Jak pieniądze mogą zniszczyć człowieka? Analiza symbolicznego znaczenia na podstawie lektury "Skąpiec"
Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.09.2025 o 21:11
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 21.09.2025 o 9:35
Streszczenie:
Molière w "Skąpcu", analizuje absurdalną chciwość przez postać Harpagona. Jego skąpstwo niszczy relacje i wartości, stając się przestrogą przed destrukcyjną siłą pieniędzy.
Molière, właściwie Jean-Baptiste Poquelin, to jeden z największych dramaturgów epoki baroku, uznany za mistrza komedii klasycznej. Jego sztuka "Skąpiec", napisana w 1668 roku, stanowi doskonały przykład literatury tamtego okresu, charakteryzującej się dogłębnym badaniem ludzkiej natury oraz społecznym satyryzmem. Komedia ta została po raz pierwszy wystawiona w Théâtre du Palais-Royal w Paryżu, z samym Molièrem w roli Harpagona. Historia Harpagona, skąpca dręczonego obsesją na punkcie bogactwa, jest nie tylko zabawną opowieścią o chciwości, ale także głęboką analizą niszczącej siły pieniędzy na jednostkę i jej relacje z innymi. Skąpstwo, będące główną cechą Harpagona, staje się dla niego priorytetem, przynosząc tragiczne skutki zarówno dla niego samego, jak i jego bliskich.
W "Skąpcu" pieniądze są nie tylko narzędziem, ale także potężną siłą zdolną do destrukcji ludzkich wartości i relacji. Harpagon, którego codzienność determinuje strach przed utratą majątku, rezygnuje z podstawowych ludzkich wartości, takich jak miłość, czułość czy troska o najbliższych. Jego chciwość prowadzi do izolacji od świata zewnętrznego i, co gorsza, od własnej rodziny, co w tragiczny sposób ukazuje, jak pieniądze mogą wypaczyć ludzkie myślenie i działania.
Charakterystyka Harpagona
Harpagon, główny bohater utworu, to człowiek, który do granic możliwości został opanowany przez skąpstwo. Jego wygląd odzwierciedla wewnętrzne zepsucie — jest chudy, zgarbiony, niechlujny. Psychiczne aspekty jego osobowości ukazują chroniczny strach przed złodziejami i ciągłą obsesję liczenia swoich pieniędzy, co doskonale oddaje jego paranoiczne zachowanie. Przykładem może być paraliżujący lęk przed rabunkiem, który kumuluje się w momencie kradzieży szkatułki. Harpagon nie potrafi zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, co prowadzi do dalszej alienacji i chorobliwej nieufności.Harpagon to także tyran skąpy do granic możliwości, co widać w jego relacjach z rodziną i służbą. Jego dzieci, Klara i Eliza, są ofiarami jego bezwzględnej chciwości — do tego stopnia, że nie mogą spędzać czasu z ludźmi, których kochają, a Harpagon nie zamierza zapewniać im żadnego wsparcia finansowego na posag, traktując sprawy sercowe chłodno i buchalteryjnie. Sam planuje kontrolować każdy aspekt ich życia, nawet wybierając dla nich nieodpowiednich małżonków, tylko po to, aby zyskać finansowo.
Jego relacje z służbą to kolejne pole do popisu dla jego skąpstwa. Harpagon eliminuje służbę, która nie jest absolutnie niezbędna, a zatrudnionych traktuje bezwzględnie. Organizacja bankietu dla przyszłego teścia narażona jest na szwank przez jego nadmierne oszczędności w związku z jedzeniem, co staje się przedmiotem drwin i wyśmiewania przez otoczenie.
Skąpstwo jako choroba psychiczna
Początkowo skąpstwo Harpagona można interpretować jako cechę osobowości — przejaw wrodzonej, nadmiernej ostrożności finansowej. Jednak w miarę rozwoju fabuły i eskalacji jego zachowań, skąpstwo przekształca się w patologiczną obsesję. Harpagon zaczyna tracić zdolność do kontrolowania swoich emocji i zachowań, co ostatecznie prowadzi do całkowitej izolacji od społeczeństwa. Przykłady jego patologicznego skąpstwa są liczne: unika on najmniejszych wydatków, prowadzi spór z lichwiarzem o najdrobniejsze kwoty, a wystawne przyjęcia ogranicza do minimum, byleby tylko zaoszczędzić.Osobiste życie Harpagona jest doskonałym przykładem, jak skąpstwo przekształca się w psychologiczną chorobę. Pomimo swojego bogactwa, żałuje sobie dosłownie wszystkiego i unika wszelkich przyjemności życiowych, które mogłyby uszczuplić jego majątek. W pewnym sensie, Harpagon stał się niewolnikiem swoich pieniędzy, a jego chorobliwe skąpstwo prowadzi do braku perspektyw na zmianę. Jego relacje z ludźmi są zrujnowane, a on sam popada w coraz głębszą izolację.
Konsekwencje skąpstwa
Skąpstwo Harpagona ma niszczący wpływ na jego otoczenie, szczególnie na jego rodzinę. Odmawiając Klary i Elizie szczęśliwego życia, Harpagon niszczy ich szanse na miłość i szczęście. Kiedy jego dzieci próbują podjąć walkę o swoje marzenia, napotykają na bezlitosny opór ojca, ale ostatecznie ich determinacja prowadzi do zrywu przeciwko jego władzy. Harpagon, widząc bunt swoich dzieci, traci kontrolę nad sytuacją i przewagę, co odwraca jego los i pogłębia jego rozpacz.Kara społeczna dotyka również samego Harpagona. Jego niesławne skąpstwo staje się przedmiotem drwin i szyderstw przez osoby z jego otoczenia. Traci on autorytet i szacunek, stając się obiektem powszechnego pośmiewiska. Ta społeczna degradacja jeszcze bardziej pogłębia jego izolację i poczucie klęski. Staje się w końcu ofiarą własnej chciwości, osamotniony i napiętnowany w społeczeństwie.
Symboliczne znaczenie tytułu
Tytuł "Skąpiec" pełni rolę symboliczną, zawierając w sobie wiele znaczeń. W kontekście tytułowego bohatera Harpagona, słowo "skąpiec" symbolizuje pełne zrozumienie jego postaci. Harpagon jest uosobieniem skąpstwa w najbardziej destrukcyjnej formie, człowiekiem pozbawionym wszelkich pozytywnych ludzkich cech z powodu swojej obsesji na punkcie pieniędzy.Z drugiej strony, możemy interpretować słowo "skąpiec" jako symbol ogólny, odnoszący się do wszelkich form nadmiernej chęci posiadania. Chciwość jako destruktywna siła jest tu ukazana nie tylko w kontekście jednej osoby, ale także jako zjawisko społeczne. Przesłanie "Skąpca" jest uniwersalne: chciwość i skąpstwo prowadzą do destrukcji jednostki, jej wartości i relacji z innymi, co ma niszczący wpływ na społeczeństwo.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.09.2025 o 21:11
O nauczycielu: Nauczyciel - Joanna A.
Od 9 lat pracuję w liceum i pomagam uczniom uwierzyć, że można pisać dobrze bez „weny”. Przygotowuję do matury i ćwiczę z ósmoklasistami czytanie ze zrozumieniem oraz krótkie formy. Na zajęciach panuje spokój i uważność, a feedback jest jasny i konkretny. Uczniowie mówią, że dzięki temu wiedzą, co poprawić i jak to zrobić.
Świetnie zorganizowana i bogata analiza: klarowna struktura, trafne przykłady i głęboka interpretacja Harpagona.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się