Człowiek wobec konsekwencji swoich wyborów na przykładzie "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego i "Makbeta" Williama Szekspira

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 5.10.2025 o 20:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.10.2025 o 16:49

Człowiek zawsze ponosi konsekwencje swoich wyborów, zwłaszcza tych związanych ze zbrodnią. Przykłady postaci z literatury, które opowiedziały się po stronie zbrodni w imię własnych ambicji czy przekonań, znajdujemy w takich dziełach jak „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego oraz „Makbet” Williama Szekspira. Obie te lektury przekonują nas, że dokonanie zbrodni prowadzi do nieuniknionych konsekwencji, zarówno psychicznych, jak i społecznych.

W "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego głównym bohaterem jest Rodion Raskolnikow, student prawa, który postanawia zamordować lichwiarkę Alonę Iwanowną, aby zyskać pieniądze. Raskolnikow uważa, że jego działanie ma uzasadnienie moralne — wierzy, że likwidując społeczne zło, jakim w jego oczach jest lichwiarka, czyni świat lepszym miejscem. Raskolnikow przyjmuje ideologię, według której ludzie dzielą się na „zwykłych” i „nadzwyczajnych”, a ci drudzy mają prawo przekraczać granice moralne, aby realizować wyższe cele. Przekonany o słuszności swojego planu, szybko wykonuje swoje zamierzenie i zabija Alonę Iwanownę. Ostatecznie popełnia też dodatkową nieplanowaną zbrodnię, zabijając jej siostrę Lizawietę.

Choć Raskolnikow początkowo nie odczuwa skruchy, jego sumienie nie pozwala mu na znalezienie spokoju. Zderza się z rzeczywistością, w której nie może uciec od psychicznych konsekwencji swojego czynu. Dochodzi do niego, że jego moralne usprawiedliwienia są jedynie iluzją. Psychiczne cierpienie, niepokój oraz paranoja towarzyszą mu każdego dnia, prowadząc go w końcu do wyznania zbrodni i przyjęcia kary. Oddanie się w ręce sprawiedliwości przynosi mu pewną ulgę, choć nie zmywa ciężaru jego zbrodni. Stałe napięcie emocjonalne i niezdolność do normalnego funkcjonowania pokazują, jak wielkie są konsekwencje zbrodni, które podjął w wyniku swojego wyboru.

Podobne przesłanie niesie ze sobą „Makbet” Williama Szekspira, gdzie tytułowy bohater również ulega pokusie zbrodni, aby osiągnąć własne cele. Makbet, namówiony przez swoją żonę Lady Makbet oraz pod wpływem przepowiedni trzech wiedźm, decyduje się na morderstwo króla Dunkana, aby objąć tron Szkocji. Początkowo Makbet przeżywa wewnętrzny konflikt, ale ostatecznie tłumi swoje poczucie winy i dokonuje zbrodni. Akt ten otwiera jednak spiralę kolejnych zbrodni, ponieważ Makbet, aby utrzymać władzę, zmuszony jest eliminować wszystkich, którzy mogą mu zagrażać.

Podobnie jak u Raskolnikowa, początkowe korzyści, które Makbet osiąga, zyskują kosztem psychicznych konsekwencji i destrukcji jego wewnętrznego świata. Ceną za władzę staje się jego zdrowie psychiczne oraz utrata zaufania, przyjaciół i miłości. W końcu Makbet zostaje sam, trawiony poczuciem winy, strachem i paranoją. Jego żona Lady Makbet, nie mogąc unieść ciężaru moralnego swoich czynów, popada w obłęd, co prowadzi do jej samobójstwa. Makbet ponosi ostateczną klęskę, zarówno jako władca, jak i jako człowiek, zostając pokonanym przez Macduffa, który szuka zemsty za zamordowanie swojej rodziny. Upadek Makbeta jest bezpośrednią konsekwencją jego własnych wyborów, ukazując, że każda zbrodnia prowadzi do nieuniknionego końca w postaci zniszczenia własnego życia oraz tych, którzy nam są bliscy.

Zarówno Raskolnikow, jak i Makbet ponoszą konsekwencje swoich czynów, mimo że ich motywacje są różne. Raskolnikow uważał, że działa w imieniu wyższych idei, podczas gdy Makbet kierował się osobistą ambicją. Obaj jednak pokazują, że człowiek nie jest w stanie uciec przed moralnymi i psychicznymi konsekwencjami zbrodni. Utrzymujący się stres, poczucie winy, wewnętrzna samotność i ostateczne zniszczenie własnej tożsamości to uniwersalne przekazy tych dzieł, udowadniające, że każdy człowiek ponosi konsekwencje swoich wyborów. Bez względu na to, czy kierujemy się altruistycznymi motywami, czy egoistycznymi pragnieniami, każde przekroczenie granic moralnych prowadzi do nieuniknionych i destrukcyjnych skutków, uderzających zarówno jednostkę, jak i społeczeństwo.