"Ostatnia Wieczerza" Francisco Goi: Analiza dzieła i cechy romantyzmu

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 30.09.2025 o 8:23

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.09.2025 o 21:37

Francisco Goya, hiszpański malarz okresu przełomu XVIII i XIX wieku, znany jest z burzliwego i kontrowersyjnego życia oraz twórczości, która odzwierciedlała zarówno jego osobiste przeżycia, jak i potężne zmiany zachodzące w ówczesnym świecie. Choć żył i tworzył w czasach, które obejmowały panowanie Napoleona Bonaparte, aż po okres licznych rewolucji narodów europejskich, Goya nie przypisał się jednoznacznie do żadnej z epok artystycznych. Jego styl uległ znacznym przemianom, porzucając wcześniejsze wzorce klasyczne, dzięki czemu pozostaje jedną z najbardziej intrygujących postaci w historii sztuki.

Jednym z najbardziej znanych dzieł Goi jest "Ostatnia wieczerza", która, choć powstała w innym kontekście niż słynna freskowa wersja Leonardo da Vinci, jest imponującym przedstawieniem tej biblijnej sceny. Malowana w latach trudnych i burzliwych dla artysty, ta wersja "Ostatniej wieczerzy" różni się znacznie od konwencjonalnych, klasycznych przedstawień. Obraz ten stanowi nie tylko religijną ilustrację, ale również głębokie odzwierciedlenie osobistych i egzystencjalnych przeżyć Goi, które często nazywane są preludium do romantyzmu.

Odbiór dzieł Goi zmieniał się na przestrzeni lat. W czasie jego życia, wielu krytyków i odbiorców z trudem akceptowało jego twórczość, która odchodziła od klasycznych norm sztuki. Goya był świadkiem epoki i bardzo szczegółowo malował jej okrucieństwa, co nie zawsze spotykało się z uznaniem. Jego niesztampowe podejście, pełne emocji i głębokiego zaangażowania, ostatecznie znalazło wiele wspólnego z wartościami romantyzmu, będącego epoką, która w literaturze i sztuce koncentrowała się na uczuciach i burzliwości egzystencji.

Romantyzm, jako reakcja na racjonalizm oświecenia, poszukiwał prawdy w uczuciach, intuicji i doświadczeniach duchowych. Była to epoka pełna ambicji, poszukiwań indywidualnej wolności, a także mistycyzmu i religijnych uniesień. Jedną z istotnych cech romantyzmu była fascynacja naturą, także tą mroczną stroną ludzkiej egzystencji. Romantycy często akcentowali bunt przeciw niesprawiedliwości społecznej oraz ucieczkę od cywilizacji ku pierwotnej, nieskalanej naturze czy duchowemu odrodzeniu. Literatura tego okresu, pełna dramatycznych postaci, takich jak bohater romantyczny, który nierzadko odwracał się od norm społecznych i poszukiwał swojej drogi nawet za cenę osobistych cierpień, odzwierciedlała głębokie zaangażowanie w te idee.

Stylingoja, szczególnie w "Ostatniej wieczerzy", ulegał znacznym przemianom. Jego wczesne dzieła często inspirowane były kontrreformacyjnymi wzorcami baroku i klasycyzmu włoskiego, jak w jego wcześniejszym cyklu do którego należał "Chrystus w Ogrójcu". Jednakże w "Ostatniej wieczerzy" widać poważne odstępstwo od tych wzorców – minimalistyczna kompozycja, zwrócenie uwagi na detale, sugestywność uczuć towarzyszących ostatnim chwilom Chrystusa i uczniów. Chrystus jest przedstawiony samotnie, na tle sprozaizowanego stołu, pełnego resztek, co dodaje scenie dramatyzmu i głębokiego, egzystencjalnego wymiaru. To minimalistyczne podejście jest w dużej mierze rewolucyjne, a z punktu widzenia odbiorcy, te nowe środki wyrazu działają efektywnie, wprowadzając trudne do zignorowania napięcie psychologiczne.

Tło powstania tego obrazu, również odgrywa kluczową rolę w jego interpretacji jako dzieła romantycznego. Malarz zmagał się w tym czasie z osobistymi problemami zdrowotnymi, a dodatkową atmosferę nadawała polityczna burza trwającej w Hiszpanii wojny domowej. To wszystko wpływało na jego styl, który odchodził od klasycznych norm w kierunku bardziej osobistych i emocjonalnych środków wyrazu. Decyzja Goi o opuszczeniu dotychczasowej kariery, a późniejsze ingerencje zwierzchników Kościoła w jego twórczość są doskonałym przykładem napięcia między artystą a instytucjami, duchowymi poszukiwaniami i walką o artystyczną niezależność, co dodało jego twórczości jeszcze bardziej buntowniczego tonu.

W interpretacji "Ostatniej wieczerzy" jako dzieła bliskiego romantyzmowi, szczególnie pomocne jest uwzględnienie kontekstów przedstawiających późniejszy etap twórczości Goi, zwłaszcza jego fascynacji biblioteką. Tam odkrywał dzieła matematyczne i mistyczne, które wpłynęły na jego twórczość. Obrazy przedstawiające tajemne rytuały, parapsychologię oraz intensywnie dramatyczne sceny masońskie i iluminatyczne, wskazują na zainteresowanie artysty pogłębionymi stanami emocjonalnymi i duchowymi, charakterystycznymi dla późniejszej twórczości, w tym "Czarnego obrazu", który cechował się obsesyjnym złem i okrutnością. Te aspekty były dość zbieżne ze stylistyką romantyczną, która była polemistyczna wobec tego, jak sztuka powinna patrzeć na świat i ludzi.

"Czarny obraz" na ścianach domu Goi naznaczył jego twórczość mistycyzmem, okultyzmem i parapsychologią, co w długiej historycznej linii stawia stały punkt w rozwoju romantyzmu. W zestawieniu z jego wcześniejszymi dziełami, "Ostatnia wieczerza" zyskała na interpretacyjnej mocy, ukazując noiśći romantyczne w twórczości Goi. Kreacyjność Barcelonskiego kościoła Santa Maria del Mar, który pierwotnie chciał nabyć obraz, dodaje do legendy tego dzieła, podkreślając spiritualność i symbolikę „Ostatniej wieczerzy”.

Podsumowując, "Ostatnia wieczerza" Francisco Goyi jest punktem odniesienia do zrozumienia, jak jego twórczość wchodziła w dialog z ideami romantyzmu. Zastosowane nowe środki wyrazu, głębokie zaangażowanie emocjonalne i filozoficzne, a także odmowa przyjęcia akademickich standardów czynią z tego obrazu wyjątkowy, emocjonalny zapis przejścia jednego z największych mistrzów wszechczasów.