wieku. Główny bohater, Stanisław Wokulski, to człowiek, który całą swoją egzystencję podporządkowuje miłości do Izabeli Łęckiej. Jest to dla niego uczucie, które staje się celem życia. Wokulski inwestuje ogromne pieniądze, czas i energię w zdobycie ukochanej kobiety, mimo że wszelkie racjonalne przesłanki wskazują na to, iż jego uczucia mogą pozostać nieodwzajemnione. Jego miłość do Izabeli to nie tylko romantyczne uczucie, ale także pragnienie ucieczki od samotności i znalezienia sensu życia. Wokulski, będąc zawiedzionym zarówno w życiu zawodowym, jak i osobistym, stawia wszystko na jedną kartę, wierząc, że miłość do Izabeli przyniesie mu szczęście. W kontekście dziejów Polski i panującego zaboru rosyjskiego, postać Wokulskiego można interpretować także jako symbol dążenia społeczeństwa do odzyskania pełni wartości życia w kraju pozbawionym pełnej wolności.

Z kolei „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego to zupełnie innego rodzaju opowieść o wartościach. Utwór ten opisuje losy młodych harcerzy — Zośki, Rudego i Alka — którzy w czasach okupacji niemieckiej poświęcili życie w walce o wolność ojczyzny. Dla tych młodych ludzi, wartości takie jak patriotyzm, honor i poczucie narodowej przynależności były najważniejsze. Przyjaźń i lojalność wobec towarzyszy broni były dla nich równie istotne, a może nawet ważniejsze niż własne życie. Zośka, Rudy i Alek brali udział w akcjach dywersyjnych, ryzykując własne życie, by tylko przyczynić się do walki z okupantem. Ich poświęcenie miało głęboki sens w kontekście okupowanej Polski, gdzie każdy akt oporu był symbolem niezgody na brutalną rzeczywistość.

Obie te historie — choć osadzone w bardzo różnych czasach i realiach — pokazują, że wartości, dla których człowiek jest gotów poświęcić życie, mogą być zarówno osobiste, jak i uniwersalne. Miłość Wokulskiego do Izabeli jest indywidualnym przeżyciem, które jednak niesie ze sobą głębsze pytania o to, co w życiu najważniejsze. Z kolei bohaterowie „Kamieni na szaniec” pokazują, że nie tylko osobiste uczucia, ale i wielkie idee mogą stanowić o sensie ludzkiego życia.

Jako kontekst dla tych rozważań można przytoczyć filozofię egzystencjalizmu, która w XX wieku zdobyła dużą popularność, głosząc, że człowiek sam musi znaleźć i określić sens swojego życia. Kierując się tą myślą, można zauważyć, że zarówno Wokulski, dążąc do realizacji swojego uczucia, jak i młodzi bohaterowie „Kamieni na szaniec”, walcząc za ojczyznę, sami nadają sens swojemu istnieniu. Okazuje się, iż prawdziwa wartość życia nie tkwi w dążeniu do osobistego szczęścia za wszelką cenę, lecz w osiągnięciu zgodności z własnymi ideałami i wartościami, które uznajemy za najważniejsze.

Reasumując, zarówno „Lalka” Bolesława Prusa, jak i „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego ukazują wartości, dla których człowiek jest gotów poświęcić życie. Wokulski żyje dla miłości, wierząc, że to ona nada jego życiu sens, natomiast bohaterowie Kamińskiego oddają życie w imię wyższych ideałów, jakimi są wolność i honor. Obie te postawy, mimo że różne, łączą się w przekonaniu, że wartość życia ludzkiego mierzy się nie tylko jego długością, ale przede wszystkim tym, jak i dla jakiego celu zostało przeżyte.